Geert Noels vindt het een goede zaak dat de Vlaamse overheid participeert in de luchthaven van Zaventem. Die beëindigt zo de onverantwoorde privatisering van kritische infrastructuur uit het verleden.

Econoom Geert Noels, CEO van het financieel adviesbureau Econopolis, staat normaal eerder kritisch tegenover staatsinterventie. Toch schaart hij zich achter de participatie van de Vlaamse overheid in luchthavenuitbater Brussels Airport Company (BAC). Hij noemt die recente beslissing daarover ‘een correctie op de historische vergissing om een strategische participatie in de nationale luchthaven te verpatsen aan de hoogstbiedende’.

Kritische infrastructuur

Volgens Noels is het belangrijk dat de overheid mee beslist over strategische infrastructuur, zoals luchthavens. Ook Vlaams minister Matthias Diependaele (N-VA) denkt er zo over en verdedigt de recente overname van een deel van Brussels Airport Company (BAC). Concreet verkoopt het Canadese pensioenfonds OTPP zijn belang van 40 procent in BAC aan de Vlaamse Participatiemaatschappij (VPM), een investeringsvehikel van de Vlaamse overheid. Zo komt een aanzienlijk deel van de nationale luchthaven opnieuw in Vlaamse handen.

Brussel beschouwt de luchthaven te veel als een last

‘Luchthavenbeheer is wel degelijk een kerntaak van de overheid’, bevestigt Noels. ‘Die kan wel een private partner aantrekken als die expertise aanbrengt om de uitbating van die infrastructuur efficiënter te laten verlopen. Een participatie van een Duitse of Britse luchthavenuitbater in Zaventem had bijvoorbeeld wel perfect gekund.’

Drie pensioenfondsen

In 2011 kocht OTPP aandelen in BAC, net als een Nederlands en een Australisch pensioenfonds acht jaar later. Noels: ‘Die pensioenfondsen hadden bij de aankoop van BAC maar één doel: de winst maximaliseren met zo weinig mogelijk risico. Hoe die luchthaven het voor de rest doet, interesseert hen eigenlijk niet. Met deze Vlaamse overheidsparticipatie kan de luchthaven terug beleidsmatig en efficiënt worden ingeschakeld in de economische ontwikkeling van de regio.’

Om dezelfde reden pleit Noels trouwens ook voor de deelname van het Brusselse gewest in BAC. ‘Brussel beschouwt de luchthaven te veel als een last’, zegt hij. Daarbij verwijst hij ook naar de geluidsnormen die het gewest oplegt aan de luchtvaart. ‘Mocht ook Brussel worden betrokken als aandeelhouder van de luchthaven, zou die meer kunnen betekenen voor het gewest. Als een potentieel heel belangrijke werkgever, bijvoorbeeld.’

Vastgoedbedrijf of luchthaven?

Ook luchtvaarteconoom Sven Buyle (UAntwerpen) is tevreden met de nieuwe aandeelhouder van de luchthaven. ‘Zaventem verloor de voorbije jaren terrein aan grotere concurrenten zoals Charles De Gaulle, Schiphol, Frankfurt en Heathrow’, schetst hij. ‘De private aandeelhouders van BAC hadden uiteraard vooral oog voor het rendement. Zo probeerden ze de grillige inkomsten uit de luchtvaart af te vlakken met stabiele vastgoedinvesteringen, zoals uit het Sheraton Hotel en kantoortorens. Dat beleid vertraagde wel de investeringen in de luchthaven.’

De mogelijke aankoop van dit meerderheidsbelang is een opportuniteit die zich maar zelden voordoet

Met een overheidsaandeelhouder kan BAC zich terug richten op de kerntaak: de exploitatie van de luchthaven. Buyle: ‘VPM zal nu bijvoorbeeld eerder investeringen stimuleren in moderne veiligheidsscanners of een ‘precheckbalie’ die een versnelde beveiligingscontrole mogelijk maakt voor Amerikaanse passagiers. Die investeringen zullen de incheckprocedures versnellen, dus het comfort van de passagiers verhogen en Zaventem aantrekkelijker maken.’

Te duur?

De VPM betaalt 2,77 miljard euro voor de aandelen in BAC. Dat is 24 keer de operationele winst. Volgens kritische waarnemers is dat een vrij dure investering. ‘Ik heb onvoldoende recente cijfers uit de jaarrekening van BAC om uitspraken te kunnen doen over de waardering’, reageert Noels. ‘Tegenover die aankoop staan trouwens wel activa in de boeken, die een rendement opleveren. Dat is niet het geval bij veel andere overheidsuitgaven.”

De prijs van de aandelen is op dezelfde manier gewaardeerd als bij de laatste transactie van BAC-aandelen in 2019, verdedigde Diependaele eergisteren. Ook betaalt de VPM een premie, omdat die met 40 procent van de stemmen een doorslaggevende stem krijgt in het beleid van de luchthaven.

‘Zeggenschap heeft een prijs’, redeneert Noels. ‘De mogelijke aankoop van dit meerderheidsbelang is een opportuniteit die zich maar zelden voordoet. De Vlaamse overheid heeft die nu gegrepen en versterkt zo de greep op de luchthaven. Een moedige beslissing.’

Sven Buyle

Geert Noels: ‘Luchthavenbeheer is een kerntaak van de overheid’