Ook drie dagen na de moordende aanslag op de kerstmarkt in Maagdenburg blijven zowel zijn statuut als vluchteling als de framing van de dader vragen oproepen. Waarom viseert een moslimhater die de Duitse staat wil treffen uitgerekend een kerstmarkt? En hoe kon een man, die ook in Duitsland lang niet onbesproken was, daar na tien jaar toch nog politiek asiel krijgen?

De voorlopige balans kennen we intussen, en die is verschrikkelijk: vijf doden en tweehonderd gewonden, waarvan er nog een aantal in levensgevaar verkeren. Over de achtergrond en de beweegredenen van de dader blijft evenwel grote onduidelijkheid bestaan. Het officiële discours – een extreemrechtse moslimhater die 18 jaar geleden Saoedi-Arabië ontvluchtte en handelde uit woede tegen de Duitse aanpak van moslimvluchtelingen – rammelt langs alle kanten.

Eerst de feiten: Takub al-Abdulmohsen kwam in 2006 in Duitsland aan. Pas tien jaar later werd hij daar ook erkend als vluchteling. Hij beheerde een site die er officieel op gericht was om voormalige moslims – voornamelijk vrouwen – die hun land van oorsprong ontvlucht waren te helpen, en deed er op sociale media alles aan om zijn imago van fanatiek islamcriticus kracht bij te zetten. Over die activiteiten gaf hij in 2019 zelfs een interview aan de BBC.

Hoe de man in de periode 2006-2016 in Duitsland kon overleven en er vanaf 2011 blijkbaar ook zijn medische opleiding verder kon afmaken – terwijl hij nog geen verblijfsvergunning had – blijft een open vraag. Der Spiegel schreef gisteren ook dat de woning van de man al in 2013 werd doorzocht, en dat hij later dat jaar ook veroordeeld werd wegens verstoring van de openbare orde. Omdat hij met strafbare feiten had gedreigd. Later beledigde en bedreigde hij ook nog een rechter en de Duitse Orde van Artsen. Waarna hij, u leest het goed, in 2016 asiel kreeg. Of en hoe hij iemand die zelf nog geen erkenning als vluchteling op zak had vrouwen kon helpen die islamitische regimes wilden ontvluchten, blijft al evenzeer een onbeantwoorde vraag.

Ongerijmd

Hoe dan ook, voor de meeste media vielen de puzzelstukjes afgelopen weekeind al snel op hun plaats. Tekub al Abdulmohsen werd – haast met enige opluchting – weggezet als een extreemrechtse moslimhater die uit woede over ‘de islamisering van Europa’ Duitsland wou treffen. Case closed, terwijl dit verhaal toch behoorlijk ongerijmd klinkt.

Het klopt natuurlijk dat het Wir schaffen das-beleid van Angela Merkel heel wat moslims naar Duitsland heeft gelokt die er de voorbije jaren toe hebben bijgedragen dat het moslimextremisme in een aantal grote Duitse steden fors is toegenomen. Met – o ironie – zelfs een aantal dodelijke aanslagen tot gevolg. Maar omgekeerd heeft Duitsland ook heel wat moslims opgevangen die net uit onvrede met het oprukkende islamisme in landen zoals Iran, Afhanistan of Pakistan hun land van oorsprong zijn ontvlucht. Uitgerekend die profielen die Takub al Abdulmohsen naar eigen zeggen hier probeerde te helpen dus. Maar er is meer, veel meer.

In een bijzonder interessant draadje op X legt Salman Al-Ansari, een gereputeerd Saoedisch politiek commentator, nog een aantal feiten bloot die tot vandaag opmerkelijk genoeg nergens anders opdoken in de westerse media. Zo geeft hij aan dat Takub al Abdulmohsen in 2006 zijn geboorteland zou zijn ontvlucht omdat hij daar gezocht werd voor onder meer verkrachting. Duitsland zou later zijn uitlevering hebben geweigerd omdat het – niet ten onrechte – bezorgd was over de mensenrechtensituatie in Saoedi-Arabië.

