Obesitas in de Munt

Het nieuwe Muntseizoen begint met de laatste Opera van Giuseppe Verdi: het wedervaren van een zwaarlijvige Shakespeariaanse held, Falstaff. De familie van Giuseppe Verdi heeft het archief van de componist van Falstaff pas enkele jaren geleden vrij gegeven. Dat is merkwaardig, want de opera ging al in 1893 in première.

Die terughoudendheid heeft alles te maken met het beeld dat de Verdi-familie graag ongeschonden wou houden: dat van een geniale componist die zonder zwoegen op een haast intuïtieve manier werkte. Nu de documenten vrij te raadplegen zijn, blijkt dat ook Verdi wist dat er zonder sweat geen glory is en dat hij eigenlijk nooit tevreden achterover leunde, maar bleef verbeteren en herbeginnen. Hij werkte zich te pletter aan wat zijn laatste opera zou worden, vijf jaar lang. In die tijdsduur schreef hij in zijn jonge jaren vijf opera’s.

Shakespeare

Falstaff is een ‘muzikale komedie’, een genre waarin Verdi zich minder op zijn gemak voelde, nadat een poging in die richting een halve eeuw voor Falstaff geen groot succes was geweest. Maar aan het einde van zijn carrière zei hij onomwonden dat hij zich eens wou amuseren: ‘Ik heb het recht om een beetje te lachen, nadat ik zoveel helden en heldinnen heb afgeslacht.’

Falstaff is gebaseerd op het gelijknamig rondborstige personage dat in vier toneelstukken van William Shakespeare opduikt. De Engelse bard mag Falstaff dan wel uitgevonden hebben, het is Verdi die hem onsterfelijk maakte. De intrige is grotendeels ontleend aan Shakespeares The Merry Wives of Windsor en gaat over de vrolijke wraak van vrouwen waarvan de dikke held denkt dat ze aan zijn charmes niet kunnen weerstaan. Een soort #MeToo-actie van een feministisch kwartet tegen een zelfingenomen macho..

Parels in een wonderlijke stroom muziek

De opera is nooit even populair geworden als Verdi’s La Traviata of Rigoletto. Het is alsof Verdi met zijn laatste werk van de platgetreden paden wou afwijken. De aria’s worden niet op een serveerblaadje opgediend; het zijn korte parels in een wonderlijke stroom muziek. Met Falstaff schudt Verdi spetterend vuurwerk uit zijn oude mouw, met onwaarschijnlijke momenten van onnavolgbare samenzang. Dat alles aan een hels tempo, dat zelfs met het libretto in de hand nauwelijks te volgen is en waar je de schaterlach van Verdi zo bij hoort.

Regisseur Laurent Pelly was al vaker te gast in De Munt en maakte elke keer indruk met zijn ongebreidelde verbeelding. Ook nu laat hij de zangers in ingenieuze decors evolueren. Met schuivende panelen verlegt hij de focus in de scènes; de absurde trappen van het claustrofobische huis van Alice Ford zegt veel over haar kleinburgerlijke wereld tegenover de vrijheid van de chaoot Falstaff. Toppunt is het derde verblijf, waar hij met een vernuftig gebruik van een enorme spiegel een overrompeld beeld maakt van een sprookjesachtig bos.

Lievelingsopera

Falstaff is een van de lievelingsopera’s van Muntdirigent Alain Altinoglu. De opera zit vol met muzikale verwijzingen en kleine referenties naar andere opera’s van de Italiaanse meester. Het plezier dat  Altinoglu schept in het dirigeren van deze opera spat van zijn vurige muzikale leiding, die het Muntorkest met plezier en passie beantwoordt.

Sir Simon Keenlyside zet dan weer een even omvangrijke als geloofwaardige Falstaff neer. Hij slaagt erin weg te blijven van een te grote karikatuur, waardoor het fragiele van het personage en de wreedheid van zijn plaaggeesten ontroert, zoals ook zijn groteske kant onweerstaanbaar is. Falstaffs eerbetoon aan zijn buik is onvergetelijk. ‘Dit is mijn koninkrijk’, zingt de rondborstige bariton, ‘Als Falstaff vermagert is hij Falstaff niet meer!’

Het vrouwenkwartet staat op hetzelfde hoog niveau, met een kleine extra vermelding voor Benedetta Torre voor haar ontroerende vertolking van de jonge Nonetta. Maar uw applaus moet u sparen voor de spetterende finale, een onweerstaanbare tsunami van samenzang van alle zangers en koor dat de Munt doet daveren. Alleen om daarvan te genieten zou u naar Falstaff moeten gaan kijken.

Nog tot 9 oktober. Alle info op de website van de Munt.