Vlaanderen zal financieel opdraaien voor de hervorming van de ereloonsupplementen van de artsen. Dat stelt het Aktiekomitee Vlaamse Sociale Zekerheid en wordt onrechtstreeks ook bevestigd door de jaarlijkse Belfius-analyse van de financiële situatie van de Belgische algemene ziekenhuizen.

Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) wil komaf maken met de in zijn ogen al te hoge ereloonsupplementen die vele artsen vandaag aanrekenen. Maar die oefening dreigt in eerste instantie de ziekenhuizen zuur op te breken. ‘Gemiddeld dragen de artsen nu 40 procent van hun inkomen af aan de ziekenhuizen, in sommige disciplines loopt dat zelfs op tot 80 procent’, stelt de voorzitter van het Aktiekomitee Vlaamse Sociale Zekerheid Karel Vermeyen (73). Als gepensioneerd anesthesist en bestuurslid van het Vlaams Artsenverbond kent hij de sector als zijn broekzak. ‘Ik heb zelfs weet van een ziekenhuis waar een volledige nieuwe vleugel betaald werd met die supplementen.’

Regionale verschillen

Alle Belgische ziekenhuizen samen lieten in 2023 een tekort van 174 miljoen euro optekenen. ‘Er bestaan grote verschillen in de financiële prestaties tussen de ziekenhuizen onderling, maar jaar na jaar neemt het aantal verlieslatende ziekenhuizen toe’, weet Vermeyen. Dat wordt ook bevestigd door de jaarlijkse Belfius-studie naar de financiële situatie van de algemene ziekenhuizen in ons land.

In Brussel zijn de cijfers ronduit dramatisch, met 6 op 7 ziekenhuizen in het rood

‘In Vlaanderen keken 28 van de 48 ziekenhuizen in 2023 tegen een tekort aan’, geeft Belfius-woordvoerder Ulrike Pommée aan. ‘In Wallonië ging het om 22 op 34.’ Dat is respectievelijk 58 en 64 procent. In Brussel zijn de cijfers ronduit dramatisch, met 6 op 7 ziekenhuizen in het rood. Ook als het over solvabiliteit gaat, bestaan er grote verschillen tussen de ziekenhuizen en de regio’s. In Vlaanderen is het eigen vermogen zonder investeringssubsidies solide genoeg, in Brussel en Wallonië oogt het veel kwetsbaarder. Vlaanderen was in 2023 veruit de grootste investeerder in het ziekenhuislandschap, met 577 miljoen, ruim het dubbele van in 2022. In Wallonië werden die investeringen dat jaar net fors teruggeschroefd, van 140 naar 114 miljoen euro. In Brussel lag het investeringsniveau zelfs viermaal lager dan in 2022.

Schuldgraad

Diezelfde Belfius-studie verduidelijkt verder dat de inkomsten uit de artsenhonoraria levensnoodzakelijk zijn voor de Belgische ziekenhuizen. Terwijl ze in 2023 in totaal 7,77 miljard euro binnenkregen aan artsenhonoraria – een stijging met bijna 9 procent in vergelijking met 2022 – gaven de ziekenhuizen maar 4,9 miljard euro uit aan de verloning van diezelfde artsen. Met andere woorden: van de artsenhonoraria hielden de ziekenhuizen netto net geen 3 miljard euro over. Al is dat natuurlijk een ietwat ruwe inschatting. ‘De boekingswijze tussen ziekenhuizen verschilt, zodat we dat verschil tussen inkomsten en uitgaven niet rechtstreeks mogen gebruiken’, geeft Pommée nog aan.

Wanbeleid

‘Het grote probleem is natuurlijk dat de schuldgraad van de Waalse en Brusselse ziekenhuizen groter is’, onderstreept Karel Vermeyen. ‘En uit de jaarlijkse Ziekenhuisbarometer, waarin onder meer de regionale verdeling van de ereloonsupplementenpercentages wordt opgenomen, weten we ook dat de Waalse en vooral de Brusselse ziekenhuizen de hoogste supplementen aanrekenen. Dat is ook niet onlogisch, gezien de hogere financiële noden daar.’

Als Vandenbroucke doorzet met zijn plannen komen die ziekenhuizen sowieso in de problemen.

‘Het lijkt er dus sterk op dat die inderdaad soms overdreven hoge artsenhonoraria in Wallonië en Brussel moeten dienen om de ziekenhuizen te helpen het hoofd boven water te houden. Als minister Vandenbroucke doorzet met zijn plannen om de ereloonsupplementen te beperken, dan komen die ziekenhuizen dus sowieso in de problemen. Enkel een hervorming van de ziekenhuisfinanciering kan dat voorkomen. Maar die hervorming schuift de minister nu door naar een later moment. In de tussentijd wil hij wel compenseren om te vermijden dat de ziekenhuizen in zwaar weer belanden.’

‘Dat is natuurlijk niet correct. Als Vlaamse ziekenhuizen al jaren de tering naar de nering zetten om financieel stabiel te blijven, dan dreigen zij nu gediscrimineerd te worden. De compensatie dreigt dan ook het wanbeleid van Brussels en Waalse ziekenhuizen te belonen. In mijn ogen is dat vaak een kwestie van minder efficiënt beheer, ook al omdat Brussel en Wallonië meer openbare ziekenhuizen tellen met veel meer politieke inmenging.’

Splitsing gezondheidszorg

De conclusie is duidelijk: in afwachting van een hervorming van de nomenclatuur – de vergoeding per medische prestatie, zeg maar – zal er meer overheidsgeld naar de ziekenhuizen moeten vloeien. En dat komt dus onvermijdelijk neer op een communautaire transfer. Vermeyen pleit dan ook resoluut voor een gedegen hervorming van de ziekenhuisfinanciering én een splitsing van de gezondheidszorg. ‘Enkel dan zal er sprake zijn van een correcte budgetverdeling tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Laat ons immers ook niet vergeten dat, volgens KUL-onderzoek, de globale transfer via de gezondheidszorg van Vlaanderen naar Brussel en Wallonië vandaag al oploopt tot een klein miljard euro per jaar.’

Ulrike Pommée

Hervorming ereloonsupplementen kan Vlaanderen financieel zuur opbreken