In de Brusselse politiek zijn enkele onderwerpen taboe geworden: wie erover wil debatteren, stelt zich meteen bloot aan beschuldigingen en verdachtmakingen. Over de neutraliteit van de overheid, de scheiding tussen religie en staat of het onverdoofd slachten is het moeilijk praten. Net zoals over het toestaan van de hoofddoek in openbare functies. Wie zich daartegen verzet vanuit de overtuiging dat godsdienstbeleving een private aangelegenheid is, krijgt gegarandeerd beschuldigingen van islamofobie te verduren.

Dat soort verwijten is in zelfverklaarde progressieve kringen verworden tot een pavloviaanse reactie. Dat is meer dan merkwaardig, omdat in de vorige eeuw kritiek op een te grote inmenging van de kerk een handelsmerk van linkse politieke stromingen was.

Net daarom is het belangrijk te luisteren naar wat kritische stemmen uit de moslimgemeenschap hierover te zeggen hebben. La Libre Belgique, stilaan de beste Franstalige krant van dit land, liet een week geleden Mohammed Fahmi aan het woord. Hij is docent communicatie aan de ULB en bovendien islamoloog. Van vooroordelen, gebrek aan kennis of een postkoloniale reflex kan hij dus niet verdacht worden.

De ramadan

Alleen al de titel boven het interview zou tot overpeinzing moeten aanzetten: ‘De Brusselse moslim die niet vast tijdens de ramadan kan problemen hebben’, zegt Fahmi. Dat is alvast eens iets anders dan artikels over tolerante iftars, waarbij iedereen gezellig het dagelijkse vasten breekt. Want wie zich niet aan de religieuze regels houdt, zal in bepaalde Brusselse wijken wel degelijk strenge afkeuring ondervinden. Fahmi citeert de buurten rond de Bergensesteenweg in Kuregem/Anderlecht, de Gentsesteenweg in Molenbeek en de Haachtsesteenweg in Sint-Joost.

Mohammed Fahmi neemt geen politiek correct blad voor de mond: de druk op het naleven van religieuze voorschriften komt van de zeer radicale salafistische moslimbroeders die zich in allerlei instellingen binnen werken. Hun werking zou vergeleken kunnen worden met het ‘entrisme’ van leden van de Loge. Het dragen van de hoofddoek, vasten tijdens de ramadan, vrouwen en mannen die gescheiden werken en het eten van goedgekeurd (halal) voedsel behoren tot hun strijdpunten. Interessant is de stelling van Fahmi dat het niet de imams zijn die in de moskees tot radicalisering aanzetten. Die houden er een gematigd discours op na, ver van het islamisme.

Invloedrijke influencers

Het zijn influencers, vaak met enorm veel volgers, die zeer radicale standpunten propageren op sociale media en gretig worden beluisterd en bekeken door een uitgebreid jong publiek. Fahmi verwijt de Brusselse overheden dat ze te weinig aandacht hebben voor de nefaste invloed die die activisten hebben. Hij brengt het aandeel moslims onder de Brusselse bevolking in herinnering: dat ligt tussen de 20 en 25 procent. Maar dat is een gemiddelde over het hele Gewest. In de gemeenten rond het kanaal ligt het veel hoger.

De meeste moslims zien geen graten in een vermenging van religie en overheid

De PS in Brussel heeft dat alvast goed begrepen. Voorman Ahmed Laaouej, zelf absoluut geen pilarenbijter, weet zeer goed dat er een electoraat is dat zeer gevoelig is geworden voor religieus geïnspireerde standpunten en geen boodschap heeft aan de laïcité, de strijd voor vrijzinnigheid, die vroeger vanzelfsprekend was bij socialistische partijen. Het sluipende gif van de Moslimbroeders heeft zijn effect niet gemist: de meeste moslims zien geen graten in een vermenging van religie en overheid. Uit electoraal opportunisme is het dan ook niet evident om daar een strijdpunt van te maken.

Samuel Paty

Ook bij de Brusselse Vooruit laat zich dat voelen: uittredend minister Ans Persoons vond een debat over onverdoofd slachten overbodig en sprak van ‘olie op het vuur’ gooien. In Brussel maakt men een heel grote bocht rond religieuze eisen. De gevaarlijke rol die de Moslimbroeders al jaren spelen wordt geminimaliseerd of zelfs ontkend. Maar volgens Fahmi zijn die goed doorgedrongen in de Brusselse maatschappelijke en politieke geledingen. Ook bij Team Fouad Ahidar ziet hij hun invloed.

Leraars vertellen dat het steeds moeilijker wordt om de evolutietheorie van Darwin te onderwijzen

Brusselse moslimscholen zijn verplicht het leerprogramma van de Franse gemeenschap te volgen. Maar ook daar laten de Moslimbroeders hun invloed gelden en worden er vaak leerboeken gebruikt uit islamitische landen zoals Turkije of Marokko. Uit Saudi-Arabië en Qatar worden Franse vertalingen van religieuze werken ingevoerd. Fahmi heeft weet van getuigenissen uit scholen waaruit de toegenomen religieuze intolerantie van leerlingen blijkt. Al heel lang vertellen leraars dat het bijvoorbeeld steeds moeilijker wordt om de evolutietheorie van Darwin te onderwijzen, omdat die haaks staat op het scheppingsverhaal uit de Koran. Lesgevers leggen zichzelf censuur op en gaan gevoelige onderwerpen uit de weg.

Wie wil weten hoe het eraan toe gaat in sommige Brusselse klassen, raad ik de film ‘Amal’ van Jawad Rhalib aan. Hierin weigeren leerlingen te luisteren naar alles wat van hun religieuze overtuiging afwijkt. Onschuldig is die evolutie allerminst, want de moedige lerares wordt, net als haar niet zo fictieve Franse collega Samuel Paty, vermoord. Hun pijnlijke lot is het gevolg van het wegkijken van de overheid van een zorgvuldig geplande sluipmoord op de neutraliteit van het onderwijs. Vraag is of de nieuwe Brusselse regering, als die er ooit komt, hier tegenin zal durven gaan…

Mohammed Fahmi

Hoe de Moslimbroeders de neutraliteit van de overheid ondermijnen