Daarnaast zou de Duitse politie ook vorig jaar en dit jaar nog enkele waarschuwingen van Duitse én Arabische bronnen, dat Al Abdulmohsen gevaarlijk was, in de wind hebben geslagen. Iets wat intussen ook door Duitse media wordt bevestigd.

Slachtoffer van vervolging

Nu is Al-Ansari niet de eerste de beste: hij is oprichter en voorzitter van het in Washington gevestigde Saudi American Public Relation Affairs Committee en is geregeld te gast bij onder meer Al Arabiya TV, France 24, CNN en CNNArabic. Op X heeft hij bijna 250.000 volgers en hij wordt tot de meest invloedrijke politieke commentatoren in het Midden-Oosten gerekend. Tegelijk staat hij voldoende dicht bij het regime in Ryad om zijn beweringen met enige scepsis te benaderen. Maar wat hij schrijft klinkt niet onlogisch en kan ook een ander licht werpen op de achtergrond van de dader én op het falen van de Duitse veiligheidsdiensten.

‘Na zijn aankomst in Duitsland vond Abdulmohsen zichzelf opnieuw uit als dissident en verklaart hij publiekelijk atheïst en ex-moslim te zijn. Wellicht een strategische zet om asielbescherming te krijgen in Duitsland door zichzelf af te schilderen als slachtoffer van vervolging in plaats van als een voortvluchtige crimineel,’ schrijft Al-Ansari.

Nadat hij als psychiater aan de slag kon in een Duits overheidsziekenhuis zou Abdulmohsen, nog altijd volgens Al-Ansari, ook betrokken zijn geweest bij mensenhandel, meer bepaald de smokkel van jonge vrouwen vanuit Saoedi-Arabië naar Duitsland.

Jezelf opwerpen als steun en toeverlaat van onderdrukte vrouwen is uiteraard geen domme zet wanneer je je nieuwe gastland ervan probeert te overtuigen dat je echt wel politiek asiel verdient. Of zoiets dan gecatalogeerd kan worden als ‘vrouwensmokkel’ is nog een ander paar mouwen. En jezelf een identiteit construeren van moslimhater en atheïst kan ook best handig zijn als je uitlevering aan Saoedi-Arabië probeert te voorkomen, om welke reden dan ook.

Moslimextremisten

Vanaf 2023 begon het gedrag van Abdulmohsen helemaal uit de hand te lopen, aldus Al-Ansari. Hij uitte op sociale media expliciete bedreigingen tegen Duitsland, maar toen Duitse X-gebruikers daarover de alarmbel luidden, schermden de Duitse autoriteiten met de ‘vrijheid van meningsuiting’.

Ook vanuit Saoedi-Arabië zelf zou de Duitse politie gewaarschuwd zijn voor de ‘zeer extreme opvattingen’ van de man. Ook bij deze bewering past natuurlijk enige reserve: die waarschuwingen kunnen net zo goed bedoeld zijn geweest om iemand die – minstens officieel – als criticus van het Saoedische regime bekendstond verder in diskrediet te brengen.

Nóg interessanter wordt het wanneer Al-Ansari schrijft dat Abdulmohsen op X ook in contact zou hebben gestaan met bekende moslimextremisten van Saoedische afkomst in Canada en het Verenigd Koninkrijk, die gelinkt kunnen worden aan IS en Al Qaida. Hij kleeft daar ook twee concrete namen op. Zowel het Verenigd Koninkrijk als Canada zouden eerder al geweigerd hebben in te gaan op uitleveringsverzoeken van Saoedi-Arabië. Of die beweringen kloppen, konden we niet nagaan. Wél lijkt de kritiek dat de Duitse asiel- en veiligheidsdiensten de voorbije jaren flink wat steken hebben laten vallen niet bepaald ongefundeerd. En de vraag of de dader van de aanslag écht een islamcriticus was, dan wel alle belang had bij die framing, blijft voorlopig onbeantwoord.

Salman Al-Ansari

Aanslag in Maagdenburg: veel onbeantwoorde vragen, veel voorbarige antwoorden