Als rector van het prestigieuze Europacollege in Brugge én gewezen buitenlandchef van de Europese Unie is Federica Mogherini een absoluut zwaargewicht op de EU-scène. Nu zij in verdenking wordt gesteld van fraude en corruptie valt de imagoschade voor de EU bij het brede publiek amper nog in te schatten.

Net geen drie jaar geleden barstte in Brussel het Qatargate-schandaal los. Koffers vol cash in de slaapkamer van het bloedmooie Griekse Europarlementslid Eva Kaili, weet u nog wel? In de lente van dit jaar werd het Europees Parlement dan weer opgeschrikt door een gerechtelijk onderzoek naar mogelijke Omkoping van een aantal parlementsleden door het Chinese technologiebedrijf Huawei. En intussen blijft ook Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen onder vuur liggen omwille van haar manifest gebrek aan transparantie in het zogenaamde Pfizergate.

Daar kwam deze week dus nog eens de affaire-Mogherini bovenop. De voormalige EU-buitenlandvertegenwoordiger werd dinsdag opgepakt samen met Stefano Sannino — een Italiaanse topambtenaar van de Europese Commissie — en een kaderlid van het Europacollege. Alledrie werden na verhoor weer vrijgelaten. Gisteren bevestigde het Europese Openbaar Ministerie dat ze in verdenking worden gesteld van onder andere fraude en corruptie.

Reputatieschade

Voor alle duidelijkheid: in al die affaires loopt het onderzoek nog en werd tot vandaag niemand al effectief veroordeeld, al volgden er onder meer in het Qatargate-schandaal wel al een aantal bekentenissen. Maar mede door het gebrek aan openheid vanuit de EU zelf valt de omvang van de reputatieschade bij het brede publiek nog amper in te schatten. In het beste geval lokt het EU-beleid een onverschillig schouderophalen uit, veel vaker overheersen de ronduit negatieve reacties.

Van een wervend project is in de EU al lang geen sprake meer.

Bij de Europese verkiezingen van vorig jaar daagde over de gehele EU amper vijftig procent van de kiezers op. Eurokritische partijen veroverden toen een derde meer zetels dan in 2019 en de de Green Deal — het vlaggenschip waarmee de EU sinds 2019 de Europese harten probeert te veroveren — blijkt almaar meer een onrealistische illusie.

De uitermate dirigistische en weinig empathische strategie die intussen het handelsmerk van de Europese Commissie is geworden, versterkt enkel maar het imago van de EU als een kille, bureaucratische moloch die geen oog heeft voor de vaak terechte bekommernissen van de burger of het bedrijfsleven.

Communicatie

Van een wervend project is dus al lang geen sprake meer, maar wat nu komt bovendrijven is ronduit vernietigend. De EU sleept al veel langer het imago mee van een geldverslindende machine, die zich ver boven de hoofden van de burger beweegt en weinig op heeft met financiële transparantie of openbaarheid van bestuur.

De persdienst van de Commissie weigerde alle commentaar.

Die kritiek won de voorbije dagen enkel maar aan relevantie. Toen de persdienst van de Commissie dinsdag vragen kreeg over de ondervraging van topambtenaar Sannino, weigerde die alle commentaar. Een weigering die in schril contrast staat met de ijver van Europese hotshots om andere landen of regimes de les te lezen. Het volstaat om er even de verklaringen en persberichten van de voorbije maanden en jaren over corruptie — jawel — in Hongarije of Oekraïne op na te lezen. Veel lachwekkender moet het niet worden.

Stinkende potjes

Drie corruptieschandalen op drie jaar tijd. Uitgerekend op een moment dat de EU politiek op een kruispunt staat en haar internationale gewicht almaar meer in vraag gesteld ziet. Wil dit Europa opnieuw de harten van de Europeanen veroveren en zijn internationale reputatie herstellen, dan zal er meer nodig zijn dan een volgehouden kruistocht tegen fossiele energie, fake news of hate speech.

‘Geen commentaar’ is geen optie meer.

Politici die wél oprecht begaan zijn met de toekomst van dit continent, moeten beseffen dat ‘geen commentaar’ vandaag geen optie meer is. En dat het Europese project maar opnieuw wervend kan worden als de EU bereid is om eerst de eigen stinkende potjes te openen.