fbpx


Economie, Klimaat

Een zeepbelstrategie voor groene waterstof

Ministerraad past federale waterstofstrategie aan op maat van te subsidiëren lobbygroep



De federale regering keurde afgelopen vrijdag aanpassingen aan de federale waterstofstrategie goed. In essentie kwam het erop neer dat ze een nieuwe Belgische lobbygroep voor de waterstofsector gaat steunen. Een lobbygroep waar vooral de gemeentelijke holding Publigas beter van zal worden via gasbedrijf Fluxys. De ministerraad van 14 oktober keurde op voorstel van minister van Energie Tinne Van der Straeten een voorstel tot bijwerking van de federale waterstofvisie en -strategie goed. De eerste federale waterstofvisie en -strategie werd eind oktober…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De federale regering keurde afgelopen vrijdag aanpassingen aan de federale waterstofstrategie goed. In essentie kwam het erop neer dat ze een nieuwe Belgische lobbygroep voor de waterstofsector gaat steunen. Een lobbygroep waar vooral de gemeentelijke holding Publigas beter van zal worden via gasbedrijf Fluxys.

De ministerraad van 14 oktober keurde op voorstel van minister van Energie Tinne Van der Straeten een voorstel tot bijwerking van de federale waterstofvisie en -strategie goed. De eerste federale waterstofvisie en -strategie werd eind oktober 2021 gepubliceerd. Op haar persoonlijke website heeft Van der Straeten ook een versie staan sinds 2 november 2021.

Actualisering

De federale regering beweert in haar persbericht dat sindsdien ‘vele maatregelen’ werden uitgevoerd en ‘nieuwe geïdentificeerd om de ontwikkeling van deze markt zo goed mogelijk te ondersteunen’. De zogenaamde actualisering, besloten tijdens de ministerraad, omvat de volgende aspecten:

– de verfijning van de beoordeling van de vraag in 2050 en verdeling ervan over H2-moleculen en -derivaten;

– de structurering van de invoerstrategie in drie hoofdinvoerroutes;

– de ondersteuning van de Belgian H2 Council, opgericht op initiatief van Cluster TWEED en WaterstofNet;

– een update over de stand van zaken van het wetsontwerp inzake het vervoer van waterstof door middel van leidingen en over het Hydrogen and decarbonized gas market package van de Europese Commissie, en

– het voornemen om met de Europese Commissie en de gewesten samen te werken om de vraag te ontsluiten.

Wat moet de lezer daarvan denken of wat betekent het? Het eerste punt gaat over de vraag naar waterstof of het element ‘H’. Dit element komt per twee voor, dus diwaterstof of ‘H2’. Het is een kleurloos, reukloos en licht ontvlambaar gas. In een andere verbinding met stikstof (N) is het ammoniak of ‘NH3’. De ‘verdeling van de H2-moleculen’ slaat dus op de producten of zeg maar toekomstige brandstoffen die als waterstof gecatalogeerd worden: ammonium, ammonia, ammoniak, methanol en H2 zelf om maar enkele te noemen.

Het verraderlijke detail van punt één zit in het woordje ‘vraag’. De verdeling is bijzaak, want waterstof kent nu al veel toepassingen in de industrie, alleen nauwelijks als brandstof voor schepen en auto’s waar het speculatief als groen alternatief voor fossiele brandstoffen geldt. De ‘vraag’ is echter precies dat wat de hele hype rond groene waterstof kan en zal onderuithalen.

Aardolie en steenkool

94 miljoen ton waterstof wordt momenteel geproduceerd van aardolie en steenkool. Daarbij jaagt de industrie 830 miljoen ton koolstof in de atmosfeer. De waterstof uit deze procedés kreeg de naam grijze of zwarte waterstof. Enkel en alleen om die ‘vuile’ waterstof – die nu vooral gebruikt wordt bij de raffinage van aardolie – te vervangen door groene waterstof die met hernieuwbare energie geproduceerd werd, is momenteel 143% van alle wind en zonne-energie ter wereld nodig.

Dus alle zonnepanelen en windmolens ter wereld volstaan amper voor iets minder dan zeventig procent van de energie nodig om de huidige vuile waterstof te produceren. Daar moet bijna de helft (43%) zonne-energie en windmolenenergie bij en dan nog enkel om de bestaande ‘niet-groene’ waterstof in de wereldeconomie te vervangen. Waar de groene waterstof voor al die nieuwe toepassingen zoals brandstoffen voor schepen, de staalindustrie, enzovoort vandaan moet komen blijft een mysterie. Dit laatste zal natuurlijk niet in de beoordeling van de vraag van de federale regering zitten.

Visie en strategie

De op 29 oktober 2021 verschenen ‘Visie en strategie’ gaat uit van 100% hernieuwbare energie in 2050. De visie stelt: ‘De afgeleiden van waterstof, zoals bijvoorbeeld ammoniak, methanol, methaan en kerosine zijn hernieuwbaar wanneer deze geproduceerd zijn met behulp van hernieuwbare waterstof en circulaire CO2’.

Wat betreft ‘de vraag’ steunde de federale regering dusver op de studie van Deloitte en de FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (2021) over ‘De rol van gasvormige energiedragers in een klimaatneutraal België’. Die door een groene minister bestelde studie zou hebben aangetoond dat de huidige Belgische vraag naar zowel waterstof als zijn afgeleide moleculen zal stijgen tot 50 à 125 TWh/jaar in 2050. Als waterstof of ammoniak fossiele bunkering fuels in het internationale zee- en luchttransport vervangt dan schat de federale regering de totale vraag naar zowel waterstof als zijn derivaten in België tegen 2050 op 125 à 175 TWh/jaar.

