Als de AfD na de komende parlementsverkiezingen in Duitsland aan de macht komt, wil de partij een referendum organiseren over een Duitse EU-uitstap. De euro zou op termijn dan ook opnieuw moeten wijken voor de Duitse mark. De partij lijkt dus een nog radicalere koers te willen gaan varen.

Naast de Dexit en het plan om opnieuw de Duitse mark in te voeren – met een overgangsperiode waarin beide munten een tijdlang naast elkaar zouden bestaan – wil AfD migratie aanpakken met een zogenaamd ‘terugbreng-offensief’. Ook de sancties tegen Rusland en de steun voor Oekraïne moeten volgens de partij worden afgeschaft. Daarnaast streeft AfD – onder leiding van Alice Weidel die zelf samenleeft met een Zwitserse vrouw van Sri Lankaanse afkomst – terug naar de traditionele gezinswaarden.

Ontwerp

Een strenger vluchtelingenbeleid, afschaffen van steun voor Oekraïne en een conservatievere familiepolitiek zijn tot op zekere hoogte wellicht te realiseren, maar hoe haalbaar is een Duitse uitstap uit de EU?

In het ontwerp voor het verkiezingsprogramma schreef de partij: ‘Ons doel: een Europa van vaderlanden als een unie van soevereine staten. De felheid waarmee de Europese Unie de afgelopen jaren de transformatie naar een superstaat op basis van een planeconomie heeft doorgeduwd, heeft ons tot het besef gebracht dat onze fundamentele hervormingsaanpak niet in deze EU kan worden gerealiseerd. Wij achten het daarom noodzakelijk dat Duitsland de EU verlaat’.

Volgens de nu voorliggende AfD-plannen moet de EU worden vervangen door een ander samenwerkingsverband. ‘Wij willen de Europese Unie met al zijn bureaucratie en instellingen vervangen door een economisch samenwerkingsverband, een confederatie van staten, waarvan de leden constructief en vreedzaam met elkaar samenwerken…’

Nog volgens de partij is Europese samenwerking uitsluitend nog mogelijk op vlak van de gemeenschappelijke markt, de bescherming tegen illegale immigratie en het behoud van de Europese cultuur en de verschillende identiteiten.

Referendum

In het voorlopige verkiezingsprogramma wordt als eerste praktische stap gesproken over een zogenaamd volksreferendum dat moet leiden tot een uittreden uit de EU. De vraag is natuurlijk hoeveel Duitsers zo’n Dexit zouden ondersteunen. Volgens de resultaten van een recente enquête bij 1.500 Duitsers was ongeveer zeven procent het volledig eens met de stelling dat Duitsland de EU moet verlaten. Bijna de helft van de ondervraagden was resoluut tegen een Dexit gekant.

Een bijkomend probleem is dat het recht op volksreferenda niet in de Duitse grondwet is verankerd. Zelfs als AfD een referendum zou kunnen organiseren dat tot een Dexit zou leiden, is het resultaat niet bindend. Daar is volgens de uitleg van de Duitse regering een wijziging van de grondwet voor nodig. Een wijziging waarvoor een tweederdemeerderheid in zowel het parlement – de Bondsdag – als in de Bondsraad noodzakelijk is.

Gevolgen

In mei 2024 deed het Institut der Deutschen Wirtschaft (IW) onderzoek naar de gevolgen van een Dexit zoals AfD die wenst. Volgens de studie genereren onze oosterburen maar liefst 60 procent van hun bruto binnenlands product door handel met de 26 andere EU-leden. De economische betrekkingen met de VS vertegenwoordigen 19 procent van het bbp, die met China slechts 7 procent. Het streven naar een ‘meerpolige wereld’ – zoals gepromoot in het AfD-verkiezingsprogramma – zal de Duitse welvaart dus flink doen afnemen.

Nog volgens het IW-onderzoek zouden er ongeveer 2,5 miljoen Duitse banen verloren gaan als gevolg van een uitstap uit de EU. IW-voorzitter Hubert Bardt verklaarde destijds: ‘Het verlaten van de EU zou rampzalige gevolgen hebben voor bedrijven, voor Duitsland als vestigingsplaats en voor alle inwoners van ons land.’ Volgens Brandt is de Brexit een duidelijke waarschuwing voor andere lidstaten om roekeloos af te zien van verdere Europese integratie. ‘Laten we niet vergeten dat de EU niet alleen gaat over welvaart, maar ook over openheid, vrijheid en vrede.’

Commentaar

Intussen wordt AfD almaar moeilijker in de omgang met de pers. René Aust, de fractievoorzitter van de partij in het Europees Parlement, liet ons na een eerdere toezegging weten ‘principieel niet meer voor interviews en commentaren ter beschikking te staan’. Ook de woordvoerders van AfD op het hoofdkantoor en in het Duitse parlement wilden uiteindelijk geen verdere toelichting geven. En nee, ook Elon Musk bood geen uitkomst. De multimiljardair sprak onlangs met Alice Weidel op X. Er klonk daarbij weliswaar een klaagzang op de Duitse regeringen en de these dat Adolf Hitler een communist zou zijn geweest, maar het thema Dexit werd nergens besproken.

Alleen voor The Financial Times lichtte Weidel onlangs een tipje van de sluier. ‘De Brexit was absoluut juist en is een model voor Duitsland om soevereine beslissingen te nemen’, zei de AfD-voorzitster. Ze voegde eraan toe dat Duitsland daarvoor nog wel tot 2029 moet wachten. Pas na de verkiezingen over vier jaar beschouwt ze een regeringscoalitie van haar partij met de CDU als haalbaar.

René Aust

AfD wil Duitsland uit de EU