fbpx


Europa, Geopolitiek

Europese top van Versailles draaide uit op flop

Franse president Macron probeert met ‘Verklaring van Versailles’ herkozen te geraken



De Verklaring van Versailles zal zelfs geen voetnoot in de geschiedenisboeken waard zijn. De Europese Raad had voor Oekraïne alleen maar geld en ontgoochelingen te bieden. Qua nieuwe eensgezindheid in de EU vielen de maskers af. De top werd een flop, maar omwille van de Franse presidentsverkiezingen in april hield iedereen de schijn op voor de gastheer Emmanuel Macron. Veel kijkers De informele bijeenkomst van de Europese Raad (van regeringsleiders) in Versailles op 10 en 11 maart moest voor de…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De Verklaring van Versailles zal zelfs geen voetnoot in de geschiedenisboeken waard zijn. De Europese Raad had voor Oekraïne alleen maar geld en ontgoochelingen te bieden. Qua nieuwe eensgezindheid in de EU vielen de maskers af. De top werd een flop, maar omwille van de Franse presidentsverkiezingen in april hield iedereen de schijn op voor de gastheer Emmanuel Macron.

Veel kijkers

De informele bijeenkomst van de Europese Raad (van regeringsleiders) in Versailles op 10 en 11 maart moest voor de Franse journaals van 20 u (ook bekend als JT 20H op TF1) op vrijdag afgerond zijn. Dat tijdslot is, op zondagavond na, het ideale moment om zo veel mogelijk kijkers te bereiken als Franse mediamanipulator. Voor een presidentscampagne is dat dus belangrijk.

Het klink cynisch maar het afsluitend persbericht en de afsluitende verklaringen voor de pers om 15.50 uur leken dan ook maar één doel te hebben. In de grandeur van het paleis van Versailles, met oogverblindende vrouwelijke cuirassiers, moest Macron als een nieuwe Louis XIV of Napoleon schitteren op het toneel van de wereldleiders. De aankomst ’s avonds op donderdag 10 maart moest de amicale omgang van Macron met de Europese leiders en topfunctionarissen in de verf zetten. Liefst liepen die leiders na een doorstep-interview dan circa 100 meter over een exercitieplein voor het paleis.

Vrijdag volgde nog een herdenking van slachtoffers van terrorisme voor een speciaal gebouwde volière waarin een klassiek orkest een potpourri ten beste gaf. Nadien werd afgesloten met la Marseillaise en de Europese hymne op basis van het slotkoor van de Negende Symfonie van Ludwig van Beethoven op tekst van Ode an die Freude van Friedrich Schiller. Vervolgens mochten de leiders nog een keer 100 meter lopen tussen een erehaag van cuirassiers om een derde keer de hand van Macron voor het oog van de camera te schudden.

Operettestijl

Om tien voor vier was de hele operette afgelopen en kwamen de voorzitter van de Europese Raad Charles Michel, de voorzitster van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en uiteraard gastheer Emmanuel Macron door de lange Galerij der Veldslagen in het paleis van Versailles aangewandeld om tussen van immense muurschilderingen van Franse overwinningen tot Wagram in 1809 de magere boodschap te brengen en het geplande EU-leger een stap dichter te brengen.

Michel, Macron en Von der Leyen lopen door de Galerij der Veldslagen.

Alleen een Franse president kan bedenken dat een Napoleontische overwinning in een zogenaamde Coalitieoorlog (een coalitie van bezette landen plus Zwitsers tegen Groot-Brittannië en Oostenrijk) een gepast decor is om een imperialistische oorlog van Rusland tegen Oekraïne te veroordelen en een EU-leger aan te kondigen. 

