fbpx


Binnenland
coronapaspoort

Einde CST in zicht?

Jan De Groote ziet hoop



Het CST wankelt. In Namen velde de rechtbank van Eerste Aanleg een beschikking in kortgeding waaruit blijkt dat het CST in Wallonië geen wettelijke basis heeft. De Waalse regering krijgt nu zeven dagen de tijd om de situatie recht te zetten. Doet ze dat niet, dan geldt er een dwangsom van 5000 EUR per dag. De brug maken kan verstrekkende gevolgen hebben Belangrijk detail: de Waalse regering schitterde door afwezigheid in de rechtbank en heeft dus de flater begaan zich…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Het CST wankelt. In Namen velde de rechtbank van Eerste Aanleg een beschikking in kortgeding waaruit blijkt dat het CST in Wallonië geen wettelijke basis heeft. De Waalse regering krijgt nu zeven dagen de tijd om de situatie recht te zetten. Doet ze dat niet, dan geldt er een dwangsom van 5000 EUR per dag.

De brug maken kan verstrekkende gevolgen hebben

Belangrijk detail: de Waalse regering schitterde door afwezigheid in de rechtbank en heeft dus de flater begaan zich bij verstek te laten veroordelen. De excuses van de Waalse overheid kunnen tellen. De dagvaarding werd op 10 november betekend. 11 november was een feestdag. Daarna werd de brug gemaakt. 15 november was het dag van de Dynastie en op 16 november kwam de zaak voor, zonder vertegenwoordiging van de Waalse regering. Die diende nog een verzoekschrift in om de debatten te laten heropenen, maar dat werd onontvankelijk verklaard. Om het debat te laten heropenen, moet je namelijk eerst al eens verschenen zijn. Quod non.

De veroordeling bij verstek zorgt er voor dat de Waalse overheid geen argumenten tegen de vraag van eiser, de VZW Notre Bon Droit, kon aanvoeren. Bij niet verschijnen van de tegenpartij moet de rechter, volgens art. 806 van het Gerechtelijk Wetboek, de vraag van de eiser inwilligen. Behalve wanneer die vraag ingaat tegen de openbare orde, of indien het gaat om een maatregel die de rechter ambtshalve moet opleggen.

Hoop op einde inzet CST

Jan De Groote, grondwetspecialist en advocaat van Ministry of Privacy in een gelijkaardige zaak tegen het Vlaamse decreet ter invoering van het CST, vindt de uitspraak belangwekkend, ook al gebeurde ze bij verstek. ‘De rechter behoudt, zelfs bij verstek, een appreciatiemarge en maakt daar ook gebruik van wanneer hij van oordeel is dat de eisende partij onredelijk is. Indien de regel rond het CST dusdanig belangrijk zou zijn dat de opschorting de openbare orde in gevaar brengt, had de rechter de eis van Notre Bon Droit kunnen afwijzen. Dat is niet gebeurd en is op zich betekenisvol.’

‘Ik heb de beschikking doorgenomen. De rechter heeft die wel gestoffeerd, al kan je zeggen dat het gebrek aan tegenargumentatie van de Waalse regering een gemis is. Misschien bestaan er goede tegenargumenten, alleen gaan we dat niet weten. De kwaliteit van de tegenargumentatie hangt af van de partijen die ze uitspreken, maar die moeten dan wel op zijn minst aanwezig zijn.’

Drie redenen tot schorsing

De advocaten van Notre Bon Droit onderbouwden de vraag tot schorsing van het CST op drie pijlers. De Waalse overheid mag in het kader van het inroepen van de pandemiewet zelf geen maatregelen meer nemen die verband houden met een CST. Daarnaast stellen ze de proportionaliteit van het uitbreiden van het CST naar dagelijkse activiteiten in vraag. Als laatste pijler stellen ze dat de privacyregels geschonden worden door de invoering van het CST.

‘Het eerste is een eerder technisch argument’, stelt De Groote. ‘Het hof stelt de manifeste tegenstrijdigheid vast tussen het samenwerkingsakkoord tussen de gefedereerde entiteiten en de federale overheid van 14 juli 2021 en dat van 28 oktober van hetzelfde jaar. In dat eerste samenwerkingsakkoord staat expliciet dat wanneer de epidemische noodsituatie wordt afgekondigd op grond van de pandemiewet, een aantal artikels geen uitwerking meer hebben. Dat zijn nu net de artikels die toestaan dat de deelstaten maatregelen nemen via een CST. Zij kunnen dat dus niet meer in de huidige toestand.’

‘Het eigenaardige is dat de afdeling wetgeving van de Raad van State (RvS) dit niet heeft opgemerkt bij de behandeling van het Vlaamse decreet. Ik vraag me af hoe het kan dat dit aan hun aandacht is ontglipt.’

‘De tweede pijler kadert in de proportionaliteit. De regering bewijst op geen enkele manier en levert geen informatie die aantoont dat een lockdown het enige alternatief is voor het CST. De derde pijler gaat dan over de privacy. De rechter valt nu dus over elk van de drie pijlers en stelt de hoogdringendheid vast. Bij gevolg wordt de Waalse regering bij verstek veroordeeld.’

Bijkomende argumenten in Vlaamse zaak

Diezelfde argumenten spelen ook in de vraag om schorsing bij hoogdringendheid van het Vlaamse decreet, ingesteld door Ministry of Privacy.

