fbpx


Cultuur

Kettershol




Quizvraag. Wat was er te zien in het allereerste televisieprogramma? De uitzending waarmee in 1927 werd bewezen dat de televisie meer was dan een theoretisch wetenschappelijk idee? Bewezen werd dat de televisie een toestel was met niet alleen geluid (zoals de radio) maar ook bewegend beeld (zoals de film). Maar (anders dan in de film) zag en hoorde je de dingen op het moment dat ze gebeurden. (De verbeelding van de present continuous, een werkwoordsvorm die we in het Nederlands…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Quizvraag. Wat was er te zien in het allereerste televisieprogramma? De uitzending waarmee in 1927 werd bewezen dat de televisie meer was dan een theoretisch wetenschappelijk idee? Bewezen werd dat de televisie een toestel was met niet alleen geluid (zoals de radio) maar ook bewegend beeld (zoals de film). Maar (anders dan in de film) zag en hoorde je de dingen op het moment dat ze gebeurden. (De verbeelding van de present continuous, een werkwoordsvorm die we in het Nederlands alleen maar kennen in de omschrijvende vorm: ‘aan het gebeuren’). Wat was er toen te zien?

Blackface

Op dat allereerste scherm was een blanke/witte meneer te zien die zich zwart had geschilderd, en in negro-English grappen vertelde, onder meer over zwarte mensen. Foute boel, die tv.

En dan verzwijg ik nog dat de man die de bewuste eerste uitzending heeft gemaakt later in zijn leven ook een kernfusiereactor heeft ontworpen. Maar het zal u geenszins verbazen dat ook die man een standbeeld heeft gekregen. Het staat in Washington, in de galerij waar de helden van de Amerikaanse natie zijn verzameld. Foute boel, die standbeelden.

Peter Benoit

Zoals dat van Peter Benoit. Gelukkig heeft de Universiteit Antwerpen een geschiedenisprofessor die heeft ingegrepen. Hij heeft de beeltenis van Benoit niet laten terugzetten op het bijhorende monument. De kop van Benoit staat nu in een donkere hoek van de kelder.

Op basis van recente bevindingen, naar verluidt. Over pedofilie. Benoit zou tegen het einde van zijn leven een verbod hebben gekregen om met knapenkoren ‘om te gaan’. Waar dat staat? Waar dat vandaan komt? Wie dat toen heeft beslist? Niemand die het weet. Ook de rector niet, toevallig ook een historicus. De professor maakt zijn bronnen niet bekend.

De rector vindt wel dat het niet één professor toekomt dat soort beslissingen te nemen, maar hij laat Benoit intussen toch maar mooi in de kelder. In afwachting van het lopend onderzoek, dat overigens ‘nog vele maanden’ kan duren, voegt hij eraan toe.

De roos van Gezelle

Het valt op: er wordt maar een heel klein beetje gelachen met de nieuwe inquisitie. Wie aan de eigen carrière denkt kan maar beter voorzichtig zijn. Ik stel trouwens voor dat als er op Klara nog iets wordt gedraaid van Benoit, dat daar een disclaimer aan wordt toegevoegd. Voor alle zekerheid. Zoals bij Michael Jackson.

Van pedofilie gesproken. In Brugge is er werk aan de winkel. Guido Gezelle… Kent u Dien Avond en die Rooze nog? Over de ‘bijzondere vriendschap’ tussen de West-Vlaamse priester-leraar-dichter en zijn leerling Eugeen Van Oye? Gezelle was 26, Van Oye 16. En kent u dat ook nog uit het hoofd: ‘k Heb menig blom voor u gelezen en geschonken, en, lijk een bie, met u, met u, er honing uit gedronken? Zelfs toen ik nog jong was, waren er die zeiden dat dat over pijpen ging… Of op zijn minst over – om het meer episcopaal uit te drukken – een relatietje.

