De werkwijze van de Franse president Macron is als die van een vampier: verleiden en dan ‘vampiriseren’, uitzuigen en wegwerpen dus. Dat schrijft journalist Étienne Campion in de jongste biografie van de Franse president.

‘Voor mij staat het als een paal boven water: u heeft de verkiezingen gewonnen’, zei president Macron tegen Marine Le Pen en Jordan Bardella van het Rassemblement National, kort na de plotselinge parlementsverkiezingen vorig jaar. Journalist Étienne Campion begint er zijn biografie mee: ‘Le Président Toxique’ (De Giftige President), deze maand uitgekomen. Bij benadering het 76ste boek over Emmanuel Macron.

De verslaggever van opinieblad Marianne sprak ruim honderd mensen die Macron van dichtbij meemaakten, privé en politiek, vriend en vijand. Hij schetst een briljant man en een presidentschap vol drama, bedrog en verraad, dat dreigt uit te doven als een kaars.

Mes in de rug

De felicitaties aan Le Pen en Bardela zijn tekenend voor de manier waarop Macron verleidt en messen in de rug steekt. Hij had ze immers een week eerder nog met kiezersbedrog van de overwinning afgehouden. Daarmee had hij Frankrijk stuurloos gemaakt.

Niemand begreep hoe de president de plank zo mis kon slaan met zijn kamikazeactie om het parlement te ontbinden. Waarmee hij zijn politieke vrienden onder de bus gooide, met name premier Gabriël Attal, door Macron eerder nog zijn jongere broertje genoemd. Attal was zichtbaar verbijsterd toen Macron het kabinet inlichtte. De president liet dat uitvoerig vastleggen en publiceren door zijn privéfotografe. Een vorm van ijdelheid of sadisme?

En wat bezielde de president te denken dat nieuwe verkiezingen hem een werkbare meerderheid zouden opleveren? Shakespeareaanse hoogmoedswaan?

Ah les femmes!

Ook de drie vrouwen in zijn leven doen aan een drama van Shakespeare denken: zijn moeder, zijn grootmoeder en zijn 25 jaar oudere echtgenote Brigitte. Als puber verraadde de toekomstige president zijn ouders voor die grootmoeder van moeders kant. Macron aanbad haar en wilde bij haar wonen. Manette, zoals ze werd genoemd, directrice van een collège, vond dat prima. Maar moeder Françoise, voelde zich volgens Campion ‘onteigend’. Zijn jongere broer en zuster boeiden hem kennelijk evenmin.

Manette gaf hem filosofisch onderricht en een literaire scholing, en zij faciliteerde zeer tegen de wil van zijn ouders in de romance met Brigitte, zijn lerares Frans. ‘Zonder haar waren wij niet samen geweest’, zei Brigitte later. Zijn grootmoeder zag voor Emmanuel een grootse toekomst weggelegd. Ze leerde hem dat op de weg daarheen alles is geoorloofd. En dat de wrok van anderen onbelangrijk is.

Toxisch leiderschap

Campion is niet de eerste die het begrip toxisch associeert met president Macron. Marine Le Pen deed dat twee jaar eerder. En Olivier Faure, voorzitter van de socialisten, noemde Macron en Le Pen een ‘toxisch stel dat het Franse politieke debat probeert te domineren’.

De auteur beschrijft de modus operandi van de president als die van een vampier: verleiden en ‘vampiriseren’. Zie zijn hechte band met Gérard Collomb, oud-burgemeester van Lyon. Dertig jaar ouder en lang zijn raadgever. Collomb werd minister en vicepremier in het eerste kabinet onder Macron, maar stapte na ruim een jaar alweer op. Anders dan de president wilde hij een strenger immigratiebeleid: hij voorzag ernstige problemen in de banlieues.

Om ziek van te worden

‘Vandaag leven we naast elkaar, maar als het zo doorgaat morgen tegenover elkaar’, zei hij de president, die daar niet wilde van horen. Met alle gevolgen van dien. Collomb overleed twee jaar later aan maagkanker. Macron sprak op zijn begrafenis, zeer tegen de zin van de weduwe, die dat hypocriet vond. De relatie tussen haar echtgenoot en de president noemde ze een tragedie: ‘Mijn man is er ziek van geworden’.

Emmanuel Macron kan een hyper séducteur zijn: buitengewoon charmant en een meester in het verleiden. Maar wie hij niet meer nodig heeft of wiens mening hem niet bevalt, laat hij vallen als een baksteen. We lezen hoe er volgens een voormalig raadgever in de omgeving van de president met geen woord meer mag worden gerept over mensen die afgeserveerd zijn.

Of neem zijn eerste premier, de uiterst succesvolle Édouard Philippe. Ontslagen toen zijn populariteit die van de president overvleugelde. Maar Philippe gaf niet op en is inmiddels een kansrijke kandidaat voor het presidentschap in 2027.

Maken en kraken

Het breken van Macron met wie hem ook maar verder heeft geholpen, houdt de illusie in stand dat hij totaal op eigen houtje is geworden wie hij is. Dat hij behalve Manette en Brigitte nooit iemand nodig heeft gehad. Om dat psychopathisch te noemen, gaat te ver. Al hebben sommige psychiaters die diagnose op afstand wel gesteld. Er bestaan zelfs biografieën over Macron met het woord psychopaat in de titel. Een hele omslag na voorganger Hollande, met zijn biografie: ‘Un Président Normal’. Nachtelijke uitstapjes per scooter naar een minnares worden in Frankrijk nu eenmaal niet abnormaal gevonden, zelfs niet als ze vanuit het Élysée plaatsvinden.

President Macron lijkt gefascineerd door het duo Le Pen en Bardella, schrijft Campion. Hij gedraagt zich opvallend hartelijk tegenover hen, terwijl hij hun Rassemblement in het openbaar verkettert. Jordan Bardella zegt op zijn beurt keer op keer verbaasd te zijn over de complimenten waarmee Macron hem en Le Pen overlaadt, en de warmte die hij betoont. Volgens Bardella schuilt er achter deze houding een verlangen om te zondigen. Een intrigerend inzicht van de rijzende ster in de Franse politiek.

Het blijft spannend hoe de president zich uit de huidige politieke impasse gaat redden. Hij opperde inmiddels zelf het idee referenda te houden over hete hangijzers. Een methode om het volk te verleiden en het zelf langer uit te zingen?

Olivier Faure

Nieuwe biografie Macron maakt brandhout van Franse president