Het regime in Iran rekent op de Revolutionaire Garde om de burgerprotesten in te dammen. Dat doet het bijzonder brutaal, met regelrechte executies en een geschiedenis aan martelingen en seksueel geweld. Eens het internet weer beschikbaar is in Iran, zal de omvang van de schade die de ordetroepen van de ayatollahs hebben aangericht pas duidelijk worden. Een schets van de organisatie die instaat voor de beveiliging van het Khomeinisme.

We schrijven 5 mei 1979. De Iraanse revolutie was goed en wel een maand afgelopen, sjah Reza Pahlavi had plaats geruimd voor de streng sjiitische ayatollah Ruhollah Khomeini. Die laatste zocht een manier om het bont allegaartje aan strijdende organisaties te organiseren. De verzamelde menigte van radicale islamisten, nationalisten, studenten, communisten en verschillende regionale actoren bleken handig om het regime van de sjah omver te werpen, maar vormden ook een gevaar voor het nieuwe regime. Daarnaast was er nog het leger, loyaal aan de sjah en nog altijd sterk, dat de ayatollah onder controle wilde houden.

Het antwoord was de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) of Pasdaran, Perzisch voor ‘Wachten’. De redenering was de volgende: het ‘gewone’ leger zou instaan voor de verdediging van de soevereiniteit en het grondgebied van de staat Iran, de IRGC zou de Iraanse Revolutie (en het nieuwe regime dat daardoor aan de macht kwam) beschermen. Officieel kreeg het ‘Leger van de Bewaarders van de Iraanse Revolutie’, zoals de IRGC destijds heette, de opdracht om politie en leger te ondersteunen in hun taken, maar ook het regime ‘te helpen de Islamitische Revolutie door te voeren’ en vrijheidsbewegingen en onderdrukte volkeren te assisteren.

Parallel leger

In de begindagen van het regime slaagde de IRGC erin de separatistische aard van verschillende volkeren (de Koerden in het westen, Beloetsjen in het oosten en Turkmenen in het noorden) te onderdrukken. Ook de opstand van de MEK, een door studenten gestarte verzetsbeweging die in 1981 de premier en president zouden hebben gedood met een bomaanslag, werd door de IRGC brutaal in de kiem gesmoord.

Doorheen de jaren 80 en de oorlog met Irak (1980-1988) bouwde de IRGC zijn macht alleen maar verder uit: de organisatie groeide van een militie van 10.000 soldaten uit tot een echt leger, met in 1986 zo’n 350.000 leden. Verschillende takken werden uitgebouwd: de IRGC kreeg een regulier leger, met een eigen structuur, maar ook pantservoertuigen, marineschepen, gevechtsvliegtuigen en de controle over de langeafstandsraketten, luchtafweersystemen en zelfs militaire satellieten. Dat allemaal in een parallelle organisatie naast de reguliere strijdkrachten, dat ook in al deze sectoren actief is.

In de jaren 80 groeide de Garde van een militie van 10.000 soldaten uit tot een echt leger met zo’n 350.000 leden

Naast een regulier leger, vandaag volgens schattingen zo’n 200.000 man sterk (verdeeld over de verschillende takken) heeft de IRGC nog enkele ‘specialistische’ componenten. Zo is er het ‘Cyber Security Command’, dat beschuldigd wordt van het aansturen van hackerscollectieven en het beïnvloeden van de Amerikaanse verkiezingen.

Daarnaast is er nog de Quds Force, door de Amerikaanse generaal Stanley McChrystal beschreven als ‘een mix tussen de CIA en het Joint Special Operations Command (de eenheid die de inzet van Amerikaanse special forces coördineert, nvdr.)’. Quds Force is de organisatie die in naam van het Iraanse regime banden onderhoudt met allerhande terreurorganisaties, waaronder Hezbollah, Hamas en de Houthi’s.

Masha Amini

Maar voor de Iraanse burgers is vooral de Basij belangrijk, de laatste tak van de IRGC. Basij of ‘Mobilisatie’ is een paramilitaire organisatie die optreedt als knokploeg voor de ayatollahs. Het korps bestaat uit vrijwilligers, doorgaans gerekruteerd onder de streng-islamitische jeugd, die als moraliteitspolitie de bevolking onder de knoet moeten houden. Volgens schattingen telt de Basij 600.000 tot 900.000 leden, verspreid over Iran en vaak zonder duidelijke herkenningstekens.

De afgelopen jaren is de Basij opvallend meer aanwezig in het Iraanse straatbeeld. Bij de protesten na de presidentsverkiezingen in 2009 waren ‘Basiji’ te zien die het vuur openden op de menigte en ‘s nachts studentenkoten binnendrongen en kort en klein sloegen. Gevangenen werden mishandeld en verkracht door leden van de Basij, zo gaf later ook het hoofd van de Iraanse politie toe. Ook bij de protesten na de dood van Masha Amini vielen meer dan 500 doden en werden opnieuw gevangenen gemarteld en verkracht. Het verleden geeft maar weinig aanwijzingen dat de situatie nu anders zou zijn.

De inzet van de Garde is een waarschuwing voor burgers én voor het reguliere leger

Intussen is de IRGC in grote aantallen ontplooid in Iraanse steden, om het protest brutaal de kop in te drukken. Burgers moet op deze manier worden afgeraden om zich verder te verzetten, maar ook het reguliere leger krijgt zo een waarschuwing. In het scenario dat de protesten erin slagen het huidige regime te doen vallen en ook het leger zich tegen de ayatollahs keert, heeft die nog altijd zijn militaire en paramilitaire organisaties om op terug te vallen, om ‘de bewaarders van de Iraanse Revolutie’ te beschermen.

Met twee ongeveer even sterke legers, waarvan het ene zeker loyaal is aan de ayatollah en het andere misschien, lijkt de kans klein dat het regime volledig van de troon wordt gedreven. Al weet je in een volatiel land als Iran, in een volatiele regio als het Midden-Oosten, met grote geopolitieke belangen en aandacht, maar nooit.

Stanley McChrystal

Regimewissel in Iran? Revolutionaire Garde schudt van ‘neen’