Het einde van Hamas in Gaza? Dat is wat de recente aankondiging van de islamitische terreurorganisatie doet uitschijnen. Op 6 juli verscheen het bericht dat de belangrijkste burgerlijke Hamas-overheid in Gaza ontbonden werd en dat haar macht overgedragen werd aan een technocratische autoriteit. Een bericht dat de Belgische minister van Buitenlandse Zaken opnieuw deed aandringen op een erkenning van Palestina, maar in Jeruzalem weinig indruk maakt. De Israëlische ambassadeur in België waarschuwt: ‘Hamas maakt al twintig jaar beloftes, en breekt die al even lang.’

De aankondiging kadert in de tweede fase van het ‘vredesplan’ dat eind vorig jaar in elkaar geknutseld werd door de Verenigde Staten. Een belangrijke pijler van die tweede fase is de overdracht van het bestuur van Gaza door Hamas aan een Palestijns technocratisch orgaan – het Nationaal Comité voor het Bestuur van Gaza (NCAG) – als voorbereidende stap naar de uiteindelijke overdracht aan een hervormde Palestijnse Autoriteit. Dat Comité opereert onder toezicht van de Board of Peace, voorgezeten door de Amerikaanse president Donald Trump.

Voor aanhangers van Hamas en critici van de Israëlische inval moet de aankondiging begrepen worden als een teken van goede wil. In Israël heerst vooral scepsis.

‘In de eerste plaats omdat we onze geschiedenis kennen’, steekt Idit Rosenzweig-Abu, de Israëlische ambassadeur in België, van wal. ‘In 2007, na de Palestijnse verkiezingen, vormden Hamas en Fatah een eenheidsregering, inclusief in Gaza, en enkele maanden later nam Hamas Gaza gewelddadig over en vermoordde er elke aan Fatah gelieerde persoon. Hetzelfde in 2017, toen Hamas en Fatah zich na bemiddeling door Egypte verzoenden. Een “historische” deal die snel implodeerde omdat Hamas de politieke macht niet wilde delen.’

Bedreigd

Het Israëlische wantrouwen zit vanzelfsprekend diep, maar ook niet-Israëlische waarnemers geven toe dat het woord van Hamas niet meteen goud is. ‘Ook Nickolay Mladenov, die feitelijk de Board of Peace bestiert, zegt dat het bewijs de realiteit op het terrein zal zijn. ‘Dat er een brug moet zijn tussen verklaring en uitvoering’, aldus ook de Israëlische ambassadeur. ‘Daarom is het belangrijk om te luisteren naar hoe Hamas spreekt met niet-westerse media. Op Al Jazeera vertelt Hamas dat het zijn politieke of militaire macht niet opgeeft. Dat klinkt bekend in de oren, zoals toen Hamas Fatah in 2007 vertelde dat ze samen Gaza zouden besturen. Maar het eerste moment dat Hamas zich bedreigd voelde, nam het wel de zaak manu militari over.’

Het is niet omdat iets officieel verandert dat het ook feitelijk verandert

‘Hamas behoudt vandaag de feitelijke controle over Gaza. Ze blijven de politie controleren, de belastingen innen, enzovoort. En als de mensen in Gaza weten dat de personen die hun belastingen ophalen en hen kunnen komen arresteren nog altijd Hamas zijn, dan is Hamas nog altijd de bestuurlijke macht. Het is niet omdat iets officieel verandert dat het ook feitelijk verandert. Iedereen die echt begaan is met het vredesproces zegt daarom: “Goede stap, maar we wachten op de implementatie.” Dat is de natuurlijke, normale reactie.’

Maxime Prévot

De aankondiging van Hamas werd door minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) aangegrepen om de Belgische erkenning van een Palestijnse staat opnieuw op de agenda te plaatsen. In 2025 had de federale regering, bij monde van premier Bart De Wever (N-VA), Palestina erkend onder twee opschortende voorwaarden: (1) de terugkeer van de Israëlische gijzelaars en (2) de beëindiging van het bestuur van Gaza door Hamas. ‘Die tweede voorwaarde moet substantieel zijn, niet declaratoir’, benadrukt Rosenzweig-Abu. ‘Met andere woorden: Hamas moet ook werkelijk verwijderd worden uit de administratie van Gaza.’

‘Israël was het niet eens met de Belgische beslissing van vorig jaar’, brengt de ambassadeur in herinnering. ‘Maar als België de eigen voorwaarden wil naleven, moet het die ook serieus nemen. Deze regering wou Hamas niet belonen door hen het bestuur van Gaza te gunnen. Dat moet ook iets betekenen.’

De hernieuwde push om snel een Palestijnse staat te erkennen, vindt ze dan ook onbegrijpelijk. ‘Niet op basis van de Israëlische visie, maar op basis van de Belgische. De loslating van controle in Gaza kan niet pro forma zijn; het moet gaan om een werkelijke, feitelijke overdracht. Hamas belooft al twintig jaar van alles op papier, en breekt al twintig jaar voortdurend zijn beloftes. Ook tegenover hun broeders en zusters Palestijnen.’

Nickolay Mladenov

‘Hamas maakt al twintig jaar beloftes, en breekt die al even lang’