De burgeroorlog in Soedan, met het Soedanese leger en de Rapid Support Forces (RSF) van krijgsheer Mohamed Hamdan Dagalo als strijdende partijen, is al twee jaar gaande en bouwt verder op de genocidale oorlog in Darfoer tussen 2003 en 2020. De dodentol is onzeker, maar 150.000 is een getal dat terugkeert. 25 miljoen burgers leven in hongersnood, 12 miljoen vluchtten weg voor het geweld, een deel daarvan over de landsgrenzen.

En toch ligt het Westen niet echt wakker van dat conflict. In een nieuwsbrief, gepubliceerd in april 2024, zoekt Melissa Fleming naar verklaringen. Fleming staat sinds 2019 aan het hoofd van de United Nations Department of Global Communications, een afdeling die het publiek informeert over de initiatieven en doelstellingen van de VN.

Zij merkt op dat het bijzonder moeilijk is belangstelling te genereren voor het conflict in Soedan, hoewel dat erkend wordt als een van de gruwelijkste burgeroorlogen, genocides en hongersnoden van de moderne tijd. ‘Iets uit nachtmerries’, zoals een VN-medewerker het formuleerde.

Blind voor gruwel

Fleming schuift de term psychic numbing naar voren, een term uit de sociale psychologie die aanduidt dat mensen apathischer worden naarmate het cijfer (in deze het aantal getroffen mensen) stijgt. Er is een limiet aan gruwel en menselijk leed die iemand kan verwerken, waardoor bij een overvloed aan slecht nieuws automatisch de ergste zaken worden genegeerd.

Daarnaast hekelt Fleming in haar opiniestuk ook het huidige maatschappelijke klimaat, waarbij de waarachtigheid van instellingen als de VN, maar ook van journalisten en wetenschappers, almaar harder in vraag wordt gesteld. Dat maakt dat boodschappen van officiële instanties, waaronder ook die over Soedan, minder eenvoudig worden opgepikt.

De waarachtigheid van instellingen als de VN, maar ook van journalisten en wetenschappers, wordt almaar harder in vraag gesteld

Ook de aard van het conflict speelt een rol, zo blijkt uit studies. De conflicten in Oekraïne en Gaza zijn complex, maar tegelijk behapbaar. Het gaat om oorlogen tussen verschillende landen, die bovendien een zekere band hebben met het Westen. Het is ook eenvoudig om een ‘goede’ en een ‘slechte’ partij aan te duiden.

Die nabijheid en duidelijkheid spelen een belangrijke rol. De oorlog in Soedan is een burgeroorlog tussen rivaliserende facties: het conflict is ingewikkeld voor de leek, en door een gebrek aan duidelijke relaties met de westerse wereld ook een ver-van-mijn-bedshow voor de doorsnee Vlaming, Belg of Europeaan. Wie is er in Soedan de goede en wie de slechte? Maar weinigen kennen het antwoord.

Verenigde Arabische Emiraten

Toch zijn er enkele externen die zonder twijfel tot het slechte kamp behoren. Zo is er Rusland, dat via de Wagner Groep beide kanten van het conflict bespeelt. Turkije en Egypte steunen het leger van het regime, terwijl de Verenigde Arabische Emiraten steun verleent aan de RSF van generaal Dagalo. Vooral die laatste staat speelt een grote rol. Zo levert de VAE wapens aan de rebellen, voornamelijk van Chinese makelij. Die leveringen gebeuren via een netwerk van schaduwbedrijven en handelsroutes langs verschillende landen in de regio.

Naast wapens voorziet de VAE ook steun in de vorm van inlichtingen, aangestuurd vanuit twee militaire basissen in door RSF gecontroleerd gebied in Soedan. Bij een vernield pantservoertuig in de regio van Omdurman werden zo vier paspoorten teruggevonden die toebehoorden aan inlichtingenofficieren van de VAE.

Soedan bevat grote voorraden olie, aardgas en goud; vooral dat laatste is interessant voor de VAE

Daarnaast levert de VAE ook huurlingen aan de RSF, doorgaans afkomstig uit Colombia en in dienst bij een particulier militair bedrijf uit de VAE. Die bereiken Soedan via havens en luchthavens in Somalië, die gebouwd werden door bedrijven uit Dubai. De reden van de samenwerking is vooral ondergronds te vinden: Soedan bevat vruchtbare landbouwgronden, maar vooral ook grote voorraden olie, aardgas en goud. Vooral dat laatste is interessant voor de VAE, gezien het de afhankelijkheid van de export van aardolie wil afbouwen en nieuwe lucratieve sectoren wil verkennen.

De VAE steunde Soedanees dictator Omar al-Bashir tijdens diens regeerperiode, maar steunde later ook wel de militaire coup. Na de overname door een transitieregering mochten zowel president Abdel Fattah al-Burhan (vandaag leider van de Soedanese overheid) als zijn vicepresident Mohamed Hamdan Dagalo op de koffie bij de Mohamed bin president van de VAE, Zayed Al Nahyan.

Die laatste legde bij de beslissing over een toekomstige partner, met de bedoeling toegang te krijgen tot de grote goudvoorraden in Soedan, zijn eieren (en wapens) in het mandje van Dagalo. Dat die zelf een goudmijn in handen heeft en zijn geld parkeerde op rekeningen in de VAE, mag in dat opzicht dan weer weinig verbazen.

Mohamed Hamdan Dagalo

Waarom ontdekt het Westen nu pas wat er in Soedan gaande is?