fbpx


Economie, Klimaat
historisch

G7 legt hoop voor energieprobleem bij Afrikaanse waterstof

We raken van de Oekraïense regen in de Afrikaanse drop.



Zon-, wind-, kernenergie en batterijen hebben voorlopig geen verhaal tegen een gas- of oliekraan die wordt dichtgedraaid. Het zijn wel mooie technologieën om elektriciteit te produceren, stockeren en gebruiken. Zelfs al zouden ze dat in voldoende mate doen, dan nog kan de chemisch knappe Li-ion batterij niet genoeg elektrische energie stockeren om een zwaar voertuig, een schip, een graafmachine, een vliegtuig... lang genoeg voort te bewegen. Maar de G7 heeft misschien een oplossing gevonden... Petroleum en gas Om je huis…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Zon-, wind-, kernenergie en batterijen hebben voorlopig geen verhaal tegen een gas- of oliekraan die wordt dichtgedraaid. Het zijn wel mooie technologieën om elektriciteit te produceren, stockeren en gebruiken. Zelfs al zouden ze dat in voldoende mate doen, dan nog kan de chemisch knappe Li-ion batterij niet genoeg elektrische energie stockeren om een zwaar voertuig, een schip, een graafmachine, een vliegtuig… lang genoeg voort te bewegen. Maar de G7 heeft misschien een oplossing gevonden…

Petroleum en gas

Om je huis in de winter te verwarmen is petroleum en gas nodig. Ook onze chemische industrie, die meer en meer hoogtechnologische plastics produceert die onze levenskwaliteit verbeteren, kan dat enkel met fossiele brandstoffen. Dat geldt evengoed voor de andere grote energieverbruikers van een beschaving: cement (beton), staal, verwarming, kunstmest… Die kan je enkel met verbrandingsreacties bekomen. Het enige min of meer realistische alternatief op lange termijn is… waterstof. De G7-groep buigt er zich al geruime tijd over. Is deze mondiaal verzwakkende groep de trappers kwijt sinds ze in 2014 opgaf om energie- en grondstoffen gigant Rusland te integreren?

Er zijn voldoende fossiele brandstoffen in de wereld om ons nog decennia lang van energie te voorzien. De exacte wetenschap fysica twijfelt hoe groot de bijdragen van stijgende CO2-concentraties zijn aan de ‘global warming’, maar ze houdt zich aan een ‘worst case scenario’: oppassen voor stijgende CO2-concentraties.

De technologische ontwikkelingen rondom de energietransitie zorgen voor heel interessante nieuwe producten, nieuwe investeringsmogelijkheden… Het komt er uiteindelijk wel op neer dat zowel ‘duurzame energie’ als ‘fossiele energie’ gouden zaken doen (door het stijgend gebruik van fossiele brandstoffen). Net de Sinksenfoor: ‘Altijd prijs, altijd gewonnen’. Hoe wonderbaarlijk voorspelbaar kan de homo sapiens zijn.

Europa

Aangezien Europa, in tegenstelling tot de Verenigde Staten (VS), Rusland, en het Midden-Oosten over relatief weinig fossiele brandstoffen beschikt, is de tendens om wind- en zon-expertise uit te werken een goed idee. Als Poetin de kraan in de herfst dichtdraait, dan wordt Europa (energie)arm. De transitie van export van Russisch fossiel en ertsen naar het rijker wordende en dus energie-hongerige Azië, dat de meest veelbelovende high-tech industrieën herbergt, is ingezet en versneld door Europa.

Mogelijk kan waterstof, opgewekt via elektriciteit uit zonnepanelen, ons soelaas brengen denkt de Europese Gemeenschap (EG). Dan moeten we zon hebben van Afrika. De G7 (Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten) zal het wel mooi verpakken als een kans ‘to meet the development needs’ voor Afrika. Maar… is dit meer dan een win-situatie voor de investeerder in de (Afrikaanse) energiemarkt?

