Wat een zorgeloze zomerdag aan het zwembad moest worden, eindigde maandag in chaos. Nadat een vijfjarig jongetje in moeilijkheden was geraakt in het buitenzwembad De Warande in Wetteren en moest worden gereanimeerd, sloeg de sfeer volledig om. Een grote groep bezoekers keerde zich tegen het aanwezige personeel en de hulpdiensten. Lokaal schepen van Sport Peter Blancquaert (N-VA), die zelf aanwezig was, spreekt over ‘apocalyptische toestanden’.

Het jongetje kwam in de problemen aan de gele glijbaan en werd gered door een omstaander en een redder. Volgens Blancquaert is dat zonder meer het zwaarste aspect van de gebeurtenissen. ‘Er zijn eigenlijk twee feiten. Eerst en vooral is er het kind dat in levensgevaar verkeerde. Dat is uiteraard het ergste. Maar de reactie die daarop volgde, was ronduit verwerpelijk.’

Bedreigingen aan het adres van personeel

Kort na het incident liepen de gemoederen hoog op. Volgens Blancquaert werden bedreigingen geuit tegenover het personeel en de redders. Er zouden ook keeldoorsnijdende gebaren zijn gemaakt. ‘Die mensen hebben letterlijk gezegd: “We wachten op u, we gaan u lynchen.” Dat was hallucinant.’ De politie moest ingeschakeld worden. Eerst kwamen agenten in burger ter plaatse, later ook geüniformeerde politiemensen. Volgens Blancquaert maakte hun aanwezigheid weinig indruk op de groep.

De twee stewards werden uiteindelijk onder politiebegeleiding tot aan de autosnelweg gebracht omdat zij zich niet langer veilig voelden. Ook de redders zijn volgens de schepen zwaar aangeslagen. ‘Die mensen hebben mee het leven van een kind gered. Zij zouden eigenlijk als helden moeten worden gezien. In plaats daarvan werden ze afgeschilderd als schuldigen. Dat hakt er diep in.’ Het personeel krijgt inmiddels professionele begeleiding. Of het zwembad volgende week opnieuw de deuren opent, is nog onzeker en hangt volgens Blancquaert grotendeels af van de bereidheid van de medewerkers zelf.

Problemen bestaan al langer

Volgens de schepen staat het incident niet op zichzelf. De Warande kampt al langer met spanningen rond ticketcontroles, capaciteit, taalproblemen en de naleving van de huisregels. ‘Er is bijna elke dag wel iets. Er zijn voortdurend discussies over tickets, reserveringen, roken, gedragsregels of kledijvoorschriften.’

De meeste problemen situeren zich bij Franstalige bezoekers, vaak afkomstig uit Brussel

Het zwembad verlaagde al de maximale capaciteit van ongeveer 2.500 naar 1.350 bezoekers per dag. Extra stewards werden in dienst genomen en de politie zet geregeld drones in om het terrein en de omgeving in de gaten te houden. Volgens Blancquaert blijkt dat onvoldoende. ‘Je probeert voortdurend maatregelen te nemen, maar telkens duiken nieuwe problemen op.’ De taalbarrière speelt volgens hem ook een belangrijke rol. ‘De meeste problemen die ik zelf heb meegemaakt, situeren zich bij Franstalige bezoekers, vaak afkomstig uit Brussel. Mensen begrijpen de regels niet of onvoldoende en dan ontstaat er discussie.’

Discussies over kledij

Ook de kledijvoorschriften leiden geregeld tot spanningen. Volgens Blancquaert is een aansluitende boerkini toegelaten, maar zijn andere kledingstukken dat niet. ‘Geen sjaaltjes, geen losse jurken, geen hemden of vestjes boven de boerkini. Toch blijf je daar voortdurend discussies over voeren.’

Volgens Blancquaert worden veiligheidsmedewerkers daardoor steeds vaker in een ondankbare positie geplaatst. ‘Als je uren aan de kassa staat en bijna voortdurend in discussie moet gaan, vaak in een taal die je niet begrijpt, dan is het bijzonder moeilijk om nog op een normale manier te functioneren.’

‘Alle clichés worden bevestigd’

Blancquaert spaart zijn woorden niet. Volgens hem bevestigen de gebeurtenissen bredere maatschappelijke problemen. ‘Alle clichés die over bepaalde bevolkingsgroepen de ronde doen, worden daar jammer genoeg bewaarheid. Dat is hard om te zeggen, maar het is wel wat je ziet.’ Hij verwijst naar personeel dat wordt uitgescholden of bedreigd, kinderen die naar de politie spuwen en een algemeen gebrek aan respect voor regels en gezag. ‘Wanneer je kinderen van negen jaar “nique la police” hoort roepen, dan vergeet je dat niet snel.’

Wanneer je kinderen van negen jaar “nique la police” hoort roepen, dan vergeet je dat niet snel

Volgens de schepen staat Wetteren daarin niet alleen. ‘Redders aan de kust vertellen exact hetzelfde verhaal. Ook in Nederland en Duitsland zien we gelijkaardige fenomenen. Dit is een veel breder maatschappelijk probleem.’

Lokale besturen botsen op hun grenzen

Volgens Blancquaert botsen lokale besturen stilaan op hun limieten. ‘Zelfs vanuit linkse hoek hoor je vandaag dat gemeenten dit niet meer alleen aankunnen. Maar wanneer hogere overheden maatregelen voorstellen, worden die vaak opnieuw in vraag gesteld. Dat is het cynische aan het verhaal.’

Op 31 augustus sluit het huidige openluchtzwembad De Warande definitief de deuren. Die beslissing staat los van de recente incidenten, maar de gebeurtenissen van maandag hebben volgens Blancquaert het gevoel van machteloosheid wel versterkt. ‘Ik zal blij zijn als het 31 augustus is. Dat zal een zorg minder zijn.’ Maar of daarmee ook de onderliggende problematiek verdwijnt, betwijfelt hij. ‘Het trieste is dat dit geen uitsluitend Wetterse problematiek meer is. We zien dezelfde spanningen op almaar meer openbare plaatsen. Het is een maatschappelijk fenomeen geworden.’

Peter Blancquaert

‘We gaan u lynchen’: zwembadpersoneel Wetteren zwaar onder de indruk na incident