Op enkele jaren tijd openden ze een handvol restaurants in Antwerpen en Gent: een mooi succesverhaal, zo leek het. Maar in Gent, en binnenkort wellicht ook in Antwerpen, gooien Tom Sas en Lori Dardikman de handdoek in de ring en sluiten ze hun geesteskind Boker Tov. Duizenden haatmails en valse negatieve recensies deden hen de das om. ‘Alle nuance is volledig weg. Dat maakt me bang.’

Spreading love and hummus klinkt het op de gevel van restaurant Boker Tov in Gent, op een boogscheut van het Gravensteen. Van die liefde was de voorbije maanden niet veel meer te merken: het Israëlische restaurant werd online bedolven onder de haatberichten. De hummus zal er voorlopig ook niet meer op tafel komen: mede-oprichter en eigenaar Tom Sas trok er in Gent enkele weken geleden noodgedwongen de stekker uit. Ook de toekomst van de twee Antwerpse vestigingen oogt hoogst onzeker.

‘Op een bepaald moment kregen we tot duizend haatberichten per uur te verwerken.’

‘Om je een idee te geven: op een bepaald moment kregen we hier tot duizend haatberichten per uur te verwerken. We konden terugvallen op een team van veertig vrijwilligers om die berichten constant te rapporteren en te verwijderen. Op termijn viel dit niet meer vol te houden. Zeker hier in Gent was er echt een negatieve sfeer ontstaan rond het restaurant. We hebben alles meegemaakt: van graffiti op de stoep over ramen die besmeurd werden tot medewerkers die verbaal werden lastiggevallen op het terras. Hierdoor liepen de zaken al een tijdlang minder goed, en zagen we ons finaal gedwongen de sluiting aan te kondigen.’

Hamas-raid

De Gentse vestiging van Boker Tov zou eind deze week twee kaarsjes uitblazen. ‘We openden hier de deuren exact vier dagen na de verwoestende Hamas-raid op Israël van 7 oktober 2023,’ blikt Tom Sas terug. Boker Tov was toen al een gevestigde naam in Antwerpen, waar hij en zijn Israëlische vrouw enkele jaren eerder met flink wat succes pionierden.

‘Het was natuurlijk een ongelukkig toeval dat we de Gentse vestiging net na die terreuraanval openden. Eigenlijk al meteen na de opening hier – die net door die terreuraanval ook al behoorlijk ingetogen verliep – voelden we hoe de publieke opinie heel snel keerde. Enkele bekende mediagezichten die aanwezig waren op die Gentse opening, gaven al meteen aan dat ze het een zalig concept vonden maar dat ze toch liever niets online plaatsten. Let wel: dat was dus nog geen week nadat Hamas honderden Israëli’s had vermoord en ontvoerd. Terwijl 7 oktober toch net voor mijn vrouw en voor mijn hele gezin een gigantisch trauma was. Op dat moment had Israël zelf militair nog helemaal niet gereageerd.’

Plek van verbinding

Op 9 oktober 2023 plaatsten Tom en zijn vrouw zelf ook een bericht online waarin ze aangaven heel erg geschrokken te zijn door wat er enkele dagen eerder gebeurd was en waarin ze hun steun uitspraken voor familie en vrienden in Israël.

‘Hier zit dus duidelijk een georkestreerde campagne achter, constant aangewakkerd door een aantal hardliners en anonieme profielen.’

‘Zelfs op dat bericht volgden er al meteen haatreacties. Enkele dagen later gingen we viraal en was het hek van de dam. Sindsdien is het eigenlijk nooit meer gestopt, al ging het wel in golven. Terwijl we ons nochtans twee jaar politiek volledig afzijdig hebben gehouden en altijd duidelijk hebben gemaakt dat onze restaurants net een plek van verbinding wilden zijn. Hier zit dus duidelijk een georkestreerde campagne achter, constant aangewakkerd door een aantal hardliners en anonieme profielen. We hebben verschillende keren klacht ingediend, maar die klachten zijn stuk voor stuk zonder gevolg gebleven.’

Gentse stadsbestuur

Tom laat er vandaag geen twijfel over bestaan: vooral de Gentse vestiging deelde zwaar in de klappen, en dat rekent hij ook het Gentse stadsbestuur aan. ‘Deze stad heeft zich in de communicatie over het conflict in Gaza altijd veel minder genuanceerd opgesteld. Herinner je de heisa enkele weken geleden over de Israëlische dirigent die hier niet meer welkom was. Zoiets liet zich dan ook bij ons meteen voelen.’

‘Wanneer een politica zoals Caroline Gennez (Vooruit) openlijk oproept om de Israëlische cultuur te boycotten en het Gentse stadsbestuur sluit zich daar volmondig bij aan, dan is dat eigenlijk ook een open oproep om niet meer bij ons te komen eten. Maar laat ons wel wezen: wij zijn een restaurant, stellen ons zo verbindend mogelijk op en tonen begrip voor het verdriet aan beide kanten. Om dan te moeten vaststellen dat we de deuren moeten sluiten door de haat in deze stad, die we hier soms letterlijk op straat voelden, tja … Daarover zou het stadbestuur zich toch even mogen bezinnen.’

Tom Sas

‘De haat in deze stad dwingt ons dit restaurant te sluiten’