Het vertrek van vijf MR-vertegenwoordigers uit de raad van bestuur van de RTBF draait officieel om voorzitter Joëlle Milquet. Maar achter het conflict schuilt een veel bredere discussie over de werking, financiering en toekomst van de Franstalige openbare omroep.

Deze week namen vijf leden van het bestuursorgaan van de RTBF ontslag. De reden? Werken onder het voorzitterschap van Milquet is ‘onmogelijk’, zo verklaart MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. De vijf bestuurders van zijn partij stapten op onder leiding van initiatiefnemer Axel Miller, die zondagavond in een scherpe brief aan Milquet schreef dat zij de raad volgens hem niet leidt, maar instrumentaliseert om haar eigen doelstellingen na te streven.

Een dubieuze (?) selectieprocedure

Het collectieve ontslag volgde op de benoeming van journalist Thomas Gadisseux tot directeur Informatie en Sport, als opvolger van Jean-Pierre Jacqmin. Een formaliteit, aangezien hij al een lange selectieprocedure achter de rug had. Volgens de ontslagnemende bestuurders was de beslissing in de praktijk al genomen voor de raad zich kon uitspreken, wat voor hen de druppel was die de (al heel volle) emmer deed overlopen.

De selectieprocedure was nochtans eerder unaniem goedgekeurd door dezelfde raad van bestuur, maar de procedure liep vast toen bleek dat een andere kandidaat, Laurent Haulotte, niet voldeed aan een van de overeengekomen formele voorwaarden uit de vacature. Daardoor bleef Gadisseux uiteindelijk als enige kandidaat over.

Voorlopig weinig gevolgen

Op korte termijn verandert het ontslag van de vijf MR-bestuurders weinig aan de werking van de openbare omroep. Met acht van de dertien bestuurders blijft het quorum behouden en kunnen zowel de raad van bestuur als het comité permanent rechtsgeldig beslissingen nemen.

Ook de zoektocht naar een opvolger voor gedelegeerd bestuurder Jean-Paul Philippot loopt gewoon verder. Philippot verlaat de RTBF op 31 oktober, na meer dan twee decennia aan het hoofd van de omroep. Er zijn negen kandidaten waaruit de regering van de Federatie Wallonië-Brussel uiteindelijk een vervanger zal moeten selecteren.

Milquet zelf houdt zich voorlopig op de vlakte. Aan de Franstalige media communiceerde ze de intentie geen olie op het vuur te willen gooien en te willen zoeken naar ‘constructieve oplossingen voor de toekomst van de RTBF’.

Besparingen op komst

Maar de huidige crisis gaat veel verder dan een persoonlijke ruzie tussen Milquet en de MR. Bouchez voert al jaren een offensief tegen de RTBF. Volgens hem respecteert de openbare omroep zijn neutraliteit onvoldoende en is er nood aan grondige hervormingen. In interviews stelde hij ook openlijk de omvang van de overheidsdotatie in vraag.

Daarmee raakt de huidige crisis een gevoelige snaar in Franstalig België, want de RTBF is een van de grootste instellingen van de Federatie Wallonië-Brussel en slorpt een aanzienlijk deel van het mediabudget op. Volgens het jaarverslag van de RTBF ontving de omroep in 2024 een gewone dotatie van 345,4 miljoen euro, met aanvullende subsidies die de publieke financiering laten oplopen tot 374 miljoen euro.

Daarnaast genereert de Franstalige omroep zelf nog tientallen miljoenen euro’s aan reclame-inkomsten. De VRT kreeg datzelfde jaar 304 miljoen euro, terwijl het potentiële publiek ongeveer dubbel zo groot is. Zo kost de Franstalige openbare omroep ongeveer 173 euro per jaar per Franstalig gezin, tegenover 133 euro voor de VRT per Nederlandstalig gezin.

Meer dan een politieke discussie

De regering MR-Les Engagés heeft de RTBF ondertussen al een besparingstraject opgelegd. Tegen 2028 moet de omroep 55 miljoen euro minder uitgeven, of ongeveer 12 procent van het huidige budget. Ook de Waalse minister van Media Jacqueline Galant (MR) laat zich steeds nadrukkelijker uit over de werking van publieke instellingen. Volgens haar wordt er vaak kritiek geuit op hervormingen bij de overheid, terwijl hoge verloningen en bonusregelingen bij publieke instellingen zoals de RTBF veel minder vragen oproepen.

Maar naast de politieke neutraliteit of de omvang van de dotatie, ligt ook de interne werking van de omroep onder vuur. Zo ontstond vorig jaar nog discussie over een nieuw arbeidsreglement, dat uiteindelijk toch duurder uitviel dan het vorige systeem. Ook de bestuurscultuur en de besluitvorming binnen de omroep keren regelmatig terug in debatten over de efficiëntie van de instelling. De huidige crisis rond de benoeming van Thomas Gadisseux past voor velen in dat bredere plaatje.

Slechte timing

De timing van de crisis is dus geen toeval. De RTBF staat voor enkele cruciale beslissingen. Naast de benoeming van een nieuwe topman moet ook een nieuwe beheersovereenkomst worden onderhandeld. Daarin zullen de opdrachten, doelstellingen en financiering van de openbare omroep voor de komende jaren worden vastgelegd.

De vraag is dan ook niet alleen of Joëlle Milquet deze politieke storm overleeft. Minstens even belangrijk is welke richting de RTBF de komende jaren uitgaat. Want achter de ruzie in de raad van bestuur schuilt een veel fundamenteler debat: hoeveel openbare omroep heeft Franstalig België nodig, hoeveel mag die kosten, en vooral hoeveel hervorming kan die nog ontwijken?

Thomas Gadisseux

Storm rond de RTBF legt oude vragen bloot