Genoeg is genoeg

De voorbije weekends voelden als zomer: de terrassen zaten vol, de barbecues werden aangestoken en de gezinnen trokken massaal richting kust of naar onze provinciale recreatiedomeinen. Dat zou onbezorgd moeten kunnen gebeuren. Een dag zwemmen, zonnen en ontspannen. Voor de meeste bezoekers is dat gelukkig ook zo. Zij komen genieten, houden zich aan de regels en behandelen medewerkers en bezoekers met respect.

Achter de schermen ziet zo’n warme dag er almaar minder vanzelfsprekend uit. Voor het provinciaal recreatiedomein De Nekker in Mechelen betekent mooi weer extra redders, tien tot twaalf bewakingsagenten, toegangscontroles en overleg met de politie. Niet omdat het druk is. Drukte valt te controleren, respectloos gedrag veel minder.

‘Jongeren’

Daar hangt een prijskaartje aan en de 6,20 euro aan inkomgeld die je er betaalt dekt die veiligheidsmaatregelen niet. De bewaking, de politie-inzet, de poetsploegen en herstellingen worden gefinancierd door de belastingbetaler. Dat zou ons allemaal moeten storen. Als een zomerdag in Vlaanderen alleen georganiseerd kan worden als een veiligheidsoperatie, dan is er iets fundamenteel mis.

Laat ons eerlijk zijn: die veiligheidsmaatregelen worden niet genomen omdat Jan en Mieke met hun kinderen komen zwemmen. Ze worden genomen vanwege een hardnekkige groep die telkens weer de regels aan haar laars lapt.

We verpakken het probleem in dit land vaak onder het woord ‘jongeren’. ‘Jongeren’ die amok durven maken en voor incidenten zorgen. Alsof de waarheid pas aanvaardbaar wordt wanneer ze vaag genoeg is. Dat woord verhult meer dan het verklaart. Onze jongeren als groep wegzetten voor gedrag waar zij niets mee te maken hebben is bovendien oneerlijk.

Brussel

Het overgrote deel van onze jongeren gedraagt zich. Zij vernielen geen infrastructuur, bedreigen geen redders, klimmen niet over afsluitingen en laten geen vuilnisbelt achter.

Wie op het terrein staat, weet perfect waar het probleem zich situeert. Het gaat vaak om groepen jonge mannen uit grootstedelijke milieus — vooral uit Brussel — die geen respect tonen voor de regels, het personeel en de andere bezoekers. Dat zien we niet alleen in De Nekker, maar ook aan de kust, in De Ster, in de Blaarmeersen, aan stations, tijdens oudejaarsnachten en tijdens een leerlingenbetoging tegen de geplande hervormingen in het Franstalige onderwijs.

Elke keer horen we hetzelfde liedje, dezelfde excuses: ‘De zon scheen. Het was druk. Het was warm.’ Het probleem is niet de zon, maar wel het licht van de zon dat al te vaak ontkend wordt. Het probleem is gedrag. Het probleem is een gebrek aan respect voor regels, gezag en samenleven.

Niet welkom

Een recreatiedomein wordt geëxploiteerd met publieke middelen. Het is open voor iedereen. Voor mensen die hier al generaties wonen en voor mensen die pas Vlaming zijn geworden. Daarom gelden dezelfde regels voor iedereen.

Nieuwe Vlamingen zijn welkom en krijgen dezelfde kansen. Maar welkom zijn in Vlaanderen betekent ook deelnemen aan Vlaanderen. Dat betekent onze taal leren, onze regels respecteren en verantwoordelijkheid opnemen. Dat is de essentie van samenleven. Rechten en plichten horen samen. Wie gebruikmaakt van publieke voorzieningen maar de spelregels weigert te respecteren, kiest niet voor integratie maar zet zichzelf buiten de gemeenschap.

Wie komt zwemmen, spelen, wandelen en genieten is welkom. Wie medewerkers intimideert, redders uitdaagt, vandalisme pleegt, drugs gebruikt, toiletten besmeurt, afval achterlaat en andere bezoekers lastigvalt is dat niet. Niet in De Nekker, niet aan de kust, niet op het openbaar vervoer en niet in Vlaanderen.

Maatschappelijk verantwoord

Intussen blijven de overheden investeren in veiligheidsmaatregelen. Maar op een bepaald moment moeten we ons de vraag stellen: hoe lang blijven we dat nog doen? Welke kost is maatschappelijk verantwoord? Hoeveel aanpassingen moeten we doen omdat een groep weigert zich te gedragen?

Een recreatiedomein mag geen gevangenis worden. Dat zou het karakter van publieke recreatie vernietigen. De oplossing is eenvoudig: wie zich gedraagt, blijft welkom. Maar wie over de schreef gaat, verliest zijn toegang. Dat mag niet leiden tot verplaatsingsgedrag. Wie vandaag in het ene recreatiedomein amok maakt, kan morgen probleemloos naar het volgende trekken.

Daarom hebben we nood aan een juridisch sluitend systeem van gedeelde toegangsverboden om gekende amokmakers over recreatiedomeinen heen te weren. Als een stadionverbod kan worden opgelegd bij voetbalgeweld, dan moet dat ook kunnen voor recreatiedomeinen. Wie publieke voorzieningen misbruikt, moet daar de gevolgen van dragen.

Gezond verstand

Privacy en proportionaliteit zijn belangrijk. Dat is de veiligheid van bezoekers en personeel ook. Te vaak winnen juridische bezwaren het van gezond verstand, terwijl onze medewerkers op het terrein de gevolgen dragen.

‘Betaal je ticket. Respecteer de redder. Laat andere bezoekers met rust. Blijf van de infrastructuur af. Ruim je afval op. Volg de aanwijzingen van het personeel.’ Dat zijn geen onredelijke eisen. Iedereen is welkom, maar niemand staat boven de regels.

Als we dat niet meer durven zeggen, verliezen we veel meer dan een rustige dag aan het water. Dan verliezen we het vertrouwen dat de publieke ruimte nog echt van iedereen kan zijn. Dan verliezen we het idee dat een recreatiedomein een open plaats kan blijven waar iedereen die zich gedraagt samen kan komen, zonder dat alles moet worden bewaakt en gecontroleerd.

Dat is de harde waarheid. Genoeg is genoeg.