Een meerderheid van de katholieken wil meer openheid voor holebi’s en transgenders. Dat blijkt uit een enquête van The Economist. Ook vrouwen zouden priester mogen worden. Socioloog Wim Vandewiele merkt wel op dat vooral westerse gelovigen ruimdenkend zijn, Afrikanen en Aziaten zijn dat veel minder.

Uit een recente wereldwijde enquête van The Economist bij 7.680 katholieken blijkt dat die gelovigen heel wat ruimdenkender zijn dan soms wordt aangenomen. Wereldwijd vindt 55 procent van de ondervraagde katholieken dat de Kerk meer open moet staan voor holebi’s en transgenders. Een meerderheid wil ook dat vrouwen priester kunnen worden.

‘Dit is een opmerkelijk resultaat’, reageert professor Wim Vandewiele. ‘Ik neem de enquête wel met een korrel zout. Meer dan vier op tien van de ondervraagde katholieken wonen in West-Europa en de Verenigde Staten. In die regio’s daalt net het belang van de katholieke Kerk.’

Kerkelijk wingewest

In Azië en Afrika neemt het aantal katholieken dan weer stelselmatig toe. ‘Hun opinie wint dus aan belang en zou ook meer moeten doorwegen in het onderzoek’, stelt Vandewiele. ‘Ook het Vaticaan houdt almaar meer rekening met het standpunt van het Afrikaanse en het Aziatische wingewest.’

Als socioloog heeft Vandewiele ook methodologische bedenkingen bij de enquête. Het agentschap Stack Data Strategy hield die in slechts twaalf landen, zoals Frankrijk, Polen en de Filippijnen. ‘Dat neemt niet weg dat meer wetenschappelijke onderzoeken zoals dat van Pew Research in dezelfde lijn liggen als dat van The Economist’, aldus Vandewiele. ‘Het blijft dus een interessant gegeven. De katholieke gelovigen blijken zeker in het Westen heel wat ruimdenkender dan het Vaticaan.’

Niet voor vluchtelingen

Op één punt is Europa dan weer wat conservatiever. Liefst 56 procent van de katholieken wereldwijd stelt dat de Kerk de vluchtelingen en migranten moet steunen, zelfs als dit in strijd is met de wetten van hun land.

Europese katholieken brengen minder sympathie voor hen op. In Frankrijk en Duitsland steunt ongeveer 40 procent van de katholieken de illegale steun aan vluchtelingen. In de Verenigde Staten is een kleine meerderheid voorstander. In Azië, Afrika en Zuid-Afrika wordt die steun veel breder gedragen.

Individuele westerlingen

Een kleine meerderheid van 51 procent van de geënquêteerden gaat akkoord met de mogelijkheid van een priesterwijding voor vrouwen en 46 procent wil toestaan dat priesters trouwen. Dat is vooral het geval in Europese landen en de Verenigde Staten, en minder in Afrikaanse en Aziatische landen. Omdat er weinig katholieken een mening hebben, waren uitgesproken tegenstanders wereldwijd wel in de minderheid tegen vrouwelijke of gehuwde priesters.

‘Westerse katholieken hebben eerder een individuele reflex in ethische kwesties en meer respect voor de rechten van homoseksuelen en vrouwen. Afrikaanse en Aziatische katholieken volgen strikter de centrale lijn die het Vaticaan oplegt. Afrikanen hechten een groter belang aan het collectief’, vindt Vandewiele.

Heersende cultuur

Die gelovigen volgen ook strikter de leer die de Kerk centraal verkondigt. Het omgekeerde is ook waar. Vandewiele: ‘Het Vaticaan is een heel kleine gemeenschap. Het zal meer en meer rekening houden met de mening van de Afrikaanse en de Aziatische gelovigen. Dat is ook mijn politicologische insteek. De Kerk zal zich als politiek orgaan richten op de groepen met de heersende cultuur om haar beleid te bepalen.’

Vandewiele merkt op dat niet-Europese kerken zelfs wat moeite hebben met het streefdoel van de paus om de basis sterker te betrekken bij de totstandkoming van de kerkelijke standpunten. ‘Meer inspraak vragen is een Europese insteek’, stelt Vandewiele vast. ‘Mijn Afrikaanse studenten liggen niet wakker van synodaliteit. Meer nog: ze denken dat het centrale gezag de beste garantie biedt voor stabiliteit in de Kerk.’

Wim Vandewiele

‘Westerse gelovigen zijn progressiever, maar Afrikanen en Aziaten worden belangrijker’

Vlaming ligt niet wakker van toekomst kerken