Waterstof

Waterstof (H2) is een gas, dat met zuurstof van de lucht reageert en daarbij energie en water produceert. Omgekeerd, als je elektrische stroom door water stuurt, ontwikkelt zich waterstof en zuurstof. En die elektrische stroom kan je genereren met zon en wind. Het lijkt een droomproduct. Geen koude dure winters voor de boeg als Poetin de kraan toedraait. De EG bekijkt de mogelijkheden en één van de meest realistische lijkt hen het installeren van zonnepanelen in Noord-Afrika. Daar is zon.

Het waterstofgas moet per schip op transport naar Europa. Die technologie wordt in Japan reeds succesvol gebruikt. Een varende thermosfles met een inhoud op een temperatuur van -253 °C, waarvan 2030 vooropgesteld wordt als routinetoepassing. Eens aangekomen uit Noord-Afrika in pakweg Zeebrugge, is zelfs verwarming van huizen een mogelijke toepassing door gebruik te maken van bestaande gasleidingen.

Ook elektriciteitsproductie behoort tot de mogelijkheden. En uiteraard gebruik in de synthese van kunstmest en polymeren. Kunstmest zorgt voor voedsel voor 50% van de wereldbevolking. Hoe meer kunstmest, hoe meer volk. Zelfs in 2022 volgt de wereldpopulatie gewoon de kunstmestproductie.

Frustratie

Nochtans lijkt de belangrijkste toepassing voor H2 te liggen bij passagiersvoertuigen, bussen, en trucks. Het ‘International Energy Agency (IEA)’ ziet dus, klimaat optimistisch als altijd, toepassingen in zwaar transport. De grote frustratie van de Li-ion batterij.

Toyota experimenteert met waterstof in passagiersvoertuigen, zowel met verbrandingsmotoren als met brandstofcellen. Ze houden 24-uur-races. Men probeert de druk in de waterstoftank van de auto op te drijven tot 450 bar. Excuus voor de niet-wetenschappelijke drukéénheid, die bij ons wel populair is: 1 bar is ongeveer 1kg/cm2, ‘ene kilo druk’ in de volksmond. 450 bar is dus een technologisch hoogstandje. Omgerekend zit er dan zo’n 7,5 kg waterstof in een 200 liter tank. Het energetisch equivalent van pakweg slechts 25 liter petroleum.

Achillespees

Je ziet dus weer de Achillespees van waterstof: een grote zware tank met relatief weinig energie. Niet direct iets voor een lijnvliegtuig. Daar moet een familiewagentje toch 300 km ver mee geraken met een verbrandingsmotor en het dubbele met een brandstofcel.

Maar de brandstofcel heeft Platina nodig, en dat is duur en brengt ons weer bij Poetin. Die heeft niet alleen petroleum, gas, zeldzame aarden, maar ook edele metalen. En tegen dat wij uit de Tour de France- of vakantiedroom komen is die ook de ertsen van de Donbas aan het ontginnen.

Afrika

Op dan maar naar Afrika. De G7 zal het wel voorstellen alsof we Afrika gaan ondersteunen. In werkelijkheid woedt ook hier het gevecht om de controle van de grondstoffen, net als in Oekraïne, met ruwweg dezelfde grote spelers. Het door Ursula von der Leyen geciteerde Namibië is een demografisch probleemland. Met zijn 2,5 miljoen inwoners is het wel gemakkelijk controleerbaar door de EG. En… het heeft zon, uranium en een stevige haven.

Ook Egypte is verre van een ‘alles-kits’-verhaal. Namibië en Egypte bengelen onderaan het wereldlijstje van het ‘World happiness report’. In datzelfde lijstje bezet Rusland een behoorlijke 80e positie, terwijl beide toekomstige Afrikaanse energie- en grondstoffen partners 40 plaatsen verder moeten gezocht worden.

Ook met andere Noord-Afrikaanse landen worden samenwerkingsverbanden opgezet omtrent de waterstofhype. Een interessante technologie voor niche-toepassingen, met nog veel technologische en ecologische vraagtekens waar nog jaren werk aan is. En geopolitiek minstens even riskant als Russisch gas!

Luc Nagels

Luc Nagels is emeritus prof Chemie aan de Universiteit Antwerpen en lid van de Raad van Bestuur van de UA Emeriti denktank EFUA.