650 miljoen euro. Dat belastinggeld wil de regering in 2029 recupereren met 337 nieuwe fiscale en sociale fraude-inspecteurs én een ‘Fiscale Inlichtingen- en Opsporingendienst’. Fiscale experts hebben serieuze vragen bij de slaagkans.

650 miljoen

De regering wil 337 nieuwe (fiscale en sociale) fraude-inspecteurs in dienst nemen. Die moeten binnen vier jaar 650 miljoen nieuwe inkomsten vinden. Philippe Renier, docent in fiscaal recht aan Odissee, maakt kritische bedenkingen.

‘Zelfs als de nieuwe speurders evenveel opbrengen als de Bijzondere Belastinginspectie vandaag, bereiken ze amper het voorziene resultaat’, voorspelt de fiscaal advocaat op basis van de cijfers van FOD Financiën.

In 2024 rekenden de BBI-inspecteurs immers gemiddeld 4,5 miljoen euro belastingsupplementen aan. Daarvan werd 357.964 euro effectief als fiscale inkomsten geïnd. De bedragen namen ook serieus af. In 2021 werd er nog 3,7 miljoen euro opgevraagd en 543.788 euro belastinggeld gerecupereerd. De succesratio is op enkele jaren dus gehalveerd.

De regering rekent zich rijk in frauduleuze opbrengsten.

‘Op basis van die cijfers komen de nieuwe fiscale en sociale inspecteurs aan 120 tot 185 miljoen euro extra inkomsten’, berekent Renier. Dat bedrag komt neer op ongeveer een kwart van de gebudgetteerde extra-opbrengsten in 2029. ‘Nog niet in de buurt, dus.’

Ook in sociale fraudedossiers wordt relatief weinig criminele buit gerecupereerd. De opbrengst van die fraude versluist vliegensvlug via roterende postbusvennootschappen en lege schelpen naar financiële vrijhavens. Kortom: ‘De regering rekent zich rijk in de frauduleuze opbrengsten.’

Gezocht: fraudejagers

Renier vraagt zich ook af waar de regering die 337 sociale en fiscale fraudejagers zal vinden. ‘Er is nu al een grote schaarste op de arbeidsmarkt’, merkt hij. ‘Allicht gaat men – zoals in het verleden – van schoolverlatende filosofen, psychologen, geologen en dito profielen fiscalisten en sociale inspecteurs maken. Succes!’

Hij wijst erop dat de omschakeling naar fiscale inspecteurs minstens vijf jaar duurt. ‘De timing van de regering over het positief saldo voor de schatkist is wel bijzonder optimistisch’, meent Renier. Het kabinet van minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) was niet bereikbaar voor commentaar.

Op z’n Hollands

Het begrotingsakkoord voorziet ook de aanwerving van vijftig fiscale inspecteurs om deze legislatuur nog de ‘Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst’ (FIOD) te bemannen. ‘Het is héél onduidelijk hoe die kersverse eenheid op vier jaar de vereiste fiscale mankracht én expertise kan uitbouwen’, betwijfelt ook Michel Maus, professor Fiscaliteit aan de VUB.

Die FIOD kan eventueel opereren binnen de BBI of onder het openbaar ministerie, zoals vandaag het Multidisciplinair Onderzoeksteam van politionele en fiscale ambtenaren (MOTEM). Maus: ‘Ik heb begrepen dat de regering deze dienst wil oprichten naar model van de succesvolle Nederlandse FIOD of de financiële elite-eenheid van de Franse politie. De uitbouw van een volledig aparte, super gespecialiseerde financiële onderzoekseenheid in België tegen 2029 is toch wel een bijzonder moeilijke operationele én juridische uitdaging.’

Met de recente inningsratio van de BBI zouden de vijftig FIOD’ers 18 tot 27 miljoen euro extra inkomsten binnenhalen. Maar het begrotingsakkoord rekent op een opbrengst van 175 miljoen euro tegen 2029. Maus: ‘Die eenheid moet dus wel héél snel bijzonder rendabel worden.’

Die eenheid moet wel heel snel bijzonder rendabel worden.

De FIOD-inspecteurs zouden volgens de denkpiste van de regering ook officier van de gerechtelijke politie worden en eventueel worden gedetacheerd bij de BBI. Het gerechtelijk kader voor deze nieuwe functie moet juridisch nog volledig op punt worden gesteld.

‘Dat wordt een moeilijke oefening, want de functie bij de gerechtelijke politie wijkt sterk af van die van een belastingambtenaar”, schetst Renier ‘Zeker voor de schoolverlaters die in deze job willen stappen, duurt het minstens een jaar of zes eer ze optimaal kunnen functioneren.’

Wetgevend vacuüm

Ook op wetgevend vlak moet de regering dus een en ander bijsturen. ‘De administratieve en gerechtelijke fiscale procedures staan haaks op elkaar’, stelt Maus. De belastingplichtige wordt in de administratieve procedure verplicht tot volledige openheid over zijn inkomsten en uitgaven, zelfs als dat tegen zijn persoonlijk belang is. Tegenover een officier van de gerechtelijke politie mag een vermeende fraudeur zich echter beroepen op het zwijgrecht.

Renier: ‘Nu wil de regering blijkbaar beide procedures combineren. Op zich is het een goede zaak dat er één duidelijke rechtsprocedure is. Het gerecht zal veel efficiënter kunnen optreden tegen fiscale fraude. Maar het blijft juridisch erg delicaat.’

Charter belastingplichtige

Michel Maus wijst op het ‘Charter van de Belastingplichtige’ uit 1986. ‘Dat charter en andere grondwettelijke vrijheden bemoeilijken een geïntegreerde samenwerking tussen fiscus en parket’, stelt Maus, ook vennoot van advocatenkantoor Bloom Law. ‘Ik voorspel met die nieuwe onderzoeksinstantie en -procedures heel wat grondwettelijke en andere juridische bezwaren, dus accidenten. Dat is dan weer goed nieuws voor de fiscale advocaten.’

Philippe Renier

‘Regering rekent zich rijk met miljoenenopbrengst van nieuwe fraudejagers’