Pikant detail is dat de galerij besteld werd door burgerkoning Louis-Philippe die ook overwinningen van revolutionaire en keizerlijke troepen opnam om aan te tonen dat Frankrijk altijd tegen externe en interne vijanden had moeten vechten. Allemaal onder het mom dat na 1830 vrede en voorspoed zouden komen. Macron heeft misschien meer gemeen met zetbaas/burgerkoning Louis-Philippe die in 1848 tot aftreden werd gedwongen dan met Lodewijk XIV of Napoleon.

Complexe psychologie Macron

Macron had niet het lef om de spiegelzaal te kiezen waarin het nefast Verdrag van Versailles in 1919 werd ondertekend. Voormalig president Charles De Gaulle noemde die spiegelzaal ooit de perfecte illustratie van Franse grandeur. Vergeleken met De Gaulle is Macron op alle gebied een parvenu. Door het EU-leger, de NAVO enzovoort te kiezen als onderwerpen om zich op te profileren, dringt Macron als het ware die zeer ongunstige vergelijking op. Net als de gezochte associaties met de zonnekoning of de briljante strateeg Bonaparte heeft het iets pathologisch.

Macron zette volgens de VRT de ‘Europese Unie op spoor naar sterkere defensie en meer onafhankelijkheid’. Uit het bizarre persbericht viel dat alvast niet op te maken. Alinea na alinea opsommingen van aloude stokpaardjes zoals klimaatverandering, klimaatneutraliteit tegen 2050 enzovoort.

Regimepers tevreden

Deze ‘Verklaring van Versailles’ is zeer voluntaristisch, maar mist concrete maatregelen. Waar de VRT-journalisten blijkbaar veel positieve elementen zagen in de beloofde ‘meer eensgezindheid, meer defensie-inspanningen, meer economische zelfstandigheid en Oekraïne meer betrekken bij de werking van de Europese Unie’ leest iemand die niet op kosten van buitenlandse zaken op de Thalys naar Versailles meereisde allicht vooral het verdrinken van de vis in die 27 punten van de Verklaring van Versailles.

Duidelijkheid over een nieuw pakket sancties die vooral de Russische elite en omgeving van Poetin moeten treffen, is er geenszins. Waarom namen de regeringsleiders niet hun verantwoordelijkheid? Nu kondigt de Europese Commissie zonder mandaat noch bevoegdheid constant van alles aan dat soms zelfs niet door de EU kan besloten worden, maar nog steeds onder de soevereiniteit van de lidstaten blijft.

Bijzonder grappig is dan ook de opmerking van journalist en ‘EU-expert’ Rob Heirbaut van de VRT: ‘Echt grote beslissingen werden er niet verwacht op de top, maar het was natuurlijk wel een moment tijdens deze Oekraïnecrisis waar regeringsleiders lang met elkaar kunnen praten.’ Dat ‘lang met elkaar praten’ was een copieus diner op donderdagavond en een uurtje achter gesloten deuren op vrijdag. Met 27 premiers, enkele presidenten, wat Eurocommissarissen zoals Von der Leyen en Josep Borrell, de nieuwe voorzitster van het Europees Parlement Roberta Metsola en uiteraard Charles Michel. In de coulissen bewogen nog een 27-tal ministers van buitenlandse zaken en een hele horde van diplomaten, woordvoerders, pr-adviseurs, cameraploegen uit het gevolg van regeringen en last but not least tolken en vertalers.

Een enscenering van een spontane ontmoeting met Oekraïense vluchtelingen op Thalys naar Versailles.

De meest gênante vertoning was een geënsceneerde foto van Von der Leyen en Alexander De Croo op de Thalys op weg naar Versailles, waar ze ‘toevallig’ twee aantrekkelijke Oekraïense dames met mondmasker ontmoetten. In de weerspiegeling in de deur ziet iedereen een troep opgetrommelde meereizende fotografen.

