Op bevel van president Donald Trump blokkeert de Amerikaanse regering de individuele digitale toegang en bankgegevens van zes strafrechters en drie procureurs van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Vlaamse ondernemers ondergaan een gelijkaardige kafkaiaanse nachtmerrie. De Europese Commissie kijkt lijdzaam toe.

Nicolas Guillou, een Franse rechter van het Internationaal Strafhof (of International Criminal Court, ICC), werd op bevel van president Trump afgesloten van Amerikaanse internetbedrijven en betaaldiensten waar hij klant was.

Het Hof had de Israëlische premier Netanyahu en zijn gewezen defensie-collega Yoav Gallant aangeklaagd voor oorlogsmisdaden in Gaza. Daarom blokkeerde de Amerikaanse overheid plots de toegang tot Google, Amazon en Apple, dus ook de internet- en e-mailconnectie van de magistraat. Ook de toegang tot Visa, Mastercard, Amex en Amerikaanse betaaldiensten ging dicht. Verder sloten ook Europese banken zijn rekeningen af: financiële instellingen nemen dit soort zwarte lijsten van elkaar over. De verzending door Amerikaanse online bedrijven bleek ook niet meer mogelijk. Zelfs een Franse hotelreservatie via Expedia werd geannuleerd.

‘Van de ene dag op de andere viel ik zonder bankkaart’, zei de rechter in een recent interview met Le Monde. ‘De Verenigde Staten hebben mij wereldwijd economisch in de ban gedaan.’

Presidentiële blokkering

De bal ging aan het rollen toen de pas herverkozen president Donald Trump in februari 2025 het ‘uitvoerend bevel 14203’ uitvaardigde tegen het Internationaal Strafhof. Het had in november 2024 immers arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen de Israëlitische toppolitici – trouwens ook tegen Hamas-leiders.

‘Onder deze sancties voelt het alsof ik teruggestuurd ben naar de jaren 90’.

Het presidentieel bevel verbood het ICC-personeel toegang tot de VS en blokkeerde hun Amerikaanse bankrekeningen. In juni en augustus 2025 legde de VS nieuwe sancties op tegen Guillou en acht andere magistraten. Ook eventuele financiële tegoeden in de VS werden afgesloten.

‘Onder deze sancties voelt het alsof ik teruggestuurd ben naar de jaren 90’, getuigt de Franse magistraat, die zich niet wenst uit te spreken over het Gazadossier. ‘Deze maatregelen kunnen meer dan tien jaar worden gehandhaafd, alsof je in een permanente vorm van onzekerheid en onmacht wordt geduwd.’

Blokkeringsverordening

De magistraat hoopt daarom dat de Europese autoriteiten de ‘Blokkeringsverordening’ (Blocking Regulation) van 2018 inzetten. Die wil Europese burgers en bedrijven beschermen tegen de extraterritoriale toepassing van niet EU-sancties, die dus verboden worden. Er volgt een schadevergoeding als personen of bedrijven die toch gehoorzamen. Het verbod geldt onder meer voor Amerikaanse maatregelen tegen Cuba en Iran.

‘De VS mag zoveel sancties opleggen als ze willen, maar toch beschermt de EU zijn ondernemingen’, reageert de Nederlandse advocaat Wouter Dammers van advocatenkantoor Lawfox, gespecialiseerd in IT. ‘De Amerikaanse bemoeienis tegen de rechters van het Strafhof in Den Haag zou toch moeten leiden tot een Europese reactie. Maar de Commissie deed niets.’

Papieren tijger

De betrokken betalingssystemen, cloudproviders, e-mailbedrijven en banken zijn immers gevestigd in de VS of volgen het Amerikaans recht. ‘Dan maken Europese regels weinig uit en gehoorzamen ze de VS’, redeneert Dammers. ‘Die Blokkeringsverordening is een papieren tijger.’

