Wereldblik met Axel Buyse: ‘Iraanse raketten kunnen ook Europa treffen’

Het voorbije weekend werd geschiedenis geschreven. De Verenigde Staten en Israël vielen Iran aan. Wat volgde is een regionale oorlog met mondiale gevolgen. In een nieuwe aflevering van Wereldblik analyseren oud-diplomaat Axel Buyse en gastheer Harry De Paepe de explosieve situatie in het Midden-Oosten voor Doorbraak.be.

‘Het stond ergens in de sterren geschreven dat er een oorlog ging uitbarsten’, klinkt het bij Axel Buyse. Maar de manier waarop de escalatie zich voltrekt, verrast zelfs de meest doorgewinterde waarnemers. Iran staat vandaag tegenover een brede coalitie van tegenstanders. Israël en de Verenigde Staten trekken het offensief, terwijl verschillende Golfstaten zich in het defensief opstellen. De Straat van Hormuz, de slagader van de wereldoliehandel, is intussen geblokkeerd. Tankers met olie en gas geraken moeilijk door, met stijgende energieprijzen tot gevolg, ook in Europa. Volgens Buyse is het duidelijk dat Washington vooral het militaire vermogen van Iran wil uitschakelen, in het bijzonder de ballistische raketten die Europa kunnen bereiken.

Veiligheidsmantel rond Iran brokkelt af

‘Het allergrootste deel van de Iraniërs wil een regimewissel’, stelt Buyse. De massale protesten van januari, waarbij volgens sommige cijfers tot 30.000 demonstranten werden gedood, tonen volgens hem hoe wankel de machtsbasis is. Over ayatollah Ali Hosseini Khamenei is hij bijzonder stellig: ‘Het was een als geestelijke vermomde schurk. Een dictator van het ergste soort.’ Het netwerk van Iraanse bondgenoten of ‘proxies’ – denk aan Hezbollah in Libanon, Hamas in Gaza en de Houthis in Jemen – kreeg de voorbije maanden zware klappen, terwijl Assad uit Syrië verdween. De veiligheidsmantel rond Teheran brokkelde af. Dat verklaart volgens Buyse waarom net nu wordt toegeslagen.

Voorlopig geen alternatief

Toch blijft de vraag wat er volgt als het regime effectief bezwijkt. De oppositie is hopeloos verdeeld. Monarchisten rond de zoon van de sjah, republikeinen, Koerdische minderheden, radicale studentenbewegingen en uiteenlopende ballingschapsgroepen wantrouwen elkaar diep. ‘Je moet bijna een kamikaze zijn om nog op straat te komen’, klinkt het over de interne repressie. Volgens Buyse lijkt Washington erop te rekenen dat de Iraniërs zelf het regime omverwerpen, maar zonder eenheid is dat een bijzonder riskante gok.

Wereldwijde gevolgen

De geopolitieke consequenties reiken ver buiten de regio. China en India zijn sterk afhankelijk van energie uit de Golf. Rusland kan profiteren van hogere olieprijzen en zo extra middelen genereren voor zijn oorlog in Oekraïne. ‘Alles hangt samen’, benadrukt Buyse. Een echte militaire overwinning in Oekraïne lijkt voor geen van beide kampen haalbaar zonder het risico op nucleaire escalatie. De nieuwe oorlog in het Midden-Oosten kan dus ook daar de kaarten herschudden.

Is dit het begin van het einde voor het Iraanse regime? Of opent deze oorlog een nog gevaarlijker tijdperk?

Op 6 juni wordt Wereldblik live opgenomen. Binnenkort verschijnt daarover meer informatie via Doorbraak.be. Wie de wereld wil begrijpen, kijkt en luistert mee.