Gisteren zetten vakbonden her en der bedrijfsterreinen af om werkwilligen de toegang te belemmeren. De bonden kunnen in ons land juridisch niet worden verplicht dat soort illegale acties te beëindigen, omdat ze geen rechtspersoonlijkheid hebben. Een eerste versie van het regeerakkoord legde die nochtans wél op.

‘De bezetting van bedrijfsterreinen om werknemers de toegang te beletten, is volledig in tegenstrijd met de wet’, reageert Monica De Jonghe van de tak Werk & Sociale zekerheid bij het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO). ‘Normaal gezien zou een onderneming de vakbond dan voor de rechter slepen. Dat is onmogelijk. Vakbonden hebben immers geen rechtspersoonlijkheid. Het VBO wel.’

In andere landen kunnen vakbonden wél gedagvaard worden, zoals we gisteren al schreven. In Nederland en Frankrijk hebben de vakbonden immers rechtspersoonlijkheid. In Italië, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk hebben ze het statuut van feitelijke verenigingen. Ook die kunnen gedagvaard worden. ‘Een rechtbank kan in die landen de vakbonden dwangsommen opleggen om zo onrechtmatige acties stop te zetten’, aldus De Jonghe. ‘In België moet men daarvoor de individuele overtreders identificeren, alvorens de werkgevers hen kunnen dwingen om daar een einde aan te maken. Dat gebeurt maar heel zelden. De politie zal piketten heel vaak gedogen. Dat is de rechtsstaat onwaardig.’

Werkloosheidsuitkeringen

De vakbonden zelf kunnen wél optreden voor de rechtbank. Zo kunnen de leden zich laten vertegenwoordigen in een arbeidsconflict. ‘In heel wat procedures, zoals bij een herstructurering, worden de vakbonden betrokken’, geeft De Jonghe aan. ‘Wanneer vakbonden zich zelf niet aan een CAO houden, kan niemand hen tot de uitvoering daarvan dwingen.

Hoewel de vakbonden zelf een juridische actor zijn, kan niemand hen voor de rechtbank dagen

Hoewel ze zelf dus een juridische actor zijn, kan niemand hen voor de rechtbank dagen. Misnoegde werknemers van de vakbond zelf kunnen dat trouwens ook niet.’ Daar komt nog bovenop dat vakbonden evenmin verantwoording verschuldigd zijn over hun in- en uitgaven. ‘Nochtans zijn zij het verlengstuk van de overheid wanneer ze werkloosheidsuitkeringen moeten uitbetalen’, stelt De Jonghe vast. ‘Wij hebben geen enkele inzage in hun financiële situatie.’

Geheime stakingskas

ABVV en ACV kondigden intussen al aan dat ze actie zullen blijven voeren tot de regering de pensioenmaatregelen mildert. Hoe lang zij – maar net zo goed de spoorbonden – met hun financiële reserves hun stakende leden kunnen blijven uitbetalen, blijft intussen een goed bewaard geheim. ‘Hoeveel het ACV op zijn rekening heeft staan, is strategische informatie’, voert ACV-woordvoerder David Vanbellinghen aan. ‘We willen echt niet dat dat publiek wordt. Zo vermijden we dat de werkgevers perfect kunnen inschatten hoelang het duurt alvorens onze stakingskas leeg is.’

In een eerder interview gaf de ACV-woordvoerder toe dat zijn vakbond een buitenlandse rekening heeft om te vermijden dat een werkgever of de regering beslag kan leggen op dat geld. Het ABVV ontkent dan weer het bestaan van dergelijke buitenlandse rekeningen. Vandaag wil Vanbellinghen daar niets meer over kwijt. ‘Het is in deze periode van sociale spanningen echt niet de bedoeling dat we hierover meer informatie vrijgeven.’

Regeerakkoord

In een eerste versie van de federale regeringsnota werd de vakbonden rechtspersoonlijkheid opgelegd, maar in de uiteindelijke tekst werd die verplichting niet behouden. Er werd wel afgesproken dat het Rekenhof de financiële stromen naar de instellingen van de sociale zekerheid zal controleren. Verder vraagt de regering ook dat de sociale partners het ‘Herenakkoord’ van 2002, over de toegelaten sociale acties, zouden heronderhandelen. ‘Er schiet met andere woorden niets over van de oorspronkelijke, – zeer logische – ambitie om de vakbonden rechtspersoonlijkheid te geven’, besluit De Jonghe. ‘De reden: de vakbonden willen zich onttrekken aan de rechtsstaat.’

Monica De Jonghe

‘De vakbonden willen zich onttrekken aan de rechtsstaat’