‘Als de Commissie echt wil, zou die tijger wel degelijk kunnen klauwen’, weerlegt advocaat Christoph De Preter van Edson Legal, die gespecialiseerd is in Europees- en sanctierecht. ‘De Verordening liet Franse energiebedrijven bijvoorbeeld toe om ondanks dat soort sancties zonder scrupules contracten te sluiten met Iraanse petroleumgiganten. Ik hoop dat de actie tegen de magistraat de Commissie wakker schudt om het juridische verweer tegen de digitale en financiële afhankelijkheid van de VS bij te schaven.’

Zonder internet

De Preter behandelt momenteel het dossier van Tom D., de ondernemer aan het hoofd van E., een internationaal handelsbedrijf dat in betere dagen een omzet had van 150 miljoen euro. ‘Vorig jaar werd mijn cliënt op een ochtend wakker en wilde hij zijn PC openen, maar de computersoftware van Microsoft bleek geblokkeerd’, beschrijft de advocaat. ‘Ook zijn e-mailaccount werkte niet meer. Een nachtmerrie.’

Wat bleek? Toms broer Hans was mogelijk verwikkeld in een dossier rond de (verboden) levering van militaire apparatuur aan China en Rusland. Hans D. figureert voortaan op de sanctielijst van het Office of Foreign Assets Control (OFAC) van het Amerikaanse ministerie van Financiën.

En zo kwam Tom in het vizier, wiens privé- en ondernemingsbankrekeningen ook werden geblokkeerd. Tom en Hans D. werden dertig jaar geleden samen dan wel vernoemd in een fiscale strafzaak, maar ze werden daarin nooit veroordeeld en het OFAC maakt daarvan geen melding.

Commercieel gekraakt

Zijn advocaat startte en won voor Tom D. een rechtsprocedure in kortgeding tegen de sancties. ‘Zijn Belgische bank heropende de rekening, maar weigert toch nog transacties te verrichten’, beschrijft De Preter. ‘Pure Kafka. Commercieel is hij gekraakt. Zijn West-Vlaamse boekhoudkantoor, dat geen enkele link had met de VS, besloot ook de relatie met Tom D. te verbreken. Ook de rekeningen van zijn vrouw en de twee volwassen kinderen werden geblokkeerd. Vandaag zit de man in zak en as. Zijn bedrijf vraagt een gerechtelijk akkoord, omdat ondernemen onmogelijk werd.’

‘Pure Kafka. Commercieel is hij gekraakt.’

De advocaat wijst erop dat de Amerikaanse sanctiemechanismes letterlijk en figuurlijk grenzen hebben overschreden. Dat personen door OFAC-sancties worden beperkt in hun reizen en handelsbetrekkingen met de VS, is het recht van de Amerikaanse overheid.

De Preter: ‘Het is onaanvaardbaar dat compleet onschuldige Europese burgers alles verliezen omdat bedrijven hier blindelings Amerikaanse sancties toepassen. De Belgische banken kunnen dit gewoon weigeren. Hun regeldrang gaat uit irrealistische voorzichtigheid véél te ver. Tientallen ondernemers ondergaan dit lot.’

De advocaat deed een poging om zijn cliënt van de OFAC-lijst te schrappen. ‘Ik kreeg na anderhalf jaar een negatief antwoord, zonder veel uitleg’, klinkt het. ‘In tegenstelling tot Europese sancties is geen beroep mogelijk. De Amerikaanse overheid kan ook niet aansprakelijk worden gesteld voor de onrechtmatige verwijzing door presidentiële decreten.’

Tegenboycot ICC

Het Internationale Strafhof besliste naar aanleiding van de digitale boycot van zijn rechters om de commerciële betrekkingen met de Amerikaanse technologiebedrijven op een laag pitje te zetten. Voortaan werkt het Hof met Europese e-mailproviders en computerbedrijven, waarover Doorbraak eerder al berichtte.

Of, zoals Nicolas Guillou in zijn interview verwees naar de Blokkeringsverordening: ‘Europa heeft een sterkere soevereiniteit nodig op digitaal en bancair gebied. We mogen niet naïef zijn. Zonder soevereiniteit – militair, medisch, bancair en digitaal – kan je de rechtsstaat niet meer garanderen.’

Nicolas Guillou

Trump blokkeert digitale toegang internationale rechters