‘De noodklok luidt voor de beursnotering van familiale bedrijven’, klinkt het bij Jozef Lievens van Roots Advocaten. Hij is al decennia topadviseur van familiebedrijven. ‘Een beursnotering was voor veel ondernemers een manier om hun opvolging in het familiebedrijf te regelen of om met extern kapitaal te investeren in de groei’, stelt de advocaat. ‘De familie kon via de beurs uiteraard ook cashen.’

Binnenkort zal blijken of Roularta Media Group beursgenoteerd blijft. De familie De Nolf bezit 87,6 procent van de aandelen en wil de rest van de aandeelhouders uitkopen. Dan wil ze Roularta van de beurs halen. Ook de hoofdaandeelhouders van rederij Exmar, foto-ontwikkelaar Smartphoto en groentenbehandelaar Greenyard werken aan een ‘beursexit’.

Professionele rapportering

Louis Verbeke was vorige eeuw de drijvende kracht achter heel wat beursnoteringen. Zijn advocatenkantoor Loeff Claeys Verbeke (vandaag Linklaters) organiseerde de beursgang van onder andere koekjesfabrikant Lotus, textielbedrijf Sioen en dus ook Roularta. ‘Dat gebeurde uiteraard ook om geld op te halen’, verdedigt hij. ‘Het heeft de bedrijfsleiding echter ook de discipline bijgebracht om professioneel over hun onderneming te rapporteren.’

Regelgeving voor beursgenoteerde bedrijven werd de voorbije jaren complexer en duurder

Deze administratieve verplichting werd voor enkele familiale bedrijfsleiders te zwaar. ‘De regelgeving voor beursgenoteerde bedrijven werd de voorbije jaren complexer en duurder’, stelt beursexpert Pascal Paepen (docent Bank & Beurs, KU Leuven). ‘Het door de Europese Commissie verplichte rapport over het duurzaamheidsbeleid kost bijvoorbeeld al snel 300.000 euro. Zeker voor bedrijven die naar internationale maatstaven redelijk klein zijn, werd de beursnotering een te hoge kost.’

Familiebedrijven zijn vandaag trouwens minder afhankelijk van de beurs in hun zoektocht naar kapitaal. ‘Er circuleert vandaag heel veel privékapitaal bij onze kmo’s’, signaleert Lievens. ‘Naast internationale investeerders zijn er meer dan vroeger ook family offices of beleggingsvehikels van vermogende Vlaamse families actief.’

Lage beurswaarde

Verbeke begrijpt wel waarom zijn vroegere cliënten vandaag een beursexit overwegen. ‘Door de economische onrust en onzekerheid worden bedrijfsinvesteringen uitgesteld’, stelt hij vast.

‘De beurswaarde is dikwijls lager dan de prijs die de familiale aandeelhouders zelf op hun aandelen kleven. Ze kunnen door de lage rente goedkoop lenen om de uitkoop van de andere aandeelhouders te financieren. Zo kopen ze hun onderneming volledig terug aan een mooie prijs. De aandeelhouders van familiebedrijven blijven kapitalisten.’

Als 95 procent van de aandeelhouders de beursexit steunt, kan die groep de andere aandeelhouders verplichten hun effecten te verkopen.

Te laag bod

Die operatie loopt niet altijd zonder slag of stoot. De familie De Nolf belooft de andere aandeelhouders bijvoorbeeld 15,50 euro per Roularta-aandeel, een kwart meer dan bij de aankondiging van het bod. Toch vinden de analisten van Kroffinvest en Beurstips dat te weinig.

Aandeelhouders van familiebedrijven blijven kapitalisten

Ook na een tweede uitkoopbod door de familie Saverys (Exmar) haalde dit niet de drempel van 95 procent. Dat probeert ze al twee jaar. Ook Marc Coucke en Philippe Vlerick worden tot een tweede bod op Smartphone gedwongen nadat het eerste was mislukt.

‘Schandalige voorwaarden’

Paepen: ‘Vandaag gebeurt een exit soms aan schandalige voorwaarden. De beursautoriteit FSMA controleert te weinig of zo’n operatie correct en aan een faire prijs gebeurt.’

De raad van bestuur van het bedrijf duidt wel zakenbankiers aan die controleren of de aandelen correct gewaardeerd zijn. ‘Die banken laten zich soms te veel leiden door de belangen van de familie’, meent Paepen.

Onafhankelijke bestuurders spelen te weinig hun rol

‘Ook spelen de onafhankelijke bestuurders te weinig hun rol om te waken over de belangen van de kleine aandeelhouders’, gaat Paepen verder. ‘Zo krijgt de raad van bestuur te dikwijls vrij spel. Dit alles kan een negatief effect hebben op het imago van Belgische beursbedrijven.’

Philippe Vlerick

Waarom Vlaamse bedrijven wegtrekken van de beurs