fbpx


Actualiteit, Europa
EU

Stekelige en broeierige EU-top




De speciale EU-top van 17 en 18 juli dreigt op de zwanenzang van Europees president Charles Michel te draaien. Michel poogde met kruimels, intimidatie en valstrikken de zuinige lidstaten te doen instemmen met EU-belastingen, hogere bijdragen, immense gemeenschappelijke schulden en royale subsidies aan bepaalde lidstaten. De verdeelsleutel hield echter helemaal geen rekening met de bewezen economische schade door de coronacrisis. 'Korzelige' sfeer De eerste dag was een maat voor niets. De sfeer was 'korzelig' volgens de Nederlanders. Charles Michel probeerde…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De speciale EU-top van 17 en 18 juli dreigt op de zwanenzang van Europees president Charles Michel te draaien. Michel poogde met kruimels, intimidatie en valstrikken de zuinige lidstaten te doen instemmen met EU-belastingen, hogere bijdragen, immense gemeenschappelijke schulden en royale subsidies aan bepaalde lidstaten. De verdeelsleutel hield echter helemaal geen rekening met de bewezen economische schade door de coronacrisis.

‘Korzelige’ sfeer

De eerste dag was een maat voor niets. De sfeer was ‘korzelig’ volgens de Nederlanders. Charles Michel probeerde nog de tweede dag van de top met een ‘negobox’ de zuinige vier à vijf lidstaten te paaien. Bij de verdeling van de € 750 miljard in het herstelfonds zou niet €500 miljard, maar €450 miljard daaruit bestaan uit subsidies, en de rest uit leningen. Amper 50 miljard verschil of 6,66%. Bij zijn vorige plan milderde Michel de meerjarenbegroting met amper 2 procent. De Nederlandse premier Mark Rutte wees het voorstel af. ‘Ik streef daar niet naar, maar we hebben allemaal een mening. En als je altijd denkt dat het gezellig moet blijven dan vecht je niet voor de zaken waar je in gelooft,’ zei Rutte.

Zaterdagochtend schoven de Duitse bondskanselier Merkel, de Franse president Macron, commissievoorzitster Ursula von der Leyen, de Italiaanse premier Guiseppe Conte en de Spaanse premier Sanchez aan bij voorzitter Michel voor een ontbijt. Naar verluidt zat ook Rutte hierbij aan, en zou hij onder druk gezet geweest zijn. Daarna begon de vergadering met 27 landen. Michel legde de plenaire vergadering van de 27 regeringsleiders na amper twee uur stil. Vervolgens koos hij voor overleg en petit comité. Bijvoorbeeld met de Poolse premier.

‘Supernoodrem’

Nadien toverde Michel een troef uit zijn hoed. De ‘supernoordrem’ of een ‘super emergency brake’ waarmee lidstaten kunnen protesteren tegen onterecht toegewezen geld uit het coronaherstelfonds. Nochtans stak een addertje onder het gras. Binnen de drie dagen na een supernoodrem moeten de ministers van Financiën van de lidstaten in de Ecofin-vergadering een beslissing nemen en ‘de zaak dan afdoende behandelen’. Kortom: stemmen met gekwalificeerde meerderheid over de toewijzing van subsidies. Weg veto.

‘Er is een grote groep landen die alleen met subsidies akkoord kan gaan als er strikte voorwaarden aan verbonden zijn’, zei Rutte. Hij stond niet alleen. Vervolgens gooide Michel een voorstel op tafel waarbij Zweden, Denemarken en Oostenrijk meer korting op de afdracht kregen en Nederland als straf niet. De korting is er om landen die nettobetaler zijn (dus veel meer afdragen aan de EU dan ze terugkrijgen) enigszins te compenseren. Verdeeldheid zaaien bij de zuinige landen lukte niet en toen dreigde Macron om in zijn helicopter te stappen en te vertrekken, wat weinig indruk maakte. Dus verlieten Merkel en Macron rond 23u12 de vergadering en werd de EU-top geschorst tot zondag om 12u.

Parlementaire druk

Geen middel bleef onbenut om Nederland, Finland, Denemarken, Zweden en Oostenrijk onder druk te zetten. De Italiaanse socialistische voorzitter van het Europees Parlement (EP) David Sassoli sprak de regeringsleiders van de EU-landen vrijdag toe. Hij eiste dat het coronaherstelplan aan de ambities van het EP moest voldoen. Zo niet, dan zou het parlement het EU-budget niet goedkeuren.

