Volgende week spreekt het Europees Parlement zich voor het eerst uit over het voorstel van de Europese Commissie voor de nieuwe meerjarenbegroting 2028-2034. In essentie gaat het debat vooral over de grote inhoudelijke keuzes die de EU de komende jaren wil maken. En zoals de kaarten nu liggen, is er op dat vlak al minstens een stevig verschil in visie tussen de Commissie en het Parlement.

Bijna twee biljoen euro, of 2000 miljard euro: dat is het EU-werkingsbudget dat de Europese Commissie eerder al naar voor schoof voor de periode 2028-2034. Dat lijkt – en is natuurlijk ook – een bom geld, maar afgezet tegen het totale bbp van alle EU-lidstaten samen is het eigenlijk relatief weinig. Amper 1,26 procent daarvan, om exact te zijn.

Wel is het een pak meer dan het vorige meerjarenbudget van 1070 miljard euro dat volgend jaar afloopt. Maar vanaf 2028 – en in theorie nog tot 2058 – moet de EU ook de leningen terugbetalen in het kader van het Next Generation EU-project, het zogenaamde Coronaherstelfonds ter waarde van zowat 800 miljard euro.

Investeringsbegroting

Over zo’n langetermijnbegroting wordt politiek uiteraard bijzonder zwaar gekibbeld, en dat zal ook nu niet anders zijn. De Begrotingscommissie van het Europees Parlement — waarvan Johan Van Overtveldt (N-VA) voorzitter is — stelt zich namelijk al een stuk ambitieuzer op. In een interimrapport leggen de parlementsleden een bedrag op tafel dat zowat tien procent hoger ligt dan het voorstel van de Commissie.

De parlementsleden leggen een bedrag voor dat 10 procent hoger is dan het Commissievoorstel

Voor het Europees Parlement moet de volgende EU-begroting vooral ook een investeringsbegroting blijven, die de EU toelaat om een toegevoegde waarde te blijven bieden ten opzichte van het eigen beleid van de lidstaten. Bijvoorbeeld door meer geld ter beschikking te stellen voor innovatie in Europa.

Hernationalisering van EU-geld

Daarnaast verzetten de parlementsleden van de commissie Begroting zich ook nadrukkelijk tegen het voornemen van de Europese Commissie om de Europese cohesiefondsen en landbouwfondsen — twee van de grootste uitgavenposten van de EU — voortaan samen te brengen in één fonds. De lidstaten zouden dan zelf hun eigen accenten kunnen leggen voor de besteding van die centen.

Voor een deel van het Europees Parlement komt dit neer op een soort hernationalisering van Europees geld, dat een écht Europees beleid de facto onmogelijk zou maken. Daarom pleiten de Europarlementsleden net voor aparte toewijzingen van fondsen, binnen nationale en regionale partnerschapsplannen. Ze willen bovendien dat ook regionale en lokale overheden volledig betrokken worden bij de planning en uitvoering van de programma’s.

Nieuwe inkomsten

Over meer geld voor onder meer defensie, de bevordering van het Europese concurrentievermogen, innovatie en de groene en digitale transitie zijn Parlement en Commissie het wél in grote lijnen eens. Blijft natuurlijk de vraag: wie zal dit allemaal betalen?

Zal het opnieuw tussen ‘gullen’ en ‘gierigen’ gaan, of ontstaan er nieuwe breuklijnen?

Volgens de Europese Commissie zou de EU voor het volgende financiële meerjarenplan op zoek moeten gaan naar zowat 60 miljard aan echt nieuwe inkomsten. Het is aan de lidstaten om daarover tot een akkoord te komen, maar er liggen vandaag al enkele mogelijke denkpistes op tafel. Zo zou er onder meer gedacht worden aan een Europese heffing op digitale diensten, een taks op vermogenswinst uit cryptomunten of een belasting op online-gokken.

Eeuwenoude tegenstelling

‘Door een gematigde verhoging van het meerjarenbudget zorgen we voor voldoende middelen voor nieuwe prioriteiten zoals defensie en concurrentievermogen. Tegelijk behouden we zo het budget voor belangrijke Europese beleidsterreinen zoals landbouw of de cohesiefondsen,’ klinkt het bij Siegfried Mureşan (EVP), co-rapporteur in de Begrotingscommissie. ‘We pleiten dus voor een specifieke financiering voor enerzijds de landbouwers en anderzijds voor bepaalde regio’s (via de cohesiefondsen, nvdr), en we verwerpen resoluut elke poging om deze kernprioriteiten samen te voegen of af te zwakken.’

Vraag is nu vooral hoe de lidstaten – de Europese Raad dus – zich de volgende maanden zullen positioneren. Blijft de eeuwenoude tegenstelling tussen de ‘gierigen’ en de voorstanders van meer budget voor de EU overeind, of ontstaan er nieuwe breuklijnen? Bijvoorbeeld over de vraag of het anno 2026 niet zinvol is om meer middelen te investeren in gemeenschappelijke defensie, technologische innovatie en concurrentiekracht. En minder in landbouw en regionale ontwikkeling.

Siegfried Mureşan

Europees begrotingsdebat: Parlement en Commissie slijpen de messen