Als 5-jarige dreumes belandde de Afghaanse Nadia (34) met haar vader en stiefmoeder, die in Nederland asiel hadden gekregen, in Nederlands-Limburg. 8 jaar later werd ze opnieuw naar Afghanistan gestuurd, om daar uitgehuwelijkt te worden aan een veel oudere man. Pas na 18 jaar slaagde ze erin te ontsnappen uit die gedwongen en gewelddadige verbintenis en naar Nederland terug te keren.

We praten met Nadia – een schuilnaam – in Den Haag, waar ze sinds 2023 verblijft. Haar ouders – die intussen naar ons land verhuisd zijn – en haar Afghaanse echtgenoot mogen niet weten waar ze nu verblijft. Ze wil vanzelfsprekend dus ook niet herkenbaar op de foto.

‘Nadat mijn vader in 2003 asiel had gekregen in Nederland liet hij mij – ik was toen 7 jaar oud – en mijn stiefmoeder overkomen. Zij was de tweede vrouw van mijn vader. Mijn biologische moeder en een broertje moesten in Afghanistan blijven. Ik heb hier tot mijn 13de gewoond, liep hier school en had intussen ook de Nederlandse nationaliteit gekregen’, blikt ze terug.

Ik werd door mijn stiefmoeder als een soort van huisslaaf ingezet en moest ook naar een islamitische school gaan

‘Maar ook toen al was mijn leven een verschrikking, al viel dat nog niet te vergelijken met wat ik later in Afghanistan zou meemaken. Ik woonde in een achterstandswijk, werd door mijn stiefmoeder als een soort van huisslaaf ingezet en moest ook naar een islamitische school gaan. Met mijn vader had ik nog een relatief goede relatie, maar als vrachtwagenchauffeur was hij heel vaak weg van huis en hij besefte ook niet echt hoe zwaar ik thuis mishandeld werd.’

Huwelijk

Op haar 13de nam haar leven een dramatische wending, toen haar vader en stiefmoeder haar meenamen naar Afghanistan. Zogezegd om op vakantie te gaan. Ze kreeg vooraf op het hart gedrukt op school zeker niets te zeggen over haar vertrek. Aanvankelijk was Nadia zelfs blij om terug te gaan: ze zou immers haar biologische moeder terugzien.

Maar eens ter plekke werd haar paspoort afgenomen, en wat later kreeg ze te horen dat ze voor de ronde som van 10.000 dollar verkocht was aan een man die minstens 10 jaar ouder was. Haar familie ter plekke zat mee in het complot.

‘Zoals dat wel vaker gaat in Afghanistan, woonde ook de familie van mijn vader samen met mijn biologische moeder in één huis. Daar heb ik zelf ook nog een jaartje gewoond. Toen ik 16 werd, was het tijd voor het huwelijk en moest ik bij mijn kersverse man intrekken.’ Met hem zou ze vier kinderen krijgen, twee daarvan werden al kort na de geboorte bij haar biologische moeder ondergebracht.

‘Goede’ vrouwen worden in Afghanistan sowieso niet geacht een smartphone te hebben

Haar man, die haast dagelijks aan de drugs zat, vond immers dat al die kinderen te veel kabaal maakten in huis. Nadia heeft het duidelijk lastig wanneer ze opnieuw over die periode vertelt, en omschrijft die jaren onomwonden als ‘een hel’. Ze werd mishandeld, moest koken, schoonmaken en voor de kinderen zorgen en mocht amper het huis uit. Ze had uiteraard ook geen telefoon of computer – ‘goede’ vrouwen worden in Afghanistan sowieso niet geacht een smartphone te hebben – om contact te zoeken met oude klasgenoten uit Nederland.

‘In 2017 heb ik mijn vader voor het eerst in vele jaren teruggezien. Hij zakte naar Afghanistan af nadat zijn vader overleden was. Ik heb hem toen gesmeekt om me daar weg te halen, maar hij maakte me duidelijk dat mijn paspoort verdwenen was en dat dat daarom simpelweg onmogelijk was. Ook mijn echte moeder, die wél met me in zat, had helemaal niets in de pap te brokken: mannen beslissen daar nu eenmaal alles.’

Geen Nederlands paspoort

Twee jaar geleden slaagde ze er dan toch in om naar Pakistan te vluchten, in het gezelschap van de twee zoontjes die wél bij haar inwoonden. ‘Door de letsels en verwondingen die ik had, besefte mijn broer dat ik bijna dagelijks mishandeld werd door mijn man. Hij heeft een paspoort voor me aangevraagd bij de lokale Taliban en heeft me ook aan een telefoon geholpen.’

Nadia belandde in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad. Wat later vluchtte ook haar broer – die nu ook zelf in gevaar verkeerde – naar Pakistan, waar hij met zijn spaarcenten een huisje huurde voor het hele gezelschap. Nadia nam er contact op met de Nederlandse ambassade, legde er enkele oude foto’s voor die ze ooit had meegenomen uit Nederland en deed er haar verhaal. Waarna ze het deksel op de neus kreeg: ze had immers geen geldig Nederlands paspoort meer. En, zo kreeg ze daar te horen, in 2019 was ze ook haar Nederlandse nationaliteit kwijtgespeeld.’

