Zack Polanski gelooft in de kracht van de geest. Hij is geen goeroe, maar wel de nieuwe leider van de Britse Green Party. Dit is volgens sommigen hetzelfde, maar dat laat ik aan uw oordeel over.

Het Londense gemeenteraadslid is voormalig hypnotherapeut en beweerde ooit dat vrouwen met hun gedachten hun borstomvang kunnen vergroten. Of dat werkt, laat zich moeilijk bewijzen; maar dat Polanski’s politieke aantrekkingskracht groeit, is zeker. Sinds zijn verkiezing tot partijleider begin september sloten meer dan 30.000 nieuwe leden zich aan. Wat ledental betreft zijn de Groenen inmiddels de vierde partij van het Verenigd Koninkrijk.

De eco-populist

De Green Party draait al veertig jaar mee, maar echt doorbreken lukte lang niet. Twintig jaar geleden maaide onder meer David Cameron het groene gras voor hun voeten weg door de Tory’s een groener profiel te geven. The Greens combineren een stevige klimaatagenda met sociaal-progressieve recepten. Op zich niet verrassend, wel nieuw is de toon waarmee ze dat toen. Polanski noemt zichzelf onomwonden een ‘eco-populist’.

Hij presenteert zich als een kruising tussen Greta Thunberg en een stand-upcomedian. Die bijzondere mix van urgentie en ironie spreekt linkse critici van Labour aan. Guardian-columnist en progressief boegbeeld Owen Jones, ooit uitgesproken fan van Jeremy Corbyn — de voormalige uiterst linkse Labour-leider die uiteindelijk uit zijn eigen partij werd gezet — noemt Polanski vandaag ‘de beste troef’ om teleurgestelde linkse kiezers te verenigen.

Polanski noemt zichzelf onomwonden een ‘eco-populist’.

Polanski arriveert op een moment waarop Westminster kopje-onder gaat in discussies over immigratie, nationale veiligheid en een begrotingsgat van 20 miljard pond. Als er ergens vraag is naar ‘alles anders’, dan is dat wel in de Britse politiek. Nigel Farage belichaamt die roep aan de rechterkant.

Nog vóór Polanski’s campagne was er overigens al behoefte aan een alternatief, links van Labour, dat de uitdaging van Farage beantwoordt. De nieuwe linkse formatie rond de onafhankelijke parlementsleden Zarah Sultana en voormalig Labour-leider Jeremy Corbyn (werktitel ‘Your Party’) moest dat gat vullen, maar struikelde over interne haperingen, inclusief een open ruzie over de ledendatabase. Terwijl daar de vlam in de pan sloeg, liepen vele potentiële aanhangers over naar de Groenen. Polanski houdt de deur naar samenwerking met ‘Your Party’ open; Sultana en Corbyn doen dat omgekeerd richting de Green Party.

De Groene Farage

Polanski positioneert zich als een groen-linkse Farage (die volgens mij zelf meer fan is van groene Michel, maar dat geheel terzijde). De groene leider vindt dat zijn partij te vaak aan de zijlijn stond terwijl Farage het gesprek domineerde. Het is tijd, zegt Polanski, om Farage en diens ‘charlatan-parlementsleden’ uit te dagen.

Tegelijk bewondert hij Farage als ‘een van de meest effectieve politieke spelers’. Over het regeringsbeleid van Labour is Polanski ‘erg gefrustreerd’, of het nu de economie betreft of Gaza. Binnen de Groenen fronsen gematigden bij Polanski’s erg linkse populariteit. Zij vrezen dat de zuidelijke middenklasse-achterban afhaakt als de partij té ver naar links helt. Het is een analyse die Boris Johnson onderschrijft.

Johnson gelooft dat de Conservatieven kiezers kunnen terugwinnen door de groene agenda van zijn premierschap te benadrukken, een agenda die zijn partij inmiddels liever vergeet. Intussen bloeden de Tories leeg richting Reform UK van Farage.

De peilingen zetten Reform UK stevig bovenaan, gevolgd door vier partijen die rond hetzelfde percentage schommelen: Labour, de Conservatieven, de Groenen en de Liberal Democrats. In de meest recente YouGov-peiling waren de Groenen zelfs iets groter dan Labour.

Goed nieuws voor Reform

De nationale context waarin de ‘grote partijen’ zelden kleiner aanvoelden, voedt volop Polanski’s opmars. De opkomst van de Groenen lijkt op het eerste gezicht slecht nieuws voor rechts, maar door het Britse kiesstelsel (first-past-the-post) zal de groene groei vooral Reform UK helpen. Terwijl links en centrum-links volop versnipperen, kan Reform in veel districten met relatieve meerderheden winnen.

Ironisch genoeg is de Britse politiek, bijna tien jaar na Brexit, continentaler dan ooit.

Met de huidige kiesintenties mondt dat uit in een enorme Reform-meerderheid in het Lagerhuis, met aan de overkant op de oppositiebanken een bont gezelschap van kleine partijen. Het maakt de Groenen even relevant als Labour of de Tory’s. Ironisch genoeg is de Britse politiek, bijna tien jaar na het Brexit-referendum, continentaler dan ooit.

Een traditieminnende Brit gaat voor minder in hypnotherapie.

Owen Jones

Daar komen de Groenen