fbpx


Economie
De inflatie dreigt te stijgen

Er komt een recessie aan, maar hopelijk niet voor lang




Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) verlaagde recent opnieuw haar vooruitzichten voor de economische groei in de wereld. Deze zou na 3,2% in 2022, volgend jaar 2,7% bedragen. Het zou de zwakste prestatie in twee decennia zijn, met uitzondering van het jaar 2008 (financiële crisis) en 2020 (corona). In deze context zou een derde van de wereldeconomie geconfronteerd worden met een inkrimping in 2022 en 2023. Met andere woorden: een recessie waarbij men op zijn minst twee kwartalen negatieve economische groei…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) verlaagde recent opnieuw haar vooruitzichten voor de economische groei in de wereld. Deze zou na 3,2% in 2022, volgend jaar 2,7% bedragen. Het zou de zwakste prestatie in twee decennia zijn, met uitzondering van het jaar 2008 (financiële crisis) en 2020 (corona).

In deze context zou een derde van de wereldeconomie geconfronteerd worden met een inkrimping in 2022 en 2023. Met andere woorden: een recessie waarbij men op zijn minst twee kwartalen negatieve economische groei kent. De oorzaak is de hoge inflatie als gevolg van de hoge energietarieven, en de daarmee verbonden stijgende rente.

Deze prognoses zijn hypothetisch omdat ze afhankelijk zijn van onzekerheden met betrekking tot de evolutie van de oorlog in Oekraïne, het opduiken van nieuwe varianten van het coronavirus en het monetaire beleid. Het IMF stelt daarom dat er 25% kans bestaat dat de groei zelfs verder zou kunnen dalen onder de drempel van 2%.

Overshooting

Het monetair beleid in de vorm van hogere rentes komt slechts tot uiting met een vertraging van enkele maanden (het ‘lagging’-effect) zodat er een reëel risico bestaat dat men aan ‘overshooting’ doet wat de economische pijn nog kan versterken, en dan voornamelijk in de opkomende economieën.

De inflatie zou globaal 8,8% bereiken dit jaar, om dan geleidelijk af te nemen tot 6,5% in 2023 en 4,1% in 2024. Ze blijft dus enkele jaren nog redelijk hoog. Positief is echter dat het IMF geen loon-prijsspiraal vreest, waarbij iedere stijging van de inflatie tot hogere lonen leidt, die op hun beurt weer tot hogere verkoopsprijzen leiden, enzovoort. Dit stemt overeen met de visie van de Nationale Bank van België (NBB). Interessant is ook te weten dat het IMF prijsplafonds op de energieprijzen afraadt, net zoals subsidies en uitvoerstops. Ze zijn duur en inefficiënt, omdat ze leiden tot een hogere vraag en minder aanbod.

Opkomende economieën in het oog van de storm

De aggressieve renteverhoging door de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, heeft geleid tot een forse kapitaalvlucht naar de Verenigde Staten die de dollar veel sterker heeft gemaakt. Buitenlandse investeerders hebben in Azië, met uitzondering van China, al 69,7 miljard dollar activa verkocht tijdens de eerste negen maanden van dit jaar. Dat is veel hoger dan op de piek van de crisis in 2008.

JP Morgan heeft de vooruitzichten van kapitaalvlucht uit de opkomende landen al verhoogd van 55 tot 80 miljard dollar. Een tiental van die landen riskeert zo een crisis op de betalingsbalans, wat kan leiden tot een zware financiële crisis die men ook in het Westen zal voelen. Om de kapitaalvlucht tegen te gaan, worden opkomende landen gedwongen om hun rentes te verhogen in het spoor van de Amerikanse Fed, wat hun groei sterk zal afremmen. De kapitaalvlucht verzwakt tegelijkertijd de munten uit die landen, wat ook de terugbetalingskost van de leningen verzwaart, die meestal in dollar werden aangegaan.

Toenemende armoede

De schuldaflossing zou al 16,5% van de inkomsten in de Afrikaanse landen onder de Sahara in beslag nemen. Daardoor stijgt de armoede, die in 2020 al door corona met 70 miljoen mensen is toegenomen. Volgens de Wereldbank zou de armoede in Egypte gestegen zijn van 14,3% tot 18,4% als er geen prijsblokkering of subsidies waren geweest.

In die context heeft het IMF aan al 93 landen in financiële moeilijkheden voor 258 miljard dollar nieuwe leningen toegekend, en hun monetaire reserves versterkt. We mogen ook niet vergeten dat die landen veel te lijden zullen hebben onder de klimaatopwarming, zoals de recente overstromingen in Pakistan hebben aangetoond. Ze hebben tot vernielingen ad 30 miljard dollar geleid.

Rusland en Oekraïne

De Russische economie zou het beter doen dan verwacht, ondanks de Westerse sancties. De reden is dat nog relatief veel Russische olie geëxporteerd wordt naar landen zoals China of Indië. Daardoor zou de Russische economie in plaats van aanvankelijk 6%, slechts met 3% inkrimpen. Volgend jaar verwacht men een negatieve groei van 2,3%. Oekraïne daarentegen is een ander verhaal. Het IMF verwacht voor dit jaar een contractie met 35%, maar dat is nog onzeker omwille van de oorlog. Voor volgend jaar stelt het IMF zelfs geen prognoses.

Het IMF is optimistischer voor de eurozone, dat meer weerstand kon bieden in 2022 (3,1% groei) dankzij de goede gezondheid van de dienstensector, en dan met name het toerisme in Italië en Spanje. Volgend jaar stort de groei ineen tot 0,5%, doordat het Europese continent erg geraakt wordt door het risico van energieschaarste deze winter en de viervoudiging van de gasprijzen. Zo zou de Duitse economie, de grootste in Europa, volgend jaar met 0,3% inkrimpen.

