Wie een twintigtal jaar geleden invloed wou, was aangewezen op anderen. Op redacteurs, de professionals die besloten wie in magazines en op radio en televisie verscheen. Dat is vandaag wel anders, weet ook Pepijn Demortier, één van Vlaanderens meest gevolgde influencers: ‘Wat interactie betreft ben ik één van de grootste Vlaamse accounts op X, allicht de grootste na Dries Van Langenhove. Zoiets geeft je zeker meer invloed dan de gemiddelde journalist, en dan vooral onder jongeren.’

Zijn berichten werden dit jaar bijna 100 miljoen keer bekeken op X, het voormalige Twitter. Ook liet de flamboyante Hasselaar bijna 2 miljoen likes optekenen. Berichten over kunst, architectuur en mode, afgewisseld met promopraat voor de sluiting van de Europese grenzen, remigratie en het belang van een Europese revival. Pepijn Demortier (25), een jonge filosoof die op het hoofdkwartier van Vlaams Belang werkt, toont hoe een right-wing influencer zonder mandaat of titel miljoenen mensen bereikt. Bereikt én beïnvloedt.

Waarom doet u wat u doet?

Pepijn Demortier: Vooreerst omdat ik het graag doe; dat verdient al meer eer dan we soms denken (glimlacht). Vreugde vinden in het denken, het spreken en het uitdagen van dominante narratieven is op zich al een vorm van vrijheid; één waarvan de waarde moeilijk overschat kan worden. Maar ja, natuurlijk heb ik ook een dieper, emanciperend motief.

In een gezond intellectueel klimaat zouden mensen als ik volstrekt overbodig zijn.

Vandaag lopen talloze jongeren vast in het dogma van schijnbare verdraagzaamheid, waarin iedereen die buiten de lijntjes kleurt weggezet wordt als ‘extreem’, ‘marginaal’ of zelfs ‘gevaarlijk’. Zij zwijgen, omdat zwijgen veiliger is dan spreken. Nochtans heeft de keizer geen kleren aan, maar je kan niet verwachten van jonge gasten en meisjes die veel te verliezen hebben, dat zij degenen gaan zijn die de keizer daarop wijzen. Ik doe dat wel, met plezier zelfs. En dat werkt — hoop en denk ik — inspirerend.

Ik krijg bijna wekelijks berichten van studenten die me vertellen dat ze blij zijn dat iemand zegt wat zij denken. Dat is leuk, maar eigenlijk vooral verontrustend: sinds wanneer is het openlijk delen van een mening in een ‘liberale democratie’ een soort van heldendaad? In een gezond intellectueel klimaat zouden mensen als ik volstrekt overbodig moeten zijn.

Wat is dan het uiteindelijke doel van uw bescheiden rebellie?

Het doel is eenvoudig, maar niet bescheiden (glimlacht). Het doel is mensen, in het bijzonder jongere mensen, warm maken voor de herovering van onze beschaving op de ontbinding die haar van binnenuit bedreigt.

Onze grenzen zijn niet alleen geografisch, maar ook moreel vervaagd.

Dat betekent in de eerste plaats remigratie en de sluiting van onze grenzen. Europa is ziek aan zijn eigen toegeeflijkheid: onze grenzen zijn niet alleen geografisch, maar ook moreel vervaagd. Wie die ziekte benoemt, wordt door de elite verguisd, maar wie zwijgt, verraadt zijn volk. Als ik dan al een radertje ben in dat grotere mechanisme, laat het er dan één zijn dat knarst, dat weerstand biedt, en dat de machine herinnert aan wat ze moet beschermen: haar mensen.

Sommige van uw berichten op X, soms heel eenvoudige, worden tienduizenden, soms wel honderdduizenden keren leuk gevonden (of ‘geliket’). Een foto van een speechende paus Leo XIV werd meer dan 7 miljoen keer bekeken.

In termen van bereik en interactie ben ik één van de grootste Vlaamse accounts op X, allicht de grootste na Dries Van Langenhove. Maar sociale media moeten begrepen worden voor wat ze zijn: een spel. En in elk spel bestaan er regels, tactieken en ja, talent.

Mijn succesformule verklap ik liever niet (glimlacht), maar de kern zit dicht bij een waarheid die moderner klinkt dan ze eigenlijk is: less is more. Mensen overschatten argumenten en onderschatten stijl. Ik ben filosoof van opleiding, maar niemand op X zit te wachten op de zoveelste wijsneus. De kunst is om een complex idee te kleden in elegante eenvoud. Veel van mijn berichten gaan daarom over esthetiek in kunst, architectuur of mode. Die schoonheid heeft een stille autoriteit, ze overtuigt vanzelf. ‘Wat mooi is, is goed.’ Dat idee zit dieper dan eender welke ideologie.

Mensen overschatten argumenten en onderschatten stijl.

Daarom wissel ik die esthetische posts af met harde politieke stellingen. Esthetiek biedt het kader waarbinnen overtuiging wortel schiet. Wie het schone weet te belichamen, maakt het goede tastbaar. En wie de verrotting wil benoemen, moet eerst nog weten hoe verval eruitziet. Zo schep ik, vaak impliciet, een psychologische band tussen concepten als remigratie en het verhevene, het harmonieuze, het leven dat weer in balans is. Ik denk aan een oude oosterse wijsheid: zonder lippen hebben tanden het koud.

Denkt u dat de impact van sociale media op het maatschappelijk debat al voldoende doordringt in redactiezalen? Zijn zij zich bewust van de ‘parallelle’ invloedsfeer die bestaat op X en co?

