‘Culturele monumenten behoren tot onze identiteit als “Kulturnation”’, stelt Wolfram Weimer, de nieuwe staatssecretaris van Cultuur en Media in de regering van Friedrich Merz (CDU). De man die uit de uitgeverswereld stamt, is daarmee een van de zeldzame Duitse politici die het begrip ‘natie’ niet schuwen.

Wolfram Weimer deed die uitspraak in de context van zijn ‘offensief’ om meer te investeren in gebouwen die een grote symbolische waarde in het culturele landschap van Duitsland uitstralen. Voorbeelden zijn het Lutherhaus in Wittenberg, het Festspielhaus van Richard Wagner in Bayreuth en het Deutsches Literaturarchiv in Marbach. Ook een sanering of een nieuwe vormgeving van sites die te maken hebben met de ‘Erinnerungskultur’ staan op het programma, zoals de gedenkplaatsen Dachau en Ravensbrück, voormalige concentratiekampen van het Derde Rijk.

Tegern Connection

Het initiatief van Weimer zal zijn critici ter linkerzijde nog meer doen steigeren. Ze vrezen dat hij in andere domeinen van het culturele bedrijf aan de subsidies gaat morrelen. Ze beschouwen hem als een ‘conservatieve publicist en uitgever, die tot nu toe nauwelijks als man van de cultuur op de voorgrond is getreden’. Dat zijn de letterlijke woorden van Paul Maximilian Pira, die eind april een online-petitie had opgestart om van de nieuwe regering te eisen dat ze de benoeming van Weimer tot ‘Staatsminister für Kultur und Medien’ ongedaan zou maken.

Merz zou Weimer hebben aangesteld als troostprijs voor zijn conservatieve achterban

Daar hadden ze zich beter geen illusies over gemaakt. Het was een hoogstpersoonlijke beslissing van bondskanselier Merz om Weimer als staatssecretaris toe te voegen aan het ‘Bundeskanzleramt’, de kanselarij. De twee kennen elkaar heel goed. Weimer woont aan de Tegernsee, een meer in Beieren waar ook Merz een huis bezit. Critici monkelen dan ook over de ‘Tegern Connection’.

Er wordt gefluisterd dat Merz een figuur als Weimer heeft aangesteld als troostprijs voor zijn conservatieve achterban. De kanselier heeft immers heel wat krediet verloren bij kiezers van CDU omdat hij bij de regeringsvorming te veel zou hebben toegegeven aan SPD, zijn sociaaldemocratische coalitiepartner, en zelfs aan de groene oppositiepartij (om het loslaten van de schuldenrem er met een tweederdemeerderheid door te krijgen). Volgens Stefan Koldehoff van de zender Deutschlandfunk zou Merz ‘die krachten gevolgd zijn die vinden dat er in het cultuurbeleid de laatste jaren veel te veel linkse activiteiten plaatsgevonden hebben’.

Cicero

Met Weimer heeft Merz inderdaad een uitgesproken conservatieve troef in handen. De 60-jarige staatssecretaris is partijloos, maar heeft van zijn ‘conservatief-nationale’ denkbeelden nooit een geheim gemaakt. Na zijn studies geschiedenis en economie in Frankfurt en Washington D.C. ging hij de journalistiek in. Hij werkte voor gezaghebbende kranten als Die Welt en de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Als redacteur van die laatste krant publiceerde hij samen met zijn vader Alois het boek ’Mit Platon zum Profit. Ein Philosophie-Lesebuch für Manager’.

In 2004 stichtte Weimer het conservatief-liberale maandblad Cicero, naar het model van de Amerikaanse bladen The Atlantic en The New Yorker. Cicero valt niet bepaald in de smaak bij de linkerzijde. De redactie nam immers het vluchtelingenbeleid van gewezen bondskanselier Angela Merkel op de korrel. Op 13 mei van dit jaar bracht ze zelfs het geheime rapport aan het licht waarmee de binnenlandse veiligheidsdienst AfD als ‘gesichert rechtsextrem’ had bestempeld.

Wat begon als een geestelijk carnaval van culturen, is intussen een Halloween van de vervreemding

Cicero motiveerde die beslissing als volgt: ‘Omdat we geloven dat democratie niet zonder transparantie en een kritische openbaarheid kan functioneren (…) Enkel zo kunnen de lezers er zich een beeld van vormen.’ In een eigen bijdrage voor Cicero hekelde Weimer het ‘naïeve multiculturalisme’ als volgt: ‘Wat begon als een geestelijk carnaval van culturen, is intussen een Halloween van de vervreemding.’

Cultureel terugwijken

Weimer richtte in 2012 een eigen uitgeverij op die hij tot aan zijn benoeming als staatssecretaris samen met zijn echtgenote leidde. Daarin verscheen in 2018 het boek ‘Das konservative Manifest‘. De kernboodschap ervan draaide om de ‘Tien geboden van de nieuwe burgerlijkheid’ zoals de liefde voor de familie, het eren van de natie, het respecteren van recht en orde, en de eerbied voor God.

In Cicero verweet Weimer het islamisme een ‘internationaal systeem van vrouwen-apartheid’ gecreëerd te hebben. In plaats van dat de maatschappij daarop kritiek uitoefent, praktiseert ze ‘liever cultureel terugwijken: we gewennen ons aan een asymmetrische dialoog die erin bestaat dat we al ziende zwijgen en aanvaarden’. Dat zou teruggaan op de ‘fundamentele verschillen tussen een (christelijke) religie van liefde en een (islamitische) religie van het zwaard’, schrijft hij nog in het door hem opgerichte blad The European.

Het vrije woord

Weimer week er zelf niet voor terug om de verdediging van Uwe Tellkamp, de auteur van de internationale bestseller ‘Der Turm’, op zich te nemen in een column voor NTV.de. De beroemde Oost-Duitse schrijver is uit de gratie van links gevallen sinds hij in 2018 zei dat ‘Duitsland door de illegale massa-immigratie beschadigd wordt’. Weimer loofde Tellkamp als een van die zeldzame mensen die staan voor ‘de autonome mening en het vrije woord tegenover de politieke correctheid’.

Deze en nog zoveel andere hier niet behandelde opvattingen plaatsen Weimer in het rechts-conservatieve kamp, of zelfs het ‘nieuwrechtse’ in de ogen van de Duitse linkerzijde. We hebben er het raden naar hoe lang bondskanselier Merz zijn ‘vertrouweling’ Wolfram Weimer de hand boven het hoofd zal houden.

Uwe Tellkamp

Wolfram Weimer: de conservatieve troef van bondskanselier Friedrich Merz