fbpx


Buitenland, Commentaar

‘De groeten van Vladimir Poetin’

Mogelijke scenario’s voor Wit-Rusland



Op donderdag 26 november sprak een journaliste van oppositiezender BelSat (gefinancierd door onder andere de Nederlandse, Noorse, Zweedse en Poolse overheid) met de in Litouwen wonende presidentskandidate Svetlana Tichanovskaja. De journaliste feliciteerde haar in onvervalst Wit-Russisch met de BBC-nominatie voor de lijst van 100 invloedrijkste vrouwen van 2020. Tichanovskaja antwoordde in alle bescheidenheid en in het Russisch: ‘In mijn persoon werden ook Maria Kolesnikova, Nina Baginskaja en vele andere honderden en duizenden vrouwen in Wit-Rusland en het buitenland genomineerd.’ Eveneens…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Op donderdag 26 november sprak een journaliste van oppositiezender BelSat (gefinancierd door onder andere de Nederlandse, Noorse, Zweedse en Poolse overheid) met de in Litouwen wonende presidentskandidate Svetlana Tichanovskaja. De journaliste feliciteerde haar in onvervalst Wit-Russisch met de BBC-nominatie voor de lijst van 100 invloedrijkste vrouwen van 2020.

Tichanovskaja antwoordde in alle bescheidenheid en in het Russisch: ‘In mijn persoon werden ook Maria Kolesnikova, Nina Baginskaja en vele andere honderden en duizenden vrouwen in Wit-Rusland en het buitenland genomineerd.’ Eveneens vermeldde ze trots dat Joe Biden, de nieuwe president van de VS, haar had uitgenodigd voor een persoonlijk gesprek.

Svetlana aan meneer Poetin

Verder kwam tijdens het interview, waarbij de interviewer stug door bleef gaan met vraagstelling in het Wit-Russisch, ter sprake dat financiële experts van de onafhankelijke oppositie hebben berekend dat het nieuwe Wit-Rusland ongeveer 150 miljoen euro nodig zal hebben voor de overgangsperiode na de machtswisseling. Alle diplomatieke vertegenwoordigers van landen waarmee ze de afgelopen maanden had gesproken zouden hebben toegezegd Wit-Rusland te ondersteunen.

Ook benadrukte ze nog eens dat de oppositie bereid is tot een constructieve samenwerking met Rusland. Op de vraag wat ze Vladimir Poetin persoonlijk zou willen zeggen, volgde eerst een diepe zucht, waarop Tichanovskaja antwoordde: ‘De Wit-Russen hadden altijd een goede verhouding met de Russen, maar omdat u, meneer Poetin, het regime ondersteunt en daarmee ook het geweld, de folteringen en de onderdrukking van het volk is die verhouding veranderd. En hoe meer u het regime ondersteunt, des te meer verliest u de loyaliteit van de Wit-Russen…zo ongeveer… en dat zou ik niet willen…’

Win-win situatie

Ze sloot af met hoopvolle woorden voor de bevolking: ‘We gaan Joe Biden ontmoeten en dan naar Noorwegen en nog een land, dat ben ik even vergeten… Wij zijn allemaal een beetje vermoeid na drie maanden, maar zij zijn nog vermoeider, dat is zeker. De hele wereld staat aan jullie… aan onze kant. Samen zullen we zeker overwinnen.’

Sergej Lavrov, Russisch Minister van Buitenlandse Zaken, sprak op dezelfde dag met Aleksandr Loekasjenko in Minsk. De conversatie werd, als onder oude kameraden, uiteraard compleet in het Russisch gevoerd. ‘Ik ben hier om u de groeten over te brengen van Vladimir Poetin. Hij bevestigde nog eens alles wat eerder in Sotsji is besproken. Wij zijn beiden zeer geïnteresseerd in een versterking van onze vriendschap. Het maakt niet uit hoe je het noemt, maar wij volgen hetzelfde doel: de win-win situatie die is ontstaan tussen onze beide volkeren nog verder uitbreiden,’ aldus Lavrov. Volgens persbureau BelTa ontkende Lavrov in alle toonaarden dat er contacten zouden bestaan met de oppositie: ‘Dat is een complete leugen.’

De woordvoerster van Svetlana Tichanovskaja bevestigde op navraag dat er op het moment wel degelijk gesprekken met het Kremlin worden gevoerd, maar het nog te vroeg is bekend te maken op welk niveau dit gebeurt.

Collectieve boerderij Wit-Rusland

Het bezoek van Lavrov duidt erop dat het Kremlin haast wil maken met een vergaande integratie van Wit-Rusland in de zogenaamde statenunie met de Russische Federatie. De Wit-Russische republiek staat in feite voor een viersprong. De eerste en voor Loekasjenko optimale variant is een herhaling van de geschiedenis van eind jaren negentig, 2010 en 2015. Na hevige protesten en nog heviger politiegeweld komt de samenleving min of meer tot rust. De politieke opponenten zitten in de gevangenis, zijn vermoord of gevlucht naar het buitenland.

Probleem daarbij is dat het regime zesentwintig jaar lang economisch overleefde op deals over olie en gas met Rusland. Die deals vallen zeker weg als Loekasjenko concrete stappen over de statenunie blijft uitstellen. De tweede optie is dat de alleenheerser akkoord gaat met de statenunie. Hierop zullen Russische speciale eenheden de ‘orde herstellen’, de intelligentia en masse het land verlaten en Loekasjenko zelf tot marionettenvoorzitter van de collectieve boerderij Wit-Rusland verworden. Zijn absolute macht is hij dan kwijt.

Bankier Babariko aan het roer

De derde variant zou kunnen betekenen dat de onafhankelijke oppositie en vooral de staf rondom Svetlana Tichanovskaja direct met het Kremlin onderhandelt. In dat geval zal het Kremlin zeker alles in werking stellen om de momenteel in gevangenschap zittende Viktor Babariko als nieuwe president aan het roer te zetten. De voormalige directeur van de Belgazprombank die voor 50% in Russische handen is, staat weliswaar voor een liberale politiek, maar is nauw verbonden met het Kremlin. Met Babariko aan het hoofd kan het Kremlin rekenen op een opbloeien van de Wit-Russische economie waar het zelf de vruchten van mag plukken.

Dit in tegenstelling tot de vierde variant. In dat geval zal er door volharding in de protesten en stakingen uiteindelijk een binnenlandse machtsovername tot stand komen die los staat van de invloed van het Kremlin, maar ook van buitenlandse oppositieleiders als Svetlana Tichanovskaja. Voor de honderdduizenden Wit-Russen die hun bestaan op het spel hebben gezet door deelname aan de demonstraties is dit ook meteen de enige optie die op lange termijn naar een vrije en onafhankelijke rechtsstaat zou kunnen leiden.

Alfabetische buren

Daarvoor is in ieder geval een hervorming van de grondwet nodig waarin als eerste stap de unieke machtspositie van de president voor eens en voor altijd verdwijnt. Alleen in dat geval kan de weg worden vrijgemaakt voor een gediversifieerd staatsorgaan met vertegenwoordigers van alle mogelijke politieke stromingen. Zonder de fixatie op één machtspersoon die in vele post-Sovjetrepublieken nog steeds vooropstaat.

Daarmee zal Belarus een aardig stukje in de richting van alfabetisch buurland België kunnen opschuiven. Inclusief eigen taalkwestie, ellenlange coalitievormingen en minderheidsregeringen die vallen en opstaan. Wat in vergelijking met de huidige situatie voor de Wit-Russische bevolking zeker het minste euvel zal zijn.

Ardy Beld