(Denkt na) Wat vandaag gebeurt, gaat veel verder dan een mediatransitie. We maken een verschuiving mee in hoe een samenleving haar gedeelde waarheid vormt. Eeuwenlang vloeide die waarheid van boven naar beneden: via ambten, universiteiten, kerken en ja, ook redacties. De massamedia waren slechts de laatste vorm van die verticale orde.

Sociale media hebben dat omgekeerd. Het debat verplaatst zich niet meer van de krant naar Twitter, maar van Twitter naar de krant. In dezelfde beweging is ook de morele monopoliepositie van de media omgedraaid. Wat vandaag uit de mainstreammedia komt, draagt voor velen onmiddellijk een geur van onbetrouwbaarheid, van ideologische kleuring. En, laten we eerlijk zijn, dat wantrouwen is zelden onterecht.

Wie macht gewend is, ervaart gelijkheid altijd als chaos.

Daarmee verdwijnt de kwalijke tussenlaag van tolpoortwachters. De journalist, de expert, de zelfverklaarde opiniemaker: ze moeten zich nu mengen tussen stemmen die niet getraind zijn in salonfähigkeit, maar in scherpte. Tussen mensen die geen belang hebben bij nuance. Dat maakt hen zenuwachtig. Want wie macht gewend is, ervaart gelijkheid altijd als chaos. En toch is precies dié chaos vruchtbaar, ze herstelt iets natuurlijks: waarheid is nooit een bezit geweest, maar altijd een strijd. En dan kom je als ingeslapen ‘factchecker’ plots in contact met mensen als ik, die leven voor die strijd.

Die strijd is niet geheel zonder risico

Dat klopt. In elk land groeit de spanning tussen de officiële taal van de instellingen en de waarheden die door de digitale onderlaag sijpelen. Het ‘vrije Westen’ prijst zich om haar ‘waarden’, maar vervolgt ondertussen schrijvers, activisten en zelfs huismoeders voor het uitsturen van een tweet. In Duitsland en Groot-Brittannië zitten mensen achter tralies voor het aankaarten van onrecht. Zogezegd democratische politici vervolgen rechtse meningen met hetzelfde fanatisme waarmee het vroeger de godslastering bestreed. De inquisitie is nog steeds alive and kicking.

Als Vlaming koos u ervoor om in het Engels actief te zijn. Vanwaar die keuze?

Ten eerste stoppen thema’s als massamigratie, cultureel verval, kunst en beschaving niet aan de Vlaamse grens. Dat zijn kwesties die gebonden zijn aan een groter, Europees lot. Het verval dat men in Brussel voelt, weerklinkt evengoed in Londen, Parijs of Keulen, en zelfs over de oceaan; in elke westerling die aanvoelt dat iets wezenlijks verloren dreigt te gaan.

Uiteraard is er ook een pragmatisch element. Door in het Engels te tweeten, open je het gesprek naar een ruimer publiek van al dan niet potentiële geestverwanten. Je betreedt een mondiale markt, met als gevolg meer views, meer likes en een groter bereik voor mijn boodschap. Je komt met meer mensen in contact. En dat wil ik natuurlijk. Het digitale dorpsplein is vele malen groter dan dat van een Vlaamse gemeente.

Heeft Vlaanderen volgens u überhaupt voldoende zelfvertrouwen om zich cultureel te onderscheiden binnen Europa? Of dreigen we wat tussen de plooien te vallen?

Vlaanderen heeft bovenal een chronisch gebrek aan zelfvertrouwen, en dat is misschien wel onze grootste kwaal. De Vlaming verwart bescheidenheid met beschaafdheid. Terwijl het omgekeerde waar is: ware beschaving begint wanneer een volk durft te zeggen wat het waard is.

De geschiedenis van Vlaanderen is rijker dan die van 95 procent van de wereld, en toch gedragen we ons alsof we ons daarvoor moeten verontschuldigen.

We zijn opgevoed met de illusie dat alle culturen gelijk zijn. Mensen zijn gelijk in waardigheid, maar culturen zijn het resultaat van keuzes, inspanningen en offers. Vlaanderen behoort tot die zeldzame beschavingen die, ondanks hun geringe omvang, een overvloed aan kunst, architectuur, literatuur en arbeidsethos voortbrachten. De geschiedenis van Vlaanderen is rijker dan die van 95 procent van de wereld, en toch gedragen we ons alsof we ons daarvoor moeten verontschuldigen. Dat irriteert mij mateloos.

Dat is wel duidelijk.

Trots putten uit de eigen erfenis is noodzakelijk. Wie zichzelf niet waardeert, kan ook geen respect afdwingen van anderen. Europa als geheel bloedt uit diezelfde wonde. Vlaanderen zou het tegenvoorbeeld kunnen zijn: een natie die wél durft bouwen, zich wél durft onderscheiden en wél durft geloven dat excelleren geen mauvais goût is, maar de enige levensader die ons rest om de grootste beschaving uit de menselijke geschiedenis te redden: de Europese.

Het pijnlijke verval van de Europese beschaving legt, hoe wrang ook, haar oneindige schoonheid bloot. Een realiteit die mij herinnert aan een regeltje dat de Nederlandse dichter Menno Wigman ooit schreef: ‘De zon was mij nooit opgevallen, als hij niet steeds was ondergegaan.’ De Europese zon zinkt stilaan weg achter de horizon, en ik vrees dat, eens ze verdwenen is, ze niet meer zal opkomen. Verval gaat langzaam, dan snel.

Pepijn Demortier

Rechtse influencer Pepijn Demortier: ‘Grenzen zijn geografisch en moreel vervaagd’