fbpx


Buitenland, Geopolitiek

Het schaakspel rond de genetische modificatie van het Oekraïense graan

De verdeling van voeding controleren betekent macht



Oekraïne exporteerde massale hoeveelheden tarwe, maïs, gerst, zonnebloem en soja naar de hongerige wereld. Als je de voedingsbron van mensen controleert, dan bestuur je die mensen, also sprach Kissinger in 1970. Soja Alhoewel wij redelijk zelfvoorzienend zijn voor ons dagelijks brood, hebben ook wij Europeanen behoefte aan maïs en soja voor de dierenvoeding. Heel interessant was bijvoorbeeld de situatie rond soja. Vroeger werden daar enkel oliën uit geperst, maar sinds men rond 1960 zag dat het residu proteïnen bevatte die…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Oekraïne exporteerde massale hoeveelheden tarwe, maïs, gerst, zonnebloem en soja naar de hongerige wereld. Als je de voedingsbron van mensen controleert, dan bestuur je die mensen, also sprach Kissinger in 1970.

Soja

Alhoewel wij redelijk zelfvoorzienend zijn voor ons dagelijks brood, hebben ook wij Europeanen behoefte aan maïs en soja voor de dierenvoeding. Heel interessant was bijvoorbeeld de situatie rond soja. Vroeger werden daar enkel oliën uit geperst, maar sinds men rond 1960 zag dat het residu proteïnen bevatte die goed van pas kwamen in dierenvoeding, nam het belang van soja met rasse schreden toe.

Oekraïne is voor de Unie een gedroomd landbouwgebied en het ligt dichterbij dan Brazilië, die er trouwens zijn tropisch regenwoud voor moet verwoesten. Logisch dus dat Oekraïne geviseerd wordt door grote machtsblokken, waaronder de Verenigde Staten, Rusland en Europa. Zeker als je ook de enorm belangrijke grondstoffen zoals gas, olie, steenkool en zeldzame aarden in beschouwing neemt. De oorlog voor de graan grondstoffen woekerde reeds lang vóór de fysiek echte oorlog.

Troefkaarten van de Verenigde Staten

De Verenigde Staten beschikten over enkele troefkaarten: genetisch gemodificeerde gewassen met bijhorende patenten, krachtige pesticiden en prima tractoren. Producten die het werk comfortabel maken en de oogst overvloedig, maar die niet allemaal onbesproken zijn.

Maïs en soja worden in de Verenigde Staten bijna uitsluitend bekomen met genetisch gemodificeerd materiaal. Je kan er genetisch gemodificeerde aardappelen eten, of suiker gebruiken afkomstig van genetisch gemodificeerde suikerbiet. De Europese Unie daarentegen, staat weigerachtig tegenover genetische modificatie. Officieel heeft de Unie enkel genetisch gemodificeerde mais van Monsanto en enkel in Vlaanderen, Engeland en Roemenië zijn genetisch gemodificeerde gewassen toegestaan, in tegenstelling tot Rusland dat weigerde die gewassen toe te laten.

In principe werkt men ook in Oekraïne met niet-gemodificeerde granen, maar in de praktijk is dat heel twijfelachtig. De landbouwgrond van Oekraïne werd een internationaal schaakspel, met de westerse big-agro aan zet sinds Zelenski.

Miljarden subsidie

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gaf Oekraïne miljarden subsidie als het genetisch gemodificeerd materiaal goedkeurde, agro-reuzen uit de Verenigde Staten landbouwgrond liet opkopen en hun herbiciden toeliet. Investeren in vruchtbare grond gebeurde daarnaast door plaatselijke oligarchen.

Poetin legde ook miljarden op tafel (plus extra gas) als tegenbod, maar Zelenski koos voor het Westerse aanbod. Bayer, BASF, Dow AgroScience, DuPont Pioneer, Monsanto en Syngenta beheersen het genetisch modificeren en de synthese van pesticiden. Vooral de Verenigde Staten bemoeiden zich met een zakelijk/politiek/militair/wetenschappelijk conglomeraat met de materie die neerkomt op: brood is controle van mensen. Investeren in de oorlog in Oekraïne is investeren in rijke landbouwgrond, dus in voeding en dus in wereldlijke macht.