En kent u ook nog van dezelfde dichter en over dezelfde Eugeen Ik misse u? Gezelle zelf liet bij de publicatie van dat gedicht een strofe weg: de verwijzing naar EvO was te duidelijk…

Zoals Caravaggio

Maar Gezelle is niet alleen. Er is nog meer onontsloten onderzoek. Over Anton Van Wilderode bijvoorbeeld. Er is mij ooit verteld (door een collega van deze priester-leraar-dichter) dat in diens gedichten het meest gebruikte woord voor een wezen van het mannelijk geslacht knaap is. Voor wezens van het vrouwelijk geslacht is dat moeder. Moet misschien dringend eens bekeken worden… In Kruibeke is er een Anton van Wilderodestraat…

En er is ook Jan Hanlo. Die was geen priester en heeft wel (eventjes) in de cel gezeten vanwege pedofiele handelingen. Evengoed zijn er straten naar hem genoemd.

Wie nooit in de cel heeft gezeten, maar wel in gesloten psychiatrische afdelingen is Gerrit Achterberg. Zij het dat die viel voor kleine meisjes. En hij heeft ook ooit iemand vermoord (zoals Caravaggio). Er zijn ook Gerrit Achterbergstraten. Artiesten, meneer, ge moet daarmee opletten!

Nu we toch bezig zijn: Dante. Is dat niet die man die in zijn Divina Mohammed smalend en met vuile woorden heeft gediffameerd? En Shakespeare en zijn Shylock? Is dat geen voorbeeld van jodenhaat? Om van de joodse schurk Fagin in Dickens’ Oliver Twist nog maar te zwijgen. En Dostojevski, die heeft de maatregelen van de Russische regering tegen de joden verdedigd! En Marx had een partijgenoot waarvan hij vond dat hij niet deugde, en daarvoor had hij maar één verklaring: het was een jood die bovendien ook nog eens ‘negerbloed’ door de aderen had lopen.

Sterft, gij oude gedachten

Het ziet er niet goed uit voor al die ketterse standbeelden, bustes, schilderijen, straatnamen… Er is nog zeer veel werk. En hoe meer we gaan zoeken, hoe meer we gaan vinden. Kunnen zijn wie je bent? Dat is nu! Niet vroeger!

Zelf woon ik in de Pater Van Henxthovenstraat. Een jezuïet die in de negentiende eeuw in Congo heeft gewerkt. En dus heeft meegeholpen aan de kolonisering, luidt nu de beschuldiging. Het gemeentebestuur vraagt voorstellen voor een nieuwe naam. (Omdat de straat uitkomt in de – overduidelijk christelijk geïnspireerde – Martelarenstraat is mijn voorstel: Kettersnest. Kwestie van respect voor historische evenwichten…).Verderop – ik verzin NIETS – gaat de Pater Van Henxthovenstraat over in de Peter Benoitstraat. Daarover zijn nog geen ideeën opgevraagd, maar ik doe er toch een, om in de sfeer te blijven: de Inquisitiestraat. (Ik dacht eerst aan de Onzinstraat, maar ik geef het toe: dat is te moeilijk). Een Michael Jacksonstraat hebben we niet.

En er is nog een probleem. Dat overigens verder reikt dan de geschiedschrijving. Het is Mark Elchardus die er in Reset op wijst. We weten intussen allemaal dat Amanda Gorman niet mag worden vertaald door een blanke vrouw, want die kan zich niet voorstellen hoe het is om zwart te zijn. En nu komt Elchardus: kunnen zwarte mensen dan wel ten volle Aristoteles, Machiavelli, Marx, Kant, Descartes, Hegel of Sartre begrijpen? Allen zo wit als wa… Of is dat alweer onversneden racisme?

Dat verdient verder onderzoek. En dat kan nog jaren duren.

Siegfried Bracke

Siegfried Bracke was gemeenteraadslid in Gent voor N-VA en Kamervoorzitter. Voordien was hij journalist bij VRT.