‘De pandemie heeft ons nieuwe verantwoordelijkheden en plichten gegeven: de verantwoordelijkheid om keuzes te maken en de plicht dit te doen in het belang van velen en niet enkelen. Als we dit als onze opdracht nemen dan is het vanzelfsprekend dat we investeren in de groene economie, gezondheid, onderwijs en digitale democratie en sociale rechten.’

Sassoli pleitte er ook voor dat het herstelplan de economie moest transformeren. ‘Het herstelplan moet evenredig zijn met onze ambities.’ De EP-voorzitter kwam pleiten voor subsidies in plaats van leningen aan de getroffen landen. Bovendien vroeg Sassoli een korf eigen middelen en het beëindigen van kortingen op de afdracht voor sommige lidstaten. Met andere woorden: een pleidooi voor EU-belastingen en een regelrechte aanval richting Nederland, Denemarken, Zweden en Oostenrijk. Volgens Sassoli zijn die kortingen oneerlijk en moeilijk te rechtvaardigen. De christendemocratisch/socialistische meerderheid zal dus de meerjarige begroting blokkeren mocht de geldkraan onvoldoende worden opengedraaid. Eén van de punten waar Sassoli op hamerde was ‘stabiele, lange-termijn financiering’. Lees: EU-belastingen. Daarover zei hij verder: ‘Dit is een voorwaarde voor het akkoord van het Parlement.’

Soevereiniteitskwestie

De Tsjechische premier Andrej Babiš noemde de criteria voor de verdeling van de financiële hulp van het coronaherstelplan oneerlijk en inefficiënt. Tegelijk wierp hij op dat het voorstel van meerjarenbegroting een disproportioneel bedrag toekende aan de ecologische transitie van de EU. Het Europees Hof van Justitie had op diezelfde dag een verzoekschrift verworpen om Andrej Babiš uit te sluiten van deelname aan Europese regeringstoppen omwille van vermeende belangenvermenging.

Ook de Poolse premier Mateusz Morawiecki verwierp de klimaatdoelstelling. Morawiecki vroeg veel geld om de overgang van kolen naar groene energiebronnen te kunnen betalen. De Poolse premier en zijn Hongaarse ambtgenoot Victor Orbán verzetten zich bovendien heftig tegen de koppeling tussen subsidies en ‘de rechtsstaat’. ‘Ik wil geen willekeurig mechanisme dat ervoor kan zorgen dat politiek gemotiveerde landen namens ons beslissingen nemen’, zei Morawiecki. Hoewel Polen door de verdeelsleutel van het herstelfonds royaal subsidies mag verwachten, lijkt de geldstroom toch niet genoeg om Morawiecki te laten instemmen.

Koehandel

Dergelijke koehandel met subsidies of leningen lijkt de modus operandi van de huidige Europese Commissie. Michel rijdt commissievoorzitster Von der Leyen steevast het gras voor de voeten. Zo beloofde Michel België en Nederland dat ze de komende jaren 20% van de geïnde douanerechten behouden. Eerder was een vermindering tot 15% voorgesteld. België int jaarlijks zowat € 2,5 miljard aan douanerechten voor de Europese begroting.

Ondanks de belofte van gratis geld zit de Europese Raad in een patstelling. De vier zuinige lidstaten willen de financiële prijs niet ophoesten. De Oost-Europese landen willen het geld wel, maar gruwelen van de politieke prijs die ervoor betaald dient te worden. De ervaringen uit het Sovjettijdperk zitten allicht nog te fris in het collectieve geheugen.

Uiteindelijk lijkt het doel van de Europese Commissie om eigen middelen te verwerven via EU-belastingen. Daardoor kan de Commissie haar eigen positie versterken ten opzichte van de lidstaten. Daarvoor lijkt ze de steun te hebben van de Europese socialisten en de Europese Volkspartij. Maar is het democratisch gelegitimeerd?

Lode Goukens

Lode Goukens is master in de journalistiek en docent 'Europese en wereldinstellingen' aan de Thomas More Hogeschool.