Duitsland niet langer terughoudend; wat betekent dat voor Europa?

In een nieuwe aflevering van Wereldblik analyseert Axel Buyse – oud-journalist en oud-diplomaat – een opvallende verschuiving in de internationale politiek: Duitsland dat zijn traditionele voorzichtigheid aflegt en geopolitiek assertiever wordt. Hij staat ook even stil bij de Epstein-files, de visie van Mario Draghi over Europa en ten slotte ook de positie van Servië in dat Europa.

Volgens Buyse draagt Duitsland al decennialang het historische gewicht van de Tweede Wereldoorlog mee. Dat vertaalde zich in een terughoudende buitenlandse politiek, vaak moraliserend van toon. Maar onder kanselier Friedrich Merz lijkt een nieuwe fase aan te breken. Duitsland trekt nadrukkelijk naar de Golfstaten om er energiecontracten en defensiedeals te sluiten. Dat is geen toeval. Na de sluiting van de kerncentrales en de breuk met Russisch gas is Duitsland in een kwetsbare energiepositie beland.

Buyse legt uit hoe Berlijn zijn afhankelijkheid van Rusland heeft ingeruild voor een sterke afhankelijkheid van Amerikaans gas, en dat is geen comfortabele positie in tijden van grillige Amerikaanse politiek. De zoektocht naar alternatieven in het Midden-Oosten is dus pure noodzaak.

Maar er is meer dan energie. Duitsland wil ook geopolitiek gewicht tonen, en dat betekent economische belangen en defensie-industrie explicieter verdedigen. Daarmee verschuift het land van een eerder moraliserende diplomatie naar een pragmatische machtsbenadering. Die evolutie past in een bredere Europese discussie.

Servië: tussen hamer en aambeeld

In het spoor van Mario Draghi pleit Buyse voor een Europa dat geen ‘politieke dwerg’ blijft. ‘Je moet komen tot een bondgenootschap van de bereidwillige landen die stappen vooruit willen zetten.’ Geen Europese superstaat, maar wel een kern van landen die samenwerken op wat cruciaal is: defensie, buitenlandse zaken en industriebeleid. De inzet is hoog. Als Europa verdeeld blijft optreden, waarschuwt Buyse, dan spelen de grootmachten de lidstaten tegen elkaar uit.

En dan is er nog Servië, dat volgens Buyse ‘tussen hamer en aambeeld’ zit: historisch verbonden met Rusland, maar economisch aangetrokken door de Europese Unie. Het Balkanland staat symbool voor hoe moeilijk het vandaag is om geopolitiek neutraal te blijven.

Beluister of bekijk deze aflevering van Wereldblik en ontdek waarom de Duitse koerswijziging meer is dan een diplomatiek detail.