Politiek wapen

Biotechnologie was al een heel onbetrouwbaar politiek wapen ten tijde van Stalin. In diens Russische tuin, Oekraïne, werkte rond 1920 een jonge bioloog, Trofim Lysenko. Die promootte het idee dat de omgeving bepaalt hoe dieren en planten zullen evolueren.

‘Plaats tarwegraantjes in vrieswater en hun nakomelingen zullen de barre Transkaukasische winters doorstaan’, zo sprak Lysenko, ‘en groeien zoals in het vruchtbare Oekraïne’. Stalin geloofde hem, want er was veel honger en weinig alternatief en dus predikte Lysenko zijn theorie doorheen de Sovjet-Unie en China. Ongelovigen werden op Stalinistische wijze uit de weg geruimd.

Alleen… de voedselopbrengsten waren een ramp, en miljoenen Russen en Chinezen stierven de hongerdood. Ondertussen weten we dat Lysenko er niet helemaal naast zat, maar dat zijn theorie nog grote leegtes had en dat de verwachtingen niet realistisch waren. De hoogstaande Russische genetica werd door Stalin decennia teruggeslagen in de tijd. Ondanks dat de Russische genetici zich herpakten, zitten ze nu toch nog altijd minder comfortabel in de genetische modificatietechnologie.

Vandaar Poetin’s voorlopige keuze voor niet-gemodificeerde voeding. In onze contreien is dat meer onder invloed van ngo’s. Poetin zal de clash met de geavanceerde biotechnologie van de Westerse big agro-industrie aanpakken met zijn eigen sterke wapens: olie en gas, alle mogelijke grondstoffen die je kan dromen, kunstmest en zijn vernieuwd leger.

DNA

De moderne biotechnologie en genetica leert dat DNA (wetenschappelijk nog een groot zwart gat) de mogelijkheden bezit om een plant op te bouwen die beter bestendig is tegen omgevingsfactoren zoals droogte, pesticiden en virussen.

Maar daarvoor moet men het DNA-stuurprogramma aanpassen, of een extra stukje DNA inbouwen van een variëteit of van een ander levend organisme. Zo ver zaten Lysenko en zijn Franse leermeester Lamarck dus helemaal niet, maar bovenvermelde Westerse bedrijven veel later wel.

Goud waard

De vruchtbare Oekraïense grond is voor hen dus goud waard. Want granen en brood, daar bekeer je wereldwijd de mensen mee tot democratie en kapitalisme en tegelijkertijd exploiteer je hun grondstoffen, zo redeneert het IMF en de Wereldbank. Kolonisatie 2.0?

Andere benodigde ingrediënten, zoals kunstmest en goedkope arbeidskrachten, zullen ook geen probleem vormen. Rusland is dan wel de grootste producent van kunstmest via zijn aardgas, we boren wel nieuwe gasreserves aan. Goedkope jonge arbeidskrachten overspoelen nu de Belgische bodem, dus later ook die van Oekraïne.

Export

Een groot deel van de Oekraïense graanoogsten wordt geëxporteerd naar ontwikkelingslanden in Afrika en het Midden-Oosten. Ook daar speelt het IMF een belangrijke rol door oogsten in deze hongerregio’s te ondersteunen en tegelijkertijd een transitie te bewerkstelligen naar een ‘betere Westerse’ economie en democratie. Een serieus tikkeltje Kissinger-denken dus.

Tot nu toe had één en ander niet al te veel succes voor de ‘ontvangende’ regio’s. Integendeel. In Afrika en het Midden-Oosten is de wet van Malthus wel degelijk nog altijd geldig: de populatie neemt er sterker toe dan de economie. Opdrijven van voeding wordt in die toch vrij grote regio’s nog altijd direct vertaald in een exponentieel groeiende populatie. Exponentieel toenemen is gevaarlijk zegt Van Ranst.

Gevolgen zijn werkloze jeugd, mislukte Arabische lentes, vluchtelingenkampen en migratie, ook naar Europa. Het IMF, en wij allemaal, hebben denkwerk voor de boeg. Tegelijkertijd met gratis voeding ook gratis de pil uitdelen? Niet blind zijn voor de groeiende onmenselijke toestanden, ook in onze eigen straten, en gaan voor echte oplossingen.

Luc Nagels

Luc Nagels is emeritus prof Chemie aan de Universiteit Antwerpen en lid van de Raad van Bestuur van de UA Emeriti denktank EFUA.