Na Oostenrijk neemt nu ook Duitsland de vlucht vooruit met een strenger asielbeleid. De Duitse Bondsdag zette vrijdag het licht op groen voor de opschorting van het recht op gezinshereniging voor migranten die in Duitsland subsidiaire bescherming genieten. De Duitse maatregel toont aan in welke mate het ‘Europese kader’ voor asiel en migratie almaar vaker wordt uitgehold en achter de politieke realiteit aanholt.

De tijdelijke beperking van het recht op gezinshereniging – in eerste instantie voor een periode van minstens twee jaar – werd met een ruime meerderheid goedgekeurd. Dat is des te opvallender omdat de nieuwe Duitse regering-Merz een coalitie van christendemocraten en socialisten is. Het is op de koop toe de socialiste Natalie Pawlik die bevoegd is voor de portefeuille Migratie, Vluchtelingen en Integratie.

De beperking van het recht op gezinshereniging geldt wel enkel voor migranten die in Duitsland zogenaamde subsidiaire bescherming kregen, en niet voor erkende vluchtelingen die dus echt politiek asiel genieten. Subsidiaire bescherming wordt initieel toegekend voor een beperkte periode maar kan op termijn wel uitmonden in een onbeperkt verblijfsrecht. Deze status wordt toegekend aan migranten die niet echt beantwoorden aan de voorwaarden van de Conventie van Genève om erkend te worden als vluchteling en dus asiel te krijgen, maar tegelijk wel een ernstig risico lopen wanneer ze zouden moeten terugkeren naar hun land van oorsprong.

Aantrekkingsfactor

Eind maart telde Duitsland 388.000 mensen – hoofdzakelijk Syriërs – die een verblijfsvergunning kregen op basis van die subsidiaire beschermingsstatus. De nieuwe wetgeving is een verdere aanscherping van de ook al strengere regels die onze oosterburen in 2018 invoerden, waardoor voortaan maandelijks nog maximaal duizend dichte familieleden van subsidiair beschermden het recht kregen om naar Duitsland af te zakken. In het verleden besliste de Duitse overheid geval per geval over dit soort van familiehereniging op basis van humanitaire gronden. Het automatische recht op familiehereniging was dus ook al even afgevoerd.

De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt (CSU) verwacht dat er door de nieuwe maatregel jaarlijks zowat 12.000 migranten minder naar Duitsland zullen komen. Hij verdedigde de aanpassing van de wet met het argument dat de integratiecapaciteit van het land gewoon ook zijn grenzen heeft. ‘Veel mensen beseffen perfect dat ze nooit in aanmerking zullen komen voor een echte erkenning als vluchteling, maar toch trekken ze nu naar Duitsland in de wetenschap dat ze ook met een subsidiaire bescherming hun familieleden later kunnen laten overkomen. Dit is dan ook een sterke extra aantrekkingsfactor.’

Grotendeels symbolisch

Voor de socialistische SPD is de eerste nieuwe migratiewetgeving die in Duitsland wordt aangenomen sinds kanselier Merz aan de macht kwam, ook meteen een stevige realitycheck. Merz beloofde zijn kiezers een fors strenger migratiebeleid, onder druk van het radicaal-rechtse AfD én de publieke opinie. Deze maatregel mag dan al grotendeels symbolisch zijn en relatief weinig impact hebben op de totale instroom in Duitsland, hij toont wel aan hoe almaar meer Europese lidstaten niet langer bereid zijn om te wachten op de uitvoering van het Europese asiel- en migratiepact medio volgende jaar.

Ons land doet dat voorlopig nog wel, onderstreepte federaal minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) tien dagen geleden nog in een interview met Doorbraak. ‘Wij voeren op dat vlak het regeerakkoord uit, en voor subsidiair beschermden geldt in ons land sowieso al een wachttijd van twee jaar voor gezinshereniging. Die wordt bovendien gekoppeld aan strikte materiële voorwaarden, zoals voldoende inkomsten, huisvesting en een ziektekostenverzekering.’

Vaker vluchtelingenstatus in België

Opvallend is wel dat België vandaag fors afwijkt van het Europese gemiddelde wanneer het over subsidiaire bescherming gaat. Terwijl andere EU-landen veel vaker subsidiaire bescherming toekennen, werd in België de voorbije jaren opvallend vaak de vluchtelingenstatus toegekend. Met dan ook veel ruimere rechten tot gevolg. In België kregen vorig jaar 601 mensen subsidiaire bescherming. Dat is, in vergelijking met de 15.620 erkende vluchtelingen op een totaal van 34.052 aanvragen, een relatief verwaarloosbaar aantal.

In totaal klopten er vorig jaar 34.052 mensen in ons land aan met een vraag om bescherming, het hoogste aantal sinds 2015. In Frankrijk liep het aandeel van de subsidiair beschermden op tot 42 procent van het totale aantal erkenningen, in Nederland zelfs tot 62 procent. Van Bossuyt: ‘We zijn momenteel aan het onderzoeken wat hiervan de verklaring is en hoe we dat evenwicht kunnen herstellen. Finaal blijft natuurlijk het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen onafhankelijk oordelen over het statuut.’

Natalie Pawlik

Nieuwe Duitse asielwetgeving verhoogt druk op Europa