Joël De Ceulaer van De Morgen is een uitstekend journalist. Hij denkt zelf, en dat is geen vanzelfsprekendheid meer. Nieuws en duiding komen tegenwoordig te vaak overeen met wat – een zeer geestig boekje dat ik u echt kan aanraden – Ronald Giphart in De Voorzitter beschrijft: ‘Doop een paar kilo Vooroordeel, Imago en Denkarmoe in een bak stront en onmiddellijk bloeit er een Gemakkelijke Mening op.’

De Ceulaer is géén makelaar in Gemakkelijke Meningen. Hij is bovendien oprecht nieuwsgierig, voldoende dwars, in staat tot zelfkritiek, hij verontschuldigt zich publiek als hij merkt dat hij een fout heeft gemaakt en hij durft openlijk van mening te veranderen.

Conformisme

Daarnaast combineert hij een hoge dosis Kempische koppigheid – De Ceulaer is van Olen – met een flinke scheut zelfverklaarde gelijkhebberij. De Vlaamse journalistiek wordt almaar meer gekenmerkt door groeiend conformisme, maar van De Ceulaer kan je dat niet zeggen: hij is origineel. Hij durft zijn vakbroeders zelfs de oren te wassen: zo merkte hij onlangs nog op dat Tom Lanoye – een degelijke schrijver, maar met het politieke verstand van een mug – in de media nooit enig weerwerk krijgt.

Het typeert Joël ten voeten uit dat hij een onvervreemdbaar recht meent te hebben op zo’n interview.

En een reusachtige stommiteit als de bewering dat Bart De Wever in Oostenrijk in het Duits heeft gespeecht om zijn gedachtearmoede te verbergen, dat kan je alleen lezen bij een senior writer van De Standaard, niet bij Joël De Ceulaer. Die merkt op dat voetbalanalisten serieuzer werk leveren dan Wetstraatjournalisten, die veel te veel supporter zijn.

Al heeft hij met De Wever wel een probleem. Die weigert hem namelijk al lange tijd een interview. Het typeert Joël ten voeten uit dat hij een onvervreemdbaar recht meent te hebben op zo’n interview. Dat dat recht niet bestaat, gaat er bij hem niet in. Typisch Joël.

Eigen eten beten

Zoals die keer toen ik met hem had afgesproken in een Gents café, en hij enig misbaar maakte omdat ik op het punt stond zijn cola te betalen. Hij zag dat als een poging tot aantasting van de journalistieke onafhankelijkheid …

En ja, het klopt wat Rik Van Cauwelaert ooit heeft opgemerkt: journalisten moeten dringend beginnen met hun eigen eten te betalen. Er zijn er zelfs die vakantie nemen in de riante zuiderse villa van een bevriend politicus. Maar Joël is zo onkreukbaar als polyester. En als hij denkt dat ik denk dat hij omkoopbaar is met één cola, doolt hij natuurlijk.

Botsen

In het weekeinde bleek dat we ook van mening verschillen over een andere kwestie. Ik vind dat journalisten niet moeten gaan janken als ze eens botsen met een politicus. De Ceulaer vindt het (intussen wereldberoemde) openhartige gesprek van Georges-Louis Bouchez met een RTBF-journalist belangrijk nieuws. Bouchez dreigde met ‘kettingen en knuppels’, schrijft hij. Dat is, zullen we maar aannemen, een overdrijving in het belang van de duidelijkheid, een retorische methode die ook mij niet vreemd is …

Maar ik blijf wel vinden dat journalisten van zichzelf zo weinig mogelijk nieuws moeten maken. Ik vind nog altijd dat de voetbalmatch stukken interessanter is dan de gesprekken in de kleedkamer. Wat niet betekent dat een journalist zich zomaar moet laten uitschelden.

Ik blijf vinden dat journalisten van zichzelf zo weinig mogelijk nieuws moeten maken.

In de memoires die ik nooit zal schrijven zit er een scène waarin ik een lang applaus krijg van het voltallige studiopersoneel omdat ik een politicus die zich ernstig misdraagt stante pede en nogal luid op zijn plaats zet. Nog geen vijf minuten later begon het interview: dat ging, zoals het hoort, over de problemen van het land en zijn onderdanen. Nadien hebben we iets gedronken.

Nog zoiets. Bouchez, goede collega De Ceulaer, is geen ‘despotische bullebak’ omdat hij bepaalt wie in een tv-studio het partijstandpunt komt uitleggen. Als ik een lijst zou maken van al diegenen die de redactie wou, maar die geen groen licht kregen van hun eigen partij, kan ik daar tientallen bladzijden mee vullen. Zo is het leven, Joël, aanvaard dat nu maar …

Bouchez’ slachtoffer, ene Michel De Maegd – een ex-tv-figuur – spreekt over een ‘presidentiële wurggreep op de interne democratie’, waaruit alleen maar blijkt dat hij in zijn vorige leven niet goed heeft opgelet. Joëls hoop dat die meneer De Maegd ‘binnenkort niet uit een raam valt’ is onnozel.

Afspraakfilosoof

En nu ik toch bezig ben … Ik ben niet de uitvinder van vragen als: hoe voelt u zich? Wat gaat er door u heen? Hoe is dat bij u binnengekomen? Dat zijn Bart Schols-vragen. Die heeft iets met psychologische problemen. Zelf heb ik daar, net zoals Joël, een bloedhekel aan.

Ik vind wel dat je als journalist bij een interview de debatfiches moet kunnen negeren en overstijgen. Inderdaad, om te weten te komen met wie je echt te maken hebt. Zoals bij het toelatingsexamen geneeskunde. Dat gaat terecht over meer dan wiskunde en wetenschappen.

Ik stel me zo voor dat er bij De Morgen toch wel iemand moet zijn die dat leest en, net als ik, begint te schateren.

Joël De Ceulaer vond Georges-Louis Bouchez altijd al een uiterst rechts figuur. Nu vindt hij hem vanwege zijn ‘zucht naar geweld’ (!) en ‘minachting voor verkozenen’ (!) in stuitende mate ‘extreemrechts’. Ook Bart Eeckhout, eveneens van De Morgen, is die mening toegedaan. Eeckhout schreef dat Bouchez na zijn telefoon met de RTBF moest worden ‘gediskwalificeerd van elk ambt in de politiek’. Ik stel me zo voor dat er bij De Morgen toch wel iemand moet zijn die dat leest en, net als ik, begint te schateren.

PS – Vrijdag was Bouchez te gast in De Afspraak. Hij was geweldig. De opgeroepen vastbenoemde Afspraakfilosoof bleek een kleuter, en de indruk ontstond dat hij het zelf in de gaten had.

Ronald Giphart

Het spel van Joël