‘Wij hopen vandaag onze dagvaarding buiten te krijgen voor de Vlaamse regering. We gebruiken inderdaad dezelfde argumenten, maar we gaan daar ook net iets meer onze grondrechten bij betrekken. De mogelijkheid bestaat dat de federale overheid nu via de pandemiewet het CST gaat invoeren voor het hele grondgebied.’

‘Daarom willen wij een meer principiële uitspraak uitlokken, om het gebruik van het CST in de huidige vorm aan te vallen. Het CST is eigenlijk gebaseerd op het EU-certificaat dat de vrijheid van verkeer terug mogelijk moest maken. Het invoeren van een soort paspoort bij grensoverschrijding is heel iets anders dan het tonen van een pasje om toegang te krijgen tot dagelijkse, normale activiteiten.’

‘Daar komt bovenop dat we pleiten dat het CST contraproductief heeft gewerkt. We zien een enorme polarisering in de samenleving. Het is ongehoord hoe onze overheid er in geslaagd is de bevolking tegen elkaar op te zetten. Het feit dat experten al hebben toegegeven dat het CST niets met veiligheid te maken heeft en voornamelijk bedoeld was om de vaccinatiegraad op te drijven, zegt genoeg. Dat staat ook duidelijk vermeld in een advies van de GEMS van eind augustus.’

‘Overigens zijn niet alle adviezen van de GEMS publiek raadpleegbaar. In het KB van 28 oktober wordt verwezen naar adviezen van de GEMS van 20 en 24 oktober. Die zijn niet terug te vinden. Ik vind het ronduit antidemocratisch dat die adviezen slechts deels of met een zekere bewuste vertraging worden vrijgegeven.’

Einddoel schorsing pandemiewet

Er zitten nog rechtszaken in de pijplijn. Zo is er sprake van een procedure voor het Grondwettelijk Hof (GH) om de pandemiewet te laten schorsen. Welke problemen ziet u met die pandemiewet?

‘Ik zie vooral een probleem met de aard van de maatregelen. Die zijn zeer breed gedefinieerd en raken aan een aantal van onze grondrechten. Onze Grondwet verbiedt -op grond van art. 187 – uitdrukkelijk dat grondrechten worden geschorst. Die beperken is wel mogelijk. Er bestaat een onderscheid tussen schorsen en beperken. De discussie gaat over waar dat verschil zit. Wij willen onze visie daarop toelichten.’

‘De pandemiewet voorziet in de mogelijkheid om totale preventieve verboden op te leggen aan de bevolking. Dat is volgens mij hoe dan ook in strijd met de Grondwet. Art. 187 bepaalt dat wij geen noodtoestand kennen in België. Dat is bekend bij de opstellers van de pandemiewet.’

‘Wat zij hebben gedaan, is een belediging van het intellect van de burger. Ze lossen het probleem van de onmogelijkheid om de noodtoestand uit te roepen op door het een noodsituatie te noemen. Dat staat gelijk met de burger in z’n gezicht uitlachen!’

Pandemiewet geen bijzondere-machtenwet

Sommigen – waaronder prof. emeritus en voormalig voorzitter van het Grondwettelijk Hof André Alen – zien de pandemiewet als een bijzondere-machtenwet, waardoor dit soort maatregelen wel mogelijk zijn…

‘Ik ben het daar niet mee eens en ga dat voorleggen aan het Grondwettelijk Hof. Een bijzondere-machtenwet is veel beter omlijnd. En zelfs een bijzondere-machtenwet mag nooit doen wat de Grondwet verbiedt. Je kan geen machten toekennen die er niet zijn.’

‘Art. 33 van de Grondwet stelt dat alle machten uitgaan van de natie, waarmee de democratie en de Grondwet wordt bedoeld. Art. 187 is daarvan de keerzijde die bepaalt wat in elk geval niet mag gebeuren: “De Grondwet kan noch geheel, noch ten dele worden geschorst.” Daarmee is de cirkel rond. Je kan geen bijzondere machten geven die je nooit gekregen hebt.’

Onvergeeflijke historische fout

Uiteindelijk kan de pandemiewet volgens die redenering enkel worden ingevoerd na een grondwetswijziging die art. 187 opdoekt. Misschien gaat de Vivaldi-regering dit nog overwegen…

‘Ik leg me als jurist neer bij het democratische proces, maar dat zou een grote historische fout zijn. Vooral omdat het niet nodig is: er bestaan maatregelen genoeg die men kan nemen zonder een noodtoestand uit te roepen.’

‘Daarenboven blijkt uit de wetenschappelijke literatuur dat maatregelen, genomen onder een noodtoestand, nooit helemaal teruggedraaid worden. We hebben dat gezien in het VK met de Terrorist Acts en in Frankrijk na de aanslagen in Parijs in 2015. De Italiaanse rechtsfilosoof Giorgio Agamben heeft uitvoerig over die mechanismen geschreven.’

‘Ik wil maar zeggen dat we weten hoe de vork aan de steel zit wanneer het gaat over noodtoestanden. Het afschaffen van art. 187 van de Grondwet zou een onvergeeflijke historische fout zijn.’

Winny Matheeussen

Enige tijd geleden geboren, in de herfst. Momenteel levend.