– Erika Kirk: ‘Ik vergeef de moordenaar van mijn man, want het evangelie is liefde’ (applaus en tranen bij het publiek)

– Donald Trump: ‘Ik haat mijn tegenstanders en wil helemaal niet het beste voor hen’ (weer applaus, en lachende gezichten)

– ‘I am sorry, Erika!’ – Omhelzing van de twee (nog groter applaus)

Het is alweer een week geleden, maar over de uitvaartplechtigheid van de vermoorde Charlie Kirk zijn we nog niet uitgepraat. In een nokvol sportstadion voltrok zich iets tussen een groots rouwmoment, een politieke meeting, een theatervoorstelling en een religieuze ceremonie. Neen, het was méér: een meta-politiek turning point (sic) met een gewijd parfum, in een temperatuur waar elke andere politieke leider alleen maar van kan dromen.

Ook voor een atheïst, die God ziet als een menselijke constructie, is dat een fascinerend gebeuren. Het religieuze sentiment van de aanwezigen werd deskundig gekaapt door een man die waarschijnlijk nooit een bijbel heeft opengeslagen. Dat moet je kunnen, het is een enorm talent. Meteen stelt het de vraag naar de religieuze revival die we meemaken. Niet binnen de traditionele katholieke Kerk – die is zo goed als dood – maar in een bredere spiritueel-christelijke stroom die, het weze duidelijk, in een rechts-conservatieve bedding vloeit. In welke richting, dat is de hamvraag.

Verlichting out

De scheiding tussen kerk en staat, het idee van de seculiere rechtstaat, is een van de pijlers van de verlichtingsfilosofie. Met de Franse Revolutie als kantelpunt hebben denkers als Voltaire, Montesquieu, Kant, Locke en Hume de weg voorbereid naar een maatschappij van de rede, de gelijkberechtiging van alle burgers, en de vrijheid van spreken en schrijven. En vooral: waar een overheid zich niet met religie bemoeit.

Tot ver in de 20ste eeuw heeft dat idee van de seculariteit de Europese cultuurwaarden bepaald. Het behoorde tot de politieke mainstream, van links tot rechts, over alle levensbeschouwelijke verschillen heen. Op die consensus kwam sleet sinds de migratiestromen van de jaren 70 richting Europa, die ons confronteerden met andere waardestelsels, meer bepaald dat van de islam waar de scheiding tussen kerk en staat onbestaande is, evenals het recht op een vrije mening.

Vrij snel hebben de linkse verlichters uit opportunisme een pact met de duivel gesloten.

Vrij snel hebben de linkse verlichters uit opportunisme een pact met de duivel gesloten en gingen ze in naam van de multiculturaliteit een religie verdedigen die volstrekt incompatibel is met het verlichtingsdenken van Voltaire en co. Vanaf dan werden, o ironie, rechts en extreemrechts verdedigers van de progressieve waarden, in casu de gelijkheid van man en vrouw, homorechten enzovoort.

Ook die fase zijn we voorbij. Naarmate de woke-ideologie links verder deed afzakken naar een doctrine van de onvrijheid en de censuur, ging rechts terug aanleunen bij een conservatief-christelijk narratief van het bedreigde Avondland.

Parallel daarmee groeide de sympathie voor de staat Israël, binnen een politieke biotoop waar ooit het antisemitisme woekerde. Het idee van de joods-christelijke beschaving – in feite een spookbegrip waar alvast Israëli’s zelf geen interesse voor hebben – gaat uit van een verbond tussen de Bijbels gegrondveste natie en het herboren westerse cultuurchristendom, als één front tegen de opmars van de islam. Het Duitse schuldcomplex na de Holocaust zorgt binnen Europa voor een duurzaam taboe omtrent elke kritiek op de Joodse staat.

Macht en monotheïsme

Het sluitstuk van dit verhaal is de wedergeboorte van de sterke leider, ook in zogenaamde democratische systemen. Het autocratische leiderschap wordt gekoppeld aan het vermelde religieuze reveil, wat de facto het einde betekent van de scheiding tussen kerk en staat. Voordien hadden we enkel de islamitische theocratieën, nu beroepen alle wereldleiders – Xi even buiten beschouwing gelaten – zich op een band met God.

Effectief, Vladimir Poetin, Donald Trump en Benjamin Netanyahu hebben alle drie een religieuze ‘back-up’ in hun streven naar de absolute macht: respectievelijk de Orthodoxe Kerk, het Bijbelse zionisme, en het evangelische christendom. De eerste is sowieso een dictator, de twee anderen verkennen de grijze zones van de rechtstaat en willen de klassieke checks & balances van de democratie ontmantelen.

Het sluitstuk van dit verhaal is de wedergeboorte van de sterke leider.

De heerser regeert bij goddelijke gratie, punt. Niet toevallig gaat het bij die drie – samen met de islam – om variaties op het monotheïsme, in de 14de eeuw v.C. door de Egyptische farao Amenhotep IV geïntroduceerd. Hij schafte de veelgoderij af – wat niet zonder slag of stoot gebeurde, want het volk was die pensée unique niet zo genegen – benoemde zichzelf tot rechtstreekse vertegenwoordiger van de zonnegod Aton, en liet zich vanaf dan Achn-Aton noemen. Zonnekoning Louis XIV was er een magere imitatie van. Belangrijker is Mozes, die zich door het Egyptische monotheïsme liet inspireren en er zijn gezag over de Joodse stammen mee fundeerde, op weg naar het Beloofde Land.

Brandend braambos

In die zin was de begrafenis van Charlie Kirk een geboortemoment van de nieuwe theocratie, en presenteert Donald Trump zich als een door God afgevaardigde leider, zoals zijn aanhangers hem ook letterlijk zien. Dat levert een enorme legitimiteit op, die hem toelaat de ‘liberaal-decadente’ democratische rechtsorde op de schop te nemen, en er een heel eigen visie op tolerantie en vrije meningsuiting op na te houden.

God is liefde, maar God vraagt ook offers. Het martelaarsstatuut van Charlie Kirk, vermoord in Utah, stamland van de Mormonen, verheft hem tot sacrale zondebok, een reïncarnatie van de Messias. Zoals Freud (Der Mann Moses und die monotheistische Religion) het beschreef, en na hem René Girard (La Violence et le Sacré) gaat religie over geweld, schuld en verzoening. De dramatische dood van de jonge prediker verenigt de gemeenschap en herstelt het ware geloof, na een tijdperk van heidendom en satanisme (LGBTQ+), oorlog en plagen (corona). De president schittert met zijn kruin als een brandende braambos. God bless America.

Het martelaarsstatuut van Charlie Kirk verheft hem tot sacrale zondebok, een reïncarnatie van de Messias

Ondertussen vernemen we bijzonder weinig over de gearresteerde dader Tyler Robinson en zijn motieven. Er is een complottheorie in omloop als zou de Mossad erbij betrokken zijn, want Kirk evolueerde in korte tijd van pro-Israël naar hevig anti, en dreigde zo de conservatieve mainstream in de VS te besmetten.

Het zou wat zijn als déjà vu: joden die Jezus opnieuw laten executeren. In deze tijd, waar fabel en feiten zo sterk vervlochten zijn, is niets onmogelijk.

Tyler Robinson

God is helemaal terug