De politieke onthoofding van Marine Le Pen

Marine Le Pen heeft vandaag de zwaarst denkbare straf gekregen: vijf jaar onverkiesbaarheid met onmiddellijke ingang, vier jaar gevangenisstraf – waarvan twee jaar voorwaardelijk – en 300.000 euro boete. Hierdoor kan ze niet deelnemen aan de presidentsverkiezingen in 2027: een ware politieke aardschok in Frankrijk. Le Pen werd schuldig bevonden aan verduistering van ‘publieke gelden’. Onder meer vanuit Hongarije en Italië kwamen er al meteen scherpe reacties op de uitspraak.

Zal Marine Le Pen mee kunnen doen aan de presidentsverkiezingen van 2027? Van die vraag was heel Frankrijk de afgelopen maanden in de ban. De strafrechtbank in Parijs gaf vandaag eindelijk antwoord. Of zoals een Franse krant schreef: ‘Het zijn dus strafrechters die de politieke toekomst van Frankrijk bepalen.’ Het proces tegen de 25 verdachten – waaronder elf al dan niet voormalige Europese Parlementsleden van het Rassemblement National, inclusief Marine Le Pen – ging vorig najaar van start.

De feiten zouden gepleegd zijn tussen 2004 en 2016, toen de partij nog Front National heette. De rechter bevestigde nu dat de verdachten in totaal 4,1 miljoen euro Europees geld, bestemd voor parlementaire assistenten in het Europees Parlement, illegaal hebben doorgesluisd of ‘verduisterd’. Dat om het eeuwige financiële tekort van de radicaal-rechtse partij te verlichten. De betaalde parlementaire assistenten bestonden niet, en dus werd er in Frankrijk vaak gesproken over ‘het proces van de virtuele assistenten’. In zijn requisitoir sprak de openbare aanklager van een ‘ongehoord systeem van bedrog’.

Peilingen

In een recente peiling met het oog op de volgende presidentsverkiezingen in Frankrijk, die in 2027 plaatsvinden, stond Le Pen helemaal bovenaan. Ze zou in de eerste ronde 37 procent van de kiezers kunnen overtuigen. Bij de twee vorige presidentsverkiezingen haalde ze ook de tweede ronde, maar daarin moest ze telkens het onderspit delven.

Veel Franse kiezers kozen in die beslissende ronde blijkbaar toch liever voor een kandidaat waarop ze in de eerste ronde niet hadden gestemd, alleen om Le Pen van het presidentschap te houden. Momenteel is oud-premier Edouard Philippe een serieuze tegenkandidaat. Verwacht wordt dat ook Dominique de Villepin zich binnenkort kandidaat zal stellen. Hij was ooit nog premier onder president Chirac en is sinds kort de populairste politicus van Frankrijk. Op de voet gevolgd door Philippe, en op enige afstand door Marine Le Pen.

Beroep

Het is nu afwachten hoe de Franse bevolking zal reageren op het vonnis. Veel van hen zien de zaak als een ingreep om hun favoriete presidentskandidaat te elimineren. Een niet-verkozen rechter ontneemt niet alleen Marine Le Pen het recht om zich verkiesbaar te stellen, zo luidt de redenering, maar hij ontneemt ook vele miljoenen Fransen de kans – of het recht – om te stemmen op wie ze willen. Le Pen gaat zeker tegen het vonnis in beroep, maar die uitspraak zal niet meer op tijd komen om deelname aan de presidentsverkiezingen alsnog mogelijk te maken.

Eén ding staat wel vast: tijdens het proces is de populariteit van het Rassemblement National enkel maar gestegen, en die zal dankzij deze uitspraak wellicht nog verder de hoogte ingaan. De rechtse krant Le Figaro sprak al over een rechterlijke staatsgreep en sprak in beste Franse traditie over ‘de onthoofding van Marine Le Pen’. Ook ter linkerzijde zijn er overigens politici die de mogelijke veroordeling van Le Pen vooraf al afwezen. Onder meer Eric Coquerel van het extreemlinkse La France insoumise.

‘Het zal het Rassemblement alleen maar slachtofferen, en dus groter maken’, stelde hij. ‘Ik versla die partij liever via de stembus’. Toen vader Le Pen onlangs overleed, vierde extreemlinks nog feest op straat. Zijn grafsteen werd aan diggelen geslagen. Ook toen steeg de partij in de peilingen. Jean-Marie Le Pen was zelf overigens ook één van de verdachten, maar haalde de eindstreep dus niet.

Rijzende ster Bardella

Wie het Rassemblement in moet zetten nu Marine Le Pen ‘politiek vermoord is’, zoals ze het zelf omschreef, is onduidelijk. De enige echt populaire politicus is rijzende ster Jordan Bardella, die nu in het EP zetelt. Le Pen zelf heeft al aangegeven dat hij een prima president zou zijn. Probleem is dat Bardella in 2027 pas 31 jaar is, nog tien jaar jonger dan Macron in 2017. Hij komt dan tegenover bijzonder ervaren politieke zwaargewichten te staan, zoals Phillippe en de Villepin. Maar één ding is zeker: mocht het Bardella lukken president te worden, dan zal hij Le Pen aanwijzen als premier. Daar helpt geen onverkiesbaarheid tegen.