Kanselarij premier

Militair-industrieel complex

Belangrijk voor de militaire industrie van de EU-landen (zoals Zweden of Frankrijk) is de beslissing om nogmaals 500 miljoen euro ter beschikking te stellen waarmee de lidstaten wapens aan Oekraïne kunnen leveren. Op de beloofde toetreding van Oekraïne tot de EU kwam de Europese Raad schaamteloos op terug.  En niemand die de Europese Commissie op de vingers tikte dat ze wat dit betreft voor haar beurt had gesproken. Blijkbaar komen Von der Leyen en Borrell zowat met alle politieke flaters weg.

Als wel erg letterlijk doekje voor het bloeden deelde de Europese Raad mee dat Oekraïne een Europees land is (een aardrijkskundig feit) en bij de EU zou kunnen horen. Een versnelde toetredingsprocedure is echter niet mogelijk en zoals elke kandidaat-lidstaat heeft Oekraïne nog een hele reeks voorwaarden te vervullen. Van een koude douche voor Kiev gesproken.

Studenten

Het cynisme van de Europese leiders of eigenlijk het complete falen van Macron om van deze informele top een succes te maken, kwam tot uiting in de mededeling dat president Zelenski welkom is op vergaderingen van de Europese regeringsleiders. Geen nood, de EU beloofde alvast na te denken over een regeling om bijvoorbeeld studenten uit te wisselen (wat ironisch genoeg al bestond totdat mensensmokkel en corruptie daar in 2016 een einde aan maakte).

Hoe bespottelijk het presidentiële profileren van Macron werd, illustreert volgende quote: ‘Er zijn geen taboes’. Macron verzekerde dat de Europeanen bereid zijn om ‘tot het uiterste te gaan’ om Oekraïne te steunen. Mits de EU zelf geen oorlogvoerende partij wordt. ‘Wij zijn niet in oorlog.’ Zulke grootspraak is goedkoop. Geheel conform de megalomane zelfoverschatting voegde hij er aan toe: ‘We moeten onze rol spelen en de moed hebben om historische beslissingen te nemen’.

De grote Europese eensgezindheid en het sluiten van de rangen van de EU-lidstaten blijkt na 14 dagen oorlog te verkruimelen. Het enige wat overblijft is een economische oorlog. Diegenen die de EU een nieuw elan zagen nemen en de integratie zagen toenemen, namen allicht hun wensen voor werkelijkheid. Naarmate de sentimenten van solidariteit en verontwaardiging over de Russische inval wegdeemsteren, lijkt het aloude particularisme van de lidstaten toe te nemen.

Gasprijzen

Voor binnenlands gebruik bleek de Belgische premier Alexander De Croo na de EU-top nog iets in petto te hebben dat moest lijken op zijn invloed tijdens de Europese Raad. ‘Meer en meer landen in Europa zien in dat ingrijpen op gasprijzen onvermijdelijk wordt’, meldde De Croo trots aan de VRT. Wel vervelend dat dit niet in de persberichten, verklaringen en briefings achteraf stond van de andere lidstaten.

Wat dient men te onthouden van de top? Ten eerste de ambitie om een sterkere defensie uit te bouwen en ten tweede meer onafhankelijkheid na te streven bij bijvoorbeeld de productie van chips. Twee zaken die de Europese Commissie al minstens een klein jaar wil realiseren en die hoog op de verlanglijst van Macron stonden. Over het dichtdraaien van de gaskraan of de oliekraan vanuit Rusland bestond geen eensgezindheid.

Kortom, de hele informele top waar Oekraïne en energie of brandstoffen normaal de agenda hadden moeten bepalen, pakte enkel uit met zaken die al maanden op de plank lagen. Geen enkel actueel of acuut probleem werd aangepakt, maar de show must go on. Macron moest met veel poeha en ‘en grande pompe’ kunnen uitpakken met een ‘Verklaring van Versailles’. In de geschiedenisboeken zal hij of zijn verklaring zelfs geen voetnoot worden.

Lode Goukens

Lode Goukens is master in de journalistiek en docent 'Europese en wereldinstellingen' aan de Thomas More Hogeschool.