Donald Trump wil af van het diversiteitsbeleid in Amerikaanse overheidsdiensten en bedrijven. De Antwerpse consultant in deze materie, Taha Riani, stelt vast dat ook Vlaamse bedrijven hun diversiteitsbeleid overboord gooien. Zo’n beleid heeft nochtans wel degelijk zin als het niet als een PR-doelstelling, maar op een ernstige manier wordt ingevoerd. Dat gebeurt zelden. Riani voorspelt daarom ‘incidenten’.

‘DEI is dood’, schreef Taha Riani vorige maand op de website ZigZagHR. Uitgerekend Riani is bedrijfsadviseur rond dat thema. DEI staat voor Diversity (verscheidenheid), Equity (gelijkheid) en Inclusion (alle functies worden ingevuld op basis van de competentie, niet de afkomst of het geslacht). ‘DEI is dead’, triomfeerde president Donald Trump vorige week op een persconferentie. Zij het om compleet andere redenen.

Succesvolle start

Taha Riani heeft het DEI-advies als weinig anderen onder de knie. In 2015 stampte hij als 19-jarige, samen met collega Hanan Challouki, het bedrijf Allyens uit de grond. Beiden bereikten met de website Mvslim.com voor moslims al snel miljoenen bezoekers.

Allyens adviseerde bedrijven over diversiteit in marketing, communicatie en interne bedrijfsprocessen. Het werkte voor bedrijven als Telenet, Colruyt, en BNP Paribas. Het oprichtersduo stond in 2018 op de lijst ‘30 under 30’, van de meest beloftevolle jongeren volgens het Amerikaanse zakenweekblad Forbes.

Diversiteit bleek PR

Vlak voor de uitbraak van de coronapandemie werkten bij Allyens tien personen. ‘Maar na de lockdown kregen veel klanten het moeilijk’, zegt Riani. ‘Ze moesten snoeien waar mogelijk. Al snel kwam hun diversiteitsbeleid in het vizier als overbodige uitgave. DEI bleek niet meer dan het onderdeel van het PR-beleid. Ons advies bleek een kost, die gemakkelijk en snel kon worden geschrapt.’

In augustus vorig jaar legde Riani de boeken neer. De financiële perikelen na covid had het bedrijf volgens hem nog kunnen verteren. Maar het probleem zat dieper. Zijn vroegere klanten organiseerden ooit weliswaar trainingen en programma’s rond diversiteit, maar dat gebeurde meestal los van de kern van de organisatie of heel oppervlakkig als communicatie of marketing.

Niet essentieel

‘Het DEI-beleid was niet verankerd in de essentiële bedrijfsstrategie’, weet Riani. ‘In onzekere financieel-economische tijden verdwijnt DEI dan helemaal uit het vizier van de bedrijfsleiding. Ook komt diversiteit bij bedrijven in een slecht daglicht te staan, als de media veel berichten over maatschappelijke spanningen rond dat thema. Na tien jaar met PR-gedreven diversiteit actief te zijn, kan ik het niet anders formuleren: DEI, zoals we het nu kennen, is dood.’

Riani blijft nochtans zelfstandig consultant in deze materie. ‘Elk bedrijf komt immers in aanraking met diversiteit’, houdt hij vol.

Problemen door diversiteit

Riani waarschuwt dat volgens studies de toename van diversiteit in een bedrijf een negatieve invloed kan hebben op de financiële prestaties en de bedrijfsprocessen, als dat tenminste gebeurt zonder een inclusief personeelsbeleid.

Zo’n beleid geeft competente medewerkers met een buitenlandse achtergrond, net als alle collega’s, perspectief op elke functie. Dat stimuleert getalenteerde medewerkers om in het bedrijf te blijven werken. De oorlog in talent is vandaag een van de grootste uitdagingen voor ondernemingen.

Lange termijn

Riani: ‘De beste werknemers drijven naar boven en worden na enkele jaren strategisch voor het bedrijf. Vooral grote organisaties denken op een lange termijn en werken nu aan diversiteit in de hoop daar over tien jaar de vruchten van te kunnen plukken.’

De bedrijfsleider van een kmo kan dan ook redeneren dat hij de tijd, noch de middelen heeft om dit diversiteitsbeleid te managen. Een homogene werknemersgroep is dan op korte termijn goedkoper. ‘De realiteit wil nu eenmaal dat meer dan 40 procent van de inwoners in België een ethische achtergrond heeft. Op één of andere manier sluipt de diversiteit altijd binnen de organisatie.’

Die samenleving wordt jaar na jaar trouwens diverser. ‘Er zullen incidenten ontstaan van groepen die op de werkvloer niet kunnen samenwerken, waarvoor de bedrijven oplossingen moeten zoeken’, voorspelt hij. ‘Als er dan spanningen zijn en de samenwerking loopt mank, komt de vraag: oei, wie kan ons helpen? Als het eigenlijk te laat is.’

Europese richtlijn

DEI staat nu op de agenda staat van heel wat grote bedrijven, omdat die volgens een Europese richtlijn vanaf 2026 moeten rapporteren over hun ESG-beleid (ecologisch beleid, sociale verhoudingen en behoorlijk bestuur). ‘Ook hun diversiteitsbeleid valt onder die richtlijn’, beklemtoont Riani.

Om conform te zijn kost dit een groot bedrijf 3 tot 5 procent van de omzet. Dat zeggen tenminste de consultants die hierover adviseren. Professor Wim Schoutens (KULeuven) sprak in Doorbraak van een ‘ESG-cultus’ rond de consultants. ‘Wij van Wc-eend zeggen dat Wc-eend een goed product is op basis van de studies door Wc-eend’, noemt hij hun advies.

‘Ook rond DEI ontstond een door adviesbureaus gedreven cultuur, die soms een zware administratieve last met zich meebrengt’, erkent Riani. Hij noemt een vraag hierover ‘wat vervelend en problematisch, omdat die impliceert dat consultancy rond diversiteit minder legitiem zou zijn dan andere vormen van adviesverlening’.

Diversiteitshype

Ook in de VS is er kritiek op de hype rond DEI. Google, Ford, McDonald’s, Walmart, Disney en Amazon hebben hun DEI-afdelingen al stevig uitgedund, vaak onder druk van activistische aandeelhouders. Die beschouwen DEI als een overbodige uitgave en een te zware administratieve last.

‘Bedrijven gaan mee in die ideologische retoriek van Trump en zijn ploeg, die zich afzetten tegen DEI’, meent Riani. ‘Heel eerlijk: de kritiek op de financiële kost en administratieve overlast van DEI wordt gebruikt als een excuus om een ideologische agenda op te dringen.’

DEI geschrapt

Het diversiteitsbeleid ligt ook bij Trump en zijn ploeg stevig onder vuur. Hij schrapte onmiddellijk na zijn eed per decreet heel wat DEI-programma’s binnen overheidsorganisaties. ‘Ook dat werd verkocht als een manier om een overdreven administratieve last weg te nemen’, meent Riani. ‘Veel maatregelen vloeien voort uit Project 2025, een verzameling conservatieve beleidsvoorstellen van lobbyisten om de federale regering drastisch te hervormen. In feite is het een ideologische stellingname die perfect past binnen de anti-woke-beweging.’

Taha Riani

Bedrijfsadviseur Taha Riani: ‘Voor onze bedrijven is het diversiteitsbeleid dood’