fbpx


Economie, Europa
Klimaat

Toezichthouder geeft keiharde kritiek op CO2-handel van de Europese Commissie

ESMA legt in rapport vinger op dysfuncties CO2-markt



Volgens de 'effectenautoriteit van de Europese Unie (EU)' of 'de toezichthouder' vertoont de handel in CO2-rechten van de EU geen grote tekortkomingen. Maar wie het rapport leest stelt vast dat de kritiek bijna vernietigend blijkt en er meer aan de hand is. Waar het persbericht moet bewijzen dat de CO2-handel de energieprijzen niet nadelig beïnvloedt en de financiële markt functioneert, blijkt uit alle actiepunten en adviezen net het tegengestelde. 'Grote gebreken' De European Securities and Markets Authority (ESMA) is de…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Volgens de ‘effectenautoriteit van de Europese Unie (EU)’ of ‘de toezichthouder’ vertoont de handel in CO2-rechten van de EU geen grote tekortkomingen. Maar wie het rapport leest stelt vast dat de kritiek bijna vernietigend blijkt en er meer aan de hand is.

Waar het persbericht moet bewijzen dat de CO2-handel de energieprijzen niet nadelig beïnvloedt en de financiële markt functioneert, blijkt uit alle actiepunten en adviezen net het tegengestelde.

‘Grote gebreken’

De European Securities and Markets Authority (ESMA) is de regulator of toezichthouder van de Europese effectenmarkten. De instantie publiceerde enkele dagen geleden haar Final Report on the European Union Carbon Market (beter bekend als de koolstofmarkt of ‘carbon market’ van de Unie) en de analyse van het rapport leverde geen ‘grote gebreken’ op. Dat tenminste niet op basis van de beschikbare gegevens, aldus de auteurs van de analyse. Niettemin trok ESMA uit haar analyse van de CO2-markt een aantal beleidsadviezen om de transparantie en de controle te verbeteren.

Het rapport gaf een diepgaande analyse van de handel in emissierechten (emission allowances) (EUA) en de financiële derivaten. Dit alles op basis van gegevens uit verschillende bronnen. Er zijn dagelijkse en wekelijkse MiFID II-posities. Dat zijn veilinggegevens afkomstig van het EU Registry dat de nationale registers van de emissiehandel consolideert.

Het emissiehandselsschema van de EU (EU-ETS) omvat dat EU-register en de European Union Transaction Log (EUTL) van de Europese Commissie. ETS is het emissiehandelssysteem dat de emissierechten bepaalt en verdeelt onder de lidstaten zodat de prijs van een ton CO2 kan doorgerekend aan energiebedrijven, die betalen per ton CO2 voor uitstoot van CO2 uit fossiele brandstoffen. Die prijs steeg van pakweg 30 euro per ton tot quasi 100 euro per ton in enkele maanden.

Climate Registry

ESMA stelde vast dat vooral niet-financiële instellingen langetermijncontracten op emissierechten bezitten om hun kosten af te dekken. De kortetermijncontracten zijn dan weer in handen van banken en investeringsvehikels. Zogezegd om de liquiditeit van de markt voor het financieren van CO2-uitstoot te garanderen. De posities van investeringsfondsen zouden beperkt zijn een vooral ingenomen zijn door fondsen van derde landen.

Het aandeel van de automatische of computerhandel op basis van algoritmen blijkt echter ‘significant’. Ondanks het feit dat de betrokken bedrijven zeer weinig tot geen enkele posities houden. Met andere woorden: veel emissierechten worden aan hoge frequentie door computers verhandeld zonder dat die handelsfirma’s überhaupt rechten in portefeuille houden.

Speculatie

Voor een autoriteit, die normaal beurshandel en dergelijke moet opvolgen, is dit een merkwaardig aantal vaststellingen over speculatie zonder het ook speculatie te durven noemen. Kortom, financiële partijen die zelf geen energiebedrijf of industriële speler zijn die emissierechten moeten (bij)kopen spelen een grote rol in de prijsvorming van de CO2-emmissierechten. Dat zorgt voor extra kosten voor de consumenten van energie en industriële producten, waarbij fossiele brandstoffen worden gebruikt. Het gaat over stroom en zowat alles gaande van ammoniak, mest, bakstenen, cement…

Beleidsadviezen

Op basis van al die bevindingen en waarnemingen formuleerde ESMA een aantal beleidsadviezen om de transparantie en controle van de handel te verbeteren. Zoiets is natuurlijk een eufemisme om aan te geven dat men de uitwassen en risico’s moet aanpakken.