Deportatie

Op dat moment komt Shirin Musa, die al de hele tijd bij het interview aanwezig was, tussen in het verhaal. Met haar organisatie Femmes for Freedom begeleidt zij in Nederland al jarenlang migrantenvrouwen die het slachtoffer van gedwongen huwelijken of van huwelijkse gevangenschap zijn geworden. Vrouwen die vastzitten in een huwelijk omdat ze niet het recht hebben om te scheiden dus.

‘Let wel: ook een Nederlander die pakweg naar Australië verhuist, zal na een aantal jaren de Nederlandse nationaliteit verliezen’, klinkt het. ‘Maar dat is hoegenaamd niet vergelijkbaar met een vrouw die als kind werd uitgehuwelijkt, vervolgens tegen haar wil naar het land van herkomst van haar echtgenoot moest verhuizen, daar gevangen wordt gehouden en ook nog eens het slachtoffer is van verkrachting of geweld.’

Toen ze al zes maanden in Islamabad verbleef, waar ze eigenlijk elke dag een arrestatie en deportatie naar Afghanistan riskeerde, slaagde Nadia er finaal in om via Facebook contact te leggen met een oude schoolvriend. Hij geloofde haar verhaal en nam op zijn beurt contact op met de Nederlandse politie én met Vluchtelingenwerk Nederland. Maar ook zij botsten op de Nederlandse wetgeving. Dankzij Vluchtelingenwerk Nederland kwam ze uiteindelijk in contact met Femmes for Freedom, waar Shirin Musa zich haar lot aantrok.

De Nederlandse houding is volledig in strijd met het Europees recht en tal van internationale verdragen

‘Ik heb daarop contact opgenomen met de regering en gedreigd dat we een rechtszaak zouden aanspannen. De Nederlandse houding is immers volledig in strijd met het Europees recht en met tal van internationale kinder- en vrouwenrechtenverdragen, die Nederland nochtans met veel bravoure ondertekend heeft. Ik heb de verantwoordelijke minister duidelijk gemaakt dat hij aansprakelijk zou zijn indien Nadia iets zou overkomen.’

‘Haar man is immers naar haar op zoek, en ik hoef u niet te vertellen welk lot haar mogelijk wacht wanneer ze ooit naar Afghanistan zou moeten terugkeren. Uiteindelijk heeft de minister een uitzondering gemaakt, en zo verblijft Nadia nu al ruim een jaar opnieuw in Nederland. Maar zij heeft veel geluk gehad, en vele vrouwen in haar situatie hebben dat geluk of dat doorzettingsvermogen niet.’

Kinderontvoering

Nadia’s zoontjes zitten intussen nog altijd in Pakistan, en een hereniging zit er voorlopig niet in. Officieel is ze nog altijd getrouwd, en zonder de toestemming van de vader kunnen beide kinderen niet naar Nederland komen. Dat zou immers neerkomen op kinderontvoering. Nadia zelf heeft haar leven inmiddels opnieuw min of meer op de rails. Ze ontvangt een uitkering en doet vrijwilligerswerk, maar het immense verdriet om het gemis van haar kinderen knaagt elke dag een beetje harder.

Shirin Musa: ‘Volgens de Nederlandse wet zou Nadia – zelf nota bene een slachtoffer van een illegaal kindhuwelijk en mensenhandel – haar man schriftelijk om toestemming moeten vragen om beide kinderen naar Nederland over te brengen. Vervolgens moet hij naar de Nederlandse ambassade om een DNA-test af te leggen die bewijst dat hij daadwerkelijk de vader van de kinderen is. Dat is bizar en onmogelijk, omdat ze voor hem gevlucht is en voor haar leven vreest.

Op Europees vlak zou er dus dringend werk moeten worden gemaakt van nieuwe wetgeving om vrouwen als Nadia te beschermen. Ook moet er een garantie komen op degelijke consulaire bijstand. West-Europa mag dan misschien al een multiculturele samenleving geworden zijn, het is ook een multi-juridische samenleving. En het lijdt geen twijfel dat er zich duizenden vrouwen in een gelijkaardige situatie bevinden.’

Bewustzijn vergroten

Europarlementslid Assita Kanko (N-VA), coördinator van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (LIBE) voor de conservatieve ECR-fractie, haalde Nadia onlangs naar het Europees Parlement. Haar getuigenis daar maakte flink wat indruk, onder meer op Europees commissaris voor Justitie Michael McGrath.

‘Justitie moet alle vrouwen in Europa gelijk behandelen en geen parallelle toestanden toestaan’, onderstreept Kanko. ‘Daarnaast moeten onze diplomatieke vertegenwoordigers over de nodige instrumenten beschikken om ook ontvoerde meisjes in het buitenland te helpen. Tegelijk is er ook meer samenwerking nodig op het niveau van de lidstaten, om het bewustzijn hierover te vergroten en beter samen te werken en waar nodig de wet aan te passen. We kunnen niet langer dulden dat er in Europa nog vrouwen tegen hun wil vastzitten in een huwelijk.’

Shirin Musa

Ontvoerd, verkocht en mishandeld