De waterstofinfrastructuur volgens Fluxys

Dat verklaart meteen ook punt twee op de agenda afgelopen vrijdag: de invoerroutes. Evenals punt drie: de vorming van de Belgian H2 Council (de H2 council is een project uit 2017 van het World Economic Forum dat banken en industriële bedrijven groepeert). De Belgische H2 Council groepeert onder andere Fluxys, Air Liquide en de havenbedrijven.

Niet toevallig verstuurden WaterstofNet en Cluster Tweed op 14 oktober (dus de dag van de beslissing in de ministerraad) een persbericht dat ze samenwerken aan een ‘Belgian Hydrogen Council’. WaterstofNet en Cluster Tweed gaan intensief samenwerken vanaf 2023 onder de vlag van een ‘onafhankelijke’ ‘Belgian Hydrogen Council’. Op het eerste gezicht lijken achter deze nieuwe organisatie vzw’s met vooral (Vlaamse) overheidsmensen in het bestuur te zitten.

Nieuwe lobbygroep

De nieuwe lobbygroep – want dat is het – schrijft: ‘In de buurlanden zien we naast de regionale organisaties ook een nationale vertegenwoordiging van de waterstofindustrie (German Hydrogen Council, France Hydrogène..), die zorgt voor een sterkere profilering van de eigen waterstofsector binnen Europa en die de nationale overheid adviseert’.

Wie achter de lobbygroep zitten is niet echt duidelijk, maar zelf schrijven ze: ‘De bedrijven die WaterstofNet en Cluster Tweed vertegenwoordigen, zijn daarom vragende partij voor een goede samenwerking tussen de industrie en de verschillende overheden rond waterstof.  Vele bedrijven zijn immers actief in beide regio’s en kunnen enkel hun plannen realiseren in een duidelijk en consistent beleidskader op Europees, federaal en regionaal niveau.’

Punten vier en vijf van de ministerraad van afgelopen vrijdag zijn gewoon het wetgevende werk om steun aan waterstof mogelijk te maken en in te passen in het Europese subsidiecarrousel. De enige relevante vraag over de federale waterstofstrategie is wie wint bij het opslaan en verschepen van waterstof, ammoniak, enzovoort. De logische volgende vraag is waarom zou de regering al die moeite doen? Beide vragen vallen te beantwoorden met één naam: Fluxys.

Fluxys

Fluxys is een privébedrijf ontstaan uit Distrigas. Het is beursgenoteerd en het fungeert als gastransport naar de distributienetten van Fluvius en de industriële afnemers. Het exploiteert de overslag, de opslag en hervergassing van de LNG die in Zeebrugge toekomt. Fluxys beheert ook de ondergrondse gasvoorraad in de Kempen.

De gemeentelijke holding Publigas onder leiding van Daniël Termont (Vooruit) bezit 77% van Fluxys. De op een na grootste aandeelhouder is de Canadese publieke investeerder Caisse de dépôt et placement du Québec. Die laatste moet zich volgens Canadese politici-bestuurders terugtrekken uit fossiele brandstoffen. Amper 10% van de aandelen is beursgenoteerd. Het moge dus niet verbazen waarom naast LNG plots waterstof strategisch is voor Fluxys. De complete politieke machinerie in de Europese Unie draait al enkele jaren op volle toeren om waterstof te pushen.

Subsidies

Het Europese Important Project of Common European Interest of IPCEI-programma is een pakket enorme subsidies voor grootschalige waterstofprojecten. De Vlaamse overheid haalde 106,3 miljoen euro aan subsidies binnen voor Fluxys, de familie Colruyt (via verschillende van hun holdings), Engie, Ineos, ArcelorMittal… en de havens van Gent, Zeebrugge en Antwerpen. Allemaal voor ‘groene waterstof’.

Michael Liebreich gaf woensdag 13 oktober een keynote speech op het World Hydrogen Congress in Rotterdam. Hij somde voorbeeld na voorbeeld op waarom waterstof een hype is en waarom de zeepbel binnenkort wel moet uiteenspatten. Liebreich signaleerde eerder bij persagentschap Bloomberg al enkele andere internationale zeepbellen. Zijn belangrijkste kritiek echter is dat geen enkele van de beweringen van de voorstanders van groene waterstof haalbaar blijkt.

Groene dagdromen

De conclusie is dat onder het mom van klimaatneutraliteit en de strijd tegen CO2 de federale regering groene dagdromen over groene waterstof gebruikt om de gemeentelijke holding via Fluxys te laten genieten van de miljarden subsidies die Europese, Belgische en Vlaamse projecten gaan opleveren om een infrastructuur op te bouwen of om te bouwen die in de verste verte niet kan voldoen aan die groene dagdromen.

Projecten die wel erg lucratief kunnen zijn voor bestaande klanten van Fluxys zoals Air Liquide, Ineos, BASF, ArcelorMittal enzovoort. De tweede groep grote profiteurs van die subsidies worden de exploitanten van hernieuwbare energie die hun opgewekte stroom via omzetting in groene waterstof extra kunnen laten subsidiëren. Uiteraard nadat hun hele infrastructuur ook al fors gesubsidieerd werd.

Lode Goukens

Lode Goukens is master in de journalistiek en docent 'Europese en wereldinstellingen' aan de Thomas More Hogeschool.