– Ten eerste moeten de controlemechanismen worden uitgebreid wat betreft de EUA-derivaten. Dat wil zeggen dat men afgeleide speculatieve producten rond ‘emissions allowances’ of CO2-rechten of dus CO2-emmissie-certificaten van de EU beter moet controleren.

– Ten tweede moet de rapportage van de posities in diezelfde CO2-rechten of certificaten aangepast worden en de transacties moeten gevolgd worden in MiFIR-rapporten. Die MiFIR-rapportage verplicht beleggingsondernemingen de details te melden van de door haar uitgevoerde transacties in financiële instrumenten, die worden verhandeld of die toegelaten zijn tot de handel op een handelsplatform ongeacht de plaats van uitvoering. De toezichthouder moet uiterlijk de volgende dag die rapportages ontvangen.

– Ten derde moeten de spelers ESMA toegang geven tot de ‘primary market transactions’. Dat klinkt banaal, maar betekent eigenlijk dat overheden of bedrijven, die beleggingen verkopen aan investeerders, dit moeten melden. Het klassieke voorbeeld is het verkopen van aandelen bij een beursgang. In dit geval betekent het dat de Europese Commissie, die de CO2-certificaten uitgeeft klaarheid moet geven over de aantallen, de prijzen enzovoort net als de bedrijven die CO2-rechten ontvangen en deze doorverkopen dit zouden moeten melden.

In essentie schrijft ESMA dus dat de Europese Commissie transparant moet zijn bij uitgifte van emissierechten en de verkoop. Als verdoken kritiek kan zoiets tellen. Het rapport wil met die maatregelen alle deelnemers aan de CO2-markt de noodzakelijke informatie te geven die markttransparantie moet garanderen. Zowel het publiek als de regulatoren en de deelnemers hebben recht op die informatie.

Actieplannen

Voor de Europese Commissie heeft ESMA twee mogelijke actieplannen. Elk met argumenten voor en tegen.

– De eerste mogelijkheid is de invoering van limieten of limietorders (dus maximum of minimum verkoopprijzen bij het aangaan van een transactie zodat een volatiele prijs geen zotte prijs wordt).

– Een tweede oplossing zou een gecentraliseerde monitoring van de markt op EU-niveau zijn. ESMA stelt voor dit te doen zoals bij de gas- en stroommarkt.

Reguleren

Met het rapport biedt ESMA de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Europese Raad de feiten en een bevattelijke basis om de CO2-markt te reguleren. ESMA gaf ook aan dat die noodzakelijk zijn en bood aan om te helpen bij de implementatie en de analyse van de gegevens. De instantie bood tevens aan om advies te geven bij toekomstig overleg over de CO2-markt van de Europese Unie.

Het feit dat ESMA haar conclusies trok op basis van naar eigen zeggen ‘beschikbare gegevens’ en adviseert om extra gegevens te verzamelen wijst er uiteraard op dat ESMA de ‘beschikbare gegevens’ onvoldoende betrouwbaar een representatief acht. Dat sluit aan bij de beschuldigingen uit de sector dat de Europese Commissie de prijzen opwaarts zou manipuleren door CO2-rechten op te potten.

Commissie weigert meewerking

De Commissie weigerde bij monde van de socialistische Eurocommissaris Frans Timmermans om mee te werken aan controles. In hun kruistocht om zo snel mogelijk CO2-neutraal te worden, ziet de Europese Commissie het liefst de prijs van CO2 zo hoog mogelijk worden.

Het feit dat de Europese Commissie ook veel financiële middelen haalt uit de verkoop van CO2-rechten is natuurlijk ook een niet te verwaarlozen factor. Een deel van die inkomsten stort de Commissie door aan de lidstaten, die ze verdelen en zoals de Vlaamse Overheid parkeren in een klimaatfonds of uitgeven aan klimaatprojecten.

ESMA wees tevens op het feit dat de oorlog in Oekraïne een enorme impact heeft op de CO2-markt. Als bliksemafleider is dat laatste weinig waard. De volatiliteit van de CO2-prijs is geen gevolg van de oorlog. De te hoge CO2-prijs is het gevolg van ideologische of andere factoren binnen de Europese Commissie en weinig efficiënte marktwerking, zoals de toezichthouder fijntjes opsomde.

Lode Goukens

Lode Goukens is master in de journalistiek en docent 'Europese en wereldinstellingen' aan de Thomas More Hogeschool.