België

Dit jaar zou de Belgische economie volgens het IMF groeien met 2,4%, maar in 2023 slechts met 0,4%. KBC-bank is iets pessimistischer met een groei van het binnenlands product (bbp) van respectievelijk 2,3 en 0,2%. Het is goed mogelijk dat de recessie al begonnen is. Het IMF wijst er ook op dat bij ongewijzigd beleid de overheidsschuld zou oplopen van 105,4% van het bbp in 2021 naar 115,1% in 2027, terwijl die in de hele eurozone daalt van 95,3% naar 87,8%.

Bevraging Nationale Bank van België

Met de hulp van diverse ondernemingsfederaties heeft de NBB een enquête gedaan bij 4.514 ondernemingen en zelfstandigen. De forse kostentoename door de stijging van de energieprijzen en de snelle loonindexering, zet de winstgevendheid van de ondernemingen onder druk. Daardoor hebben ze hun productie of dienstverlening vrijwillig teruggeschroefd in september 2022 met gemiddeld 4%, en in het vierde kwartaal zou dit 7% bedragen. Voor 2023 verwacht men een minder sterke daling van 3% tegenover 2022.

Dat alles wordt bevestigd door cijfers van Eurostat die aangeven dat de industriële productie in ons land gedurende augustus met 10,8% gedaald is tegenover het jaar voordien. Het is toch verrassend omdat de industriële productie toen in de meeste Europese landen steeg.

De reden is de loonindexering waardoor onze lonen sterker stijgen dan in het buitenland. Ook de belangrijke farmasector speelt een rol. Vorig jaar profiteerde ons land van de sterke productie van coronavaccins die geëxporteerd werden, wat dit jaar echter sterk is teruggelopen. De productie van de vaccins is gehalveerd. Andere sectoren die getroffen worden zijn onder andere de metaalsector (Ameram, Nyrstar), de textiel (Balta, Beaulieu, Sioen, Unilin), de kunstmeststoffen (Yara), de landbouw en de horeca. Dat zijn sectoren die veel energie tijdens het productieproces gebruiken.

Positief is het feit dat de bevoorradingsproblemen, een uitloper van corona, in september verbeterd zijn. Er is een uitzondering, namelijk alles wat met levensmiddelen te maken heeft (horeca en voedingswinkels). Maar de tarieven voor de containervrachtvaart zijn in vrije val. Ze gaan van iets meer dan 10.000 dollar een jaar geleden voor een container van 40 voet naar 4.000 dollar nu.

Kostenstijging gedeeltelijk doorgerekend

De meeste bevraagde ondernemingen hebben hun verkoopprijzen de afgelopen twaalf maanden verhoogd. Vooral de bedrijfstakken die sterker afhankelijk zijn van inputs, zoals de bouw en de verwerkende nijverheid, werden daartoe genoodzaakt. Net zoals zes maand geleden lag het stijgingspercentage van de verkoopprijzen in het afgelopen jaar, geraamd op gemiddeld 13%, evenwel lager dan de stijging van de inputkosten (+63%).

De NBB geeft dan ook  duidelijk aan dat de enorme kostenstijging slechts voor ongeveer de helft wordt doorgerekend in de verkoopsprijzen, ten nadele van de winstmarge. Het is goed nieuws voor de gevreesde loon-prijsspiraal, die volgens de NBB dan ook stilaan zal uitdoven wanneer de prijzen voor energie en grondstoffen zakken.

Grote bedrijven kunnen de kosten wel gemakkelijker doorrekenen, omdat ze door hun marktaandeel een grotere prijszettingmacht hebben. Daarbij gebruiken ze in hun contracten ook prijsherzieningclausules. Dat is slechts bij 15% van de kleinere ondernemingen het geval. Uit de enquête blijkt dan ook dat deze laatsten veel kwetsbaarder zijn door de hoge inflatie.

Verdere kostenstijging

De NBB is verbaasd dat de enquête aangeeft dat de bedrijven de komende kwartalen nog steeds een sterke toename van de kosten verwachten, ondanks de recente opmerkelijke daling van bijvoorbeeld de gasprijzen. Dat kan toe te schrijven zijn aan het feit dat vele bedrijven nog profiteren van oude goedkopere energiecontracten die in de volgende maanden vernieuwd moeten worden aan veel hogere tarieven. In januari wachten veel sectoren ook nog een loonindexering van 10%. Er speelt ook een emotioneel element, waardoor de bedrijfsleiders aan het begin van de donkere wintermaanden pessimistischer zijn.

Ondanks het negatieve klimaat blijft de NBB de moed erin houden. We staan nog ver boven het dieptepunt van de financiële en coronacrisis. De investeringen vallen de komende twee jaar wel fors terug met 24% ten opzichte van 2022. Dat is een verdubbeling in zes maanden tijd. Volgens de NBB kan deze prognose snel keren in een gunstiger klimaat.

Er komt ook een negatieve impact op de werkgelegenheid, maar in beperktere mate dan op de investeringen. De werkgelegenheid zou dalen met 1,4%, of 35.000 werknemers. Opnieuw zou de huidige schok opgevangen worden door een toegenomen beroep op de tijdelijke werkloosheid. 40% van de ondernemingen wil er een beroep op doen.

Paul Becue

Paul Becue is lic. Rechten, TEW en Diplomatieke Wetenschappen. Hij heeft een lange ervaring in de financiële sector. Zijn boeken over kredietverzekering gelden als de referentie.