De druk op farmabedrijven om hun prijzen in Europa fors op te trekken, neemt toe. De aanleiding? Een opmerkelijke brief van het Witte Huis waarin president Trump de sector aanspoort om de prijzen in de VS fors te verlagen en het verlies elders te compenseren.

Op 31 juli stuurde het Witte Huis een opmerkelijke brief naar de farma-industrie. De CEO’s van onder meer AstraZeneca, Novartis, Pfizer en Sanofi kregen de brief in hun brievenbus. De boodschap? Verlaag de medicijnprijzen voor Amerikanen en trek ze waar nodig wereldwijd op – maar niet in de VS. Daarbij valt op dat Trump vooral Europa viseert. De Amerikaanse kritiek is dat de medicijnprijzen in de VS tot drie keer zo hoog zijn als in andere ontwikkelde Europese landen. Dat maakt het een interessante markt voor farmabedrijven, maar de Amerikanen betalen wel het grootste deel van de ontwikkelingskosten van die medicijnen.

Volgens Marcia Angell, voormalig hoofdredacteur van de New England Journal of Medicine, wordt 36 procent van het wereldwijde onderzoeks- en ontwikkelwerk gefinancierd in de VS. Dat andere landen indirect profiteren stoort de Amerikanen al langer.

Wereldwijde prijsverhogingen

Trump roept de farmabedrijven op om harder te onderhandelen over de prijsvoorwaarden van medicijnen in onder andere de EU. Daarbij wil de VS ook diplomatieke steun geven aan farmaproducenten die zo de medicijnprijzen in de VS doen verlagen.

De betrokken farmabedrijven hebben niet veel ruimte om het verzoek uit hun grootste afzetmarkt te negeren. In een apart persbericht wrijft het Witte Huis er nog eens in dat 75 procent van de wereldwijde winsten van de farma-industrie uit de VS komen.

Dilemma

Om de medicijnprijzen in de VS op hetzelfde niveau te krijgen als in andere ontwikkelde landen, zijn er twee oplossingen. Ofwel laten de farmaproducenten de prijzen op de lucratieve Amerikaanse markt fors zakken ofwel moeten de prijzen in Europa aanzienlijk stijgen. Volgens professor Wim Goettsch, hoogleraar Health Technology Assessment aan de Universiteit van Utrecht, is het wel degelijk mogelijk dat farmabedrijven winstdalingen in de VS elders gaan compenseren.

Het Verenigd Koninkrijk kreeg al een voorproefje van de prijsstijgingen.

Goettsch merkt op dat de farmaceutische industrie nu meer dan 50 procent van haar wereldwijde omzet uit de VS haalt tegenover amper 20 à 25 procent uit Europa. ‘Het is niet ondenkbaar dat bedrijven druk gaan uitoefenen om de Europese prijzen op te schroeven als ze in de VS worden gekort,’ zegt de professor. Hij spreekt over het waterbedeffect, waarbij het oplossen van een probleem er onbedoeld voor zorgt dat het probleem zich elders verplaatst.

Het Verenigd Koninkrijk kreeg vorige week al een voorproefje van die prijsstijgingen. Britse diabetespatiënten zullen voor het medicijn Mounjaro van Eli Lilly plots 170 procent meer moeten betalen. Het Amerikaanse Eli Lilly is een van de eerste spelers die in Europa zijn prijzen optrekt. Een maandvoorraad Mounjaro zal voortaan geen 122 pond meer kosten, maar 330 pond.

Verhoogt Trump de druk?

De betrokken farmabedrijven hebben tot eind september om maatregelen te nemen. De meest makkelijke en zichtbare manier voor veel bedrjiven is het verlagen van de prijzen in de VS.

Het Deense Novo Nordisk halveerde deze week bijvoorbeeld de prijs van zijn diabetesmedicijn in de VS naar 499 dollar voor wie geen verzekering heeft. Een symboolbeslissing, want 98 procent van de omzet komt al van Amerikanen met een zorgverzekering. De symboolmaatregel kan alvast genoeg zijn om Trump te laten claimen dat de prijzen gedaald zijn.

Europese farmasector

De druk vanuit de VS zal sowieso gevolgen hebben voor de Europese farmasector. Het Zwitserse Roche maakte dit jaar bekend 50 miljard dollar te zullen investeren in de VS en landgenoot Novartis zelfs 23 miljard dollar. Ook het Belgische UCB maakte in juni bekend 2 miljard euro te investeren in een nieuwe productiefaciliteit in de VS en de productie naar daar te verplaatsen.

De prijzen meteen verhogen zal niet evident zijn in Europa, ook omdat de sociale zekerheid in veel landen nu al onder druk staat.

Dat kan gevolgen hebben voor onze industrie. Vorig jaar bedroeg de export naar de VS vanuit België al 17,7 miljard euro. Als die productie zelfs maar deels verhuist naar de VS, heeft dat meteen impact op de 45.000 directe jobs in ons land. En nu de Europese farma-industrie sinds kort een exporttaks van 15 procent moet betalen aan de VS, kan het steeds interessanter worden om het Europese farma-ecosysteem verder richting de VS verschuiven. Op termijn kan het ook hier zorgen voor een verlies van schaalvoordelen en hogere prijzen.

Zover is het nog niet. In Europa zijn het de publieke zorgorganisaties die onderhandelen over de medicijnprijzen, waarbij de discussies en afspraken geheim blijven. De prijzen meteen verhogen zal niet evident zijn in Europa, ook omdat de sociale zekerheid in veel landen nu al onder druk staat. Maar dat het Trump menens is om de productie van de farma-industrie naar de VS te krijgen is duidelijk. Op termijn kan dat zeker ook voelbaar zijn in België.

Wim Goettsch

Trump valt Europese gezondheidszorg aan