Oud-diplomaat Axel Buyse: ‘Donald Trump lijkt werktuig van Kremlin’

In deze aflevering van Wereldblik kijkt oud-diplomaat Axel Buyse met argusogen naar de verhoudingen tussen de Amerikanen en de Russen, de Chinezen en de Indiërs en de ineenstorting van de laatste restjes democratie in Turkije.

De Zwitserse krant Neue Zürcher Zeitung bestempelt de Amerikaanse president Donald Trump als een ‘werktuig van het Kremlin’. ‘Omdat hij veel stellingen die door het Poetinregime worden ingenomen gewoon over lijkt te nemen’, vertelt Axel Buyse. ‘Een van de bekendste beweringen is dat de Oekraïense president Volodimir Zelenski de oorlog met Rusland is begonnen. Dat is compleet van de pot gerukt.’

De vroegere diplomaat erkent dat er in het verleden fouten werden gemaakt aan de westerse kant ten aanzien van Rusland en president Vladimir Poetin: ‘Men had wellicht de scherpste kantjes van zijn imperialistische buitenlandbeleid wat kunnen afvijlen, maar uiteindelijk zijn het de Russen die Oekraïne hebben aangevallen. Als je bijna letterlijk de propaganda van het Kremlin de jouwe maakt, dan is er iets mis’, vindt Buyse.

Nieuwe Koude Oorlog

‘De kans is groot dat we naar een nieuwe Koude Oorlog evolueren’, verklaart de oud-diplomaat. ‘Donald Trump wil niet alleen dat er absoluut geen oorlog komt met Moskou, hij wil ook zaken doen met de Russen. Daar zijn economische redenen voor, en Trump is op de eerste plaats nog altijd een zakenman.’

‘Maar het risico is dat hij zichzelf vereenzelvigt met een type leider als Vladimir Poetin of Xi Jinping in China. Een sterke leider die het niet zo nauw neemt met de scheiding der machten. De klassieke basis van de democratie zijn we kwijt op dit moment. Er zijn enkel brokstukken over.’

Kritiek

Volgens Buyse wacht Oekraïne een opdeling zoals dat ooit met Duitsland gebeurde, met een eigen IJzeren Gordijn. ‘Dat is de kritiek die ik heb op mensen die beweren dat het Westen ook een grote schuld draagt aan dit conflict.’

‘Wat zijn sommigen nu aan het preken? Dat we al die Oost-Europese landen die losgesparteld waren uit de greep van de Sovjet-Unie gewoon richting Moskou sturen? Dat wij lekker van ons democratisch systeem kunnen blijven genieten? Maar de Oost-Europeanen zitten in de invloedsfeer van Moskou? Dat is toch te gek voor woorden’, klinkt het.

Turkse regime

Een van de belangrijke partners binnen de NAVO is Turkije, maar dat land lijkt een dictatuur te worden. ‘Het is geen democratie meer, maar het democratische gehalte van Turkije is altijd redelijk instabiel geweest’, zegt Buyse.

Hij licht het belang van het land voor de NAVO en de Europese Unie toe: ‘Precies omwille van zijn heel speciale geopolitieke situatie speelt Turkije een cruciale rol. Het is met zijn sterke leger een poort richting Rusland, de Balkan en het Nabije Oosten. Denk ook even aan de rol die Turkije speelt in de hele vluchtelingenproblematiek en de migratiedeal die de Europese Unie sloot met het land.’

Misbruik

President Recep Tayyip Erdogan, de sterke man in Turkije, helpt volgens Buyse het democratische gehalte dat geleidelijk weer was opgebouwd ‘om zeep’.

‘Erdogan heeft de voorbije jaren niet alleen de Turkse pers doen zwijgen, maar er ook voor gezorgd dat de onafhankelijkheid van het juridische apparaat in Turkije een lachertje geworden is. Hij heeft misbruik gemaakt van die vermeende couppoging een paar jaar geleden om het hele overheidsapparaat te zuiveren en vol te stoppen met mensen die loyaal zijn aan zijn eigen bewind.’

India en China

Terwijl iedereen naar de Verenigde Staten, Oekraïne en Rusland kijkt, heb je ook India dat een groeiende economische macht is. Het land stelt zich plotseling vriendelijker op tegenover China, de grote uitdager van de Verenigde Staten.

‘Je mag niet vergeten dat India veel meer inwoners dan China heeft. Tussen India en China hebben vrij heftige grensconflicten plaatsgevonden. Een paar jaar geleden is daar nog een bizar incident geweest waarbij Chinese en Indiase militairen elkaar met stokken te lijf gingen’, zegt Buyse.

‘De Indische president Narendra Modi heeft nu in een heel lang interview toch een aantal positieve signalen richting China gestuurd. Dat werd meteen positief beantwoord vanuit Peking.’ De twee Aziatische machten zien misschien een kans nu Amerika op zichzelf lijkt terug te plooien…