‘Als je niet kan verwachten dat een koper zijn dak isoleert en zijn ramen vervangt, dan is het misschien ook goed dat die koper twee keer nadenkt vooraleer hij een woning koopt’, zegt N-VA-parlementslid Andries Gryffroy in het Vlaams Parlement. Gryffroy lust de kritiek op de Vlaamse renovatieplicht niet. Vooral de lagere middenklasse is de dupe, zeggen de Nationale Bank van België, de PVDA en het Vlaams Belang.

Wat voorafging: de Vlaamse regering voerde in 2023 een renovatieverplichting in. Die komt erop neer dat tegen 2028 alle aangekochte woningen minstens het energielabel D moeten behalen. Met die maatregel wil de Vlaamse regering haar klimaatdoelstellingen halen. De Vlaamse regering wil met de renovatieplicht ook vermijden dat energievretende woningen met labels E of F aan te hoge prijzen worden verkocht.

Maar of die laatste doelstelling gehaald wordt, is erg twijfelachtig, zo vatte de Nationale Bank van België (NBB) vorige week de impact van de renovatieplicht op de huizenprijzen samen. Volgens de NBB dalen de prijzen van energievretende woningen in realiteit nauwelijks, maar wordt de kloof met energiezuinige woningen wel groter omdat die wel in prijs stijgen.

Nog opvallend, volgens de NBB: huizen halen sinds de renovatieverplichting meer nét het ‘juiste’ energielabel dan ervoor. ‘Waarschijnlijk is dat gedeeltelijk het resultaat van onjuiste rapportage’, zo stelt de NBB in zijn rapport. Iets minder diplomatisch: de NBB suggereert dus dat er met de energieprestatiecertificaten (EPC’s) wordt gesjoemeld.

Uit de markt geprijsd

Terwijl de impact van de renovatieplicht op de prijs van energievretende huizen klein blijft, is vooral de lage middenklasse de dupe, zo stelt de NBB. Mensen die wel een huis kunnen kopen, maar niet meteen extra middelen hebben voor een ingrijpende renovatie, zien af van die aankoop en worden naar de huurmarkt verdreven.

‘We zagen tijdens de vorige legislatuur dat energievretende huizen vaak verkocht werden aan zeer hoge prijzen’, zegt N-VA-parlementslid Andries Gryffroy daarover in de Commissie Wonen van het Vlaams Parlement. ‘De bekommernis van nieuwe eigenaars was eerder dat zij hun huis vlug wat oplapten, zodat het er netjes uitzag, desnoods met een nieuw keukentje van Ikea en een nieuwe badkamer. Zulke eigenaars hielden geen rekening met het meest cruciale: energielabel D halen.’

‘Dat is niet streven naar een klimaatneutrale woning. Als je ervoor zorgt dat je dak goed geïsoleerd is en je ramen vervangen zijn, dan behaal je label D al. Als je niet kan verwachten dat een koper dat doet, sorry, maar dan is het misschien ook goed dat die koper twee keer nadenkt vooraleer hij die woning koopt. Want hij gaat dan wel investeren, maar in andere zaken dan wat cruciaal is’, aldus Gryffroy.

Versoepeling?

Dat de NBB suggereert dat er met energielabels gesjoemeld wordt, valt niet in goede aarde bij de N-VA. CD&V is voorzichtiger. Parlementslid Robrecht Bothuyne wil vooral weten wanneer minister van Wonen Melissa Depraetere (Vooruit) de beloofde versoepeling van de renovatieplicht zal doorvoeren. De nieuwe Vlaamse regering heeft immers beloofd om de verplichting naar zes jaar op te trekken, en minder streng te beboeten. ‘We zijn er volop mee bezig. De renovatieplicht wordt aangepast zoals afgesproken in het regeerakkoord. Maar daarbuiten komen er geen andere aanpassingen’, klinkt het bij Depraetere.

Vooral oppositiepartijen PVDA en Vlaams Belang nemen de Vlaamse renovatieplicht stevig op de korrel. ‘In feite bevestigt de NBB de kritiek die wij al lang hebben’, zegt PVDA’er Raf Van Gestel. ‘Het wordt voor jonge mensen veel moeilijker om te kopen, en het wordt nog moeilijker om een energiezuinige woning te kopen omdat die almaar duurder wordt. Met de verlaging van de registratierechten van 3 naar 2 procent en de zeer lichte daling in de aankoopprijs van energievretende woningen, betaal je geen renovatie.’

‘Met de studie van de NBB is mij duidelijk dat de renovatieplicht een farce is’, zegt dan weer Vlaams Belang-parlementslid Dries Devillé. ‘De Vlaamse regering heeft het altijd over klimaatneutraliteit. Soms vreest de regering dat de klimaatdoelstellingen niet zullen worden gehaald, dan weer zegt ze dat het haar vooral om de kwaliteit van onze woningen gaat. Dat is hinken op twee benen. Mensen financieel onder druk zetten om te renoveren en om centen uit te geven die ze niet hebben, en hen dan beboeten omdat ze de centen niet hebben, dat vind ik te hallucinant voor woorden.’

Raf Van Gestel

N-VA: ‘Wie zijn dak niet kan isoleren, denkt beter twee keer na om een woning te kopen’