fbpx


Binnenland
scenario's

Niel Hens: ‘Politiek neemt beslissingen zonder kompas’




Eind februari zei premier Alexander De Croo (Open Vld) dat de epidemische situatie vanaf 1 mei onder controle zou kunnen gehouden worden. Daarbij maakte hij gebruik van enkele scenario’s die door biostatisticus Niel Hens werden uitgetekend. Met 250 ziekenhuisopnames per dag volgt de 'derde golf' van de corona-epidemie het door De Croo en Hens vooropgestelde scenario. Toch noopte een stijgend aantal ziekenhuisopnames het Overlegcomité vorige week om opnieuw strengere maatregelen te nemen. Niet-essentiële winkels moeten werken met een reservatiesysteem, contactberoepen…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Eind februari zei premier Alexander De Croo (Open Vld) dat de epidemische situatie vanaf 1 mei onder controle zou kunnen gehouden worden. Daarbij maakte hij gebruik van enkele scenario’s die door biostatisticus Niel Hens werden uitgetekend.

Met 250 ziekenhuisopnames per dag volgt de ‘derde golf’ van de corona-epidemie het door De Croo en Hens vooropgestelde scenario. Toch noopte een stijgend aantal ziekenhuisopnames het Overlegcomité vorige week om opnieuw strengere maatregelen te nemen. Niet-essentiële winkels moeten werken met een reservatiesysteem, contactberoepen en de scholen gingen helemaal op slot.

‘Het is aanmodderen’

Waarom, als de epidemie het door Hens berekende pad volgt? Het antwoord op die vraag is dubbel: niemand zag een versnelde stijging van patiënten aankomen op de intensieve-zorgafdelingen. Maar vooral: er is geen duidelijke epidemiologische regeringsstrategie, behalve vaccineren, geeft ook Hens zelf toe. ‘Het is aanmodderen.’

Op 13 februari openen de Belgische kappers na veelvuldig politiek gemanoeuvreer van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. Velen halen opgelucht adem, en zien hierin het voorteken van graduele versoepelingen tijdens de lente.

In een poging om het narratief te blijven beheersen, en tegelijkertijd de vermoeide bevolking perspectief te blijven geven, organiseert premier Alexander De Croo op maandag 22 februari echter een persconferentie. De vrijdag erop zal het Overlegcomité namelijk opnieuw samenkomen. Niet alleen Georges-Louis Bouchez, maar ook andere Franstalige politici laten rond die tijd verstaan dat de samenleving gradueel moet heropenen in de lente. Elio Di Rupo vindt zelfs dat de opening van de restaurants ten laatste in maart moet geprogrammeerd worden. Of dat er tenminste een perspectief aan horeca-uitbaters moet worden gegeven.

‘Vanaf mei controleren’

Tijdens de persconferentie stellen De Croo en Hens vier scenario’s voor over de evolutie van de ‘Britse covidvariant’, in verschillende gradaties van bijkomende besmettelijkheid. Eén daarvan draagt duidelijk de voorkeur weg: het scenario waarbij vanaf 1 mei versoepelingen worden vooropgesteld ‘zoals in september 2020’. ‘Vanaf mei kunnen we de situatie controleren’, zo geeft Hens mee.

Het model houdt rekening met de vaccinatiecampagne die in de lente zal plaatsvinden. Waar het model geen rekening mee houdt, is met de wisselende seizoenen, en met een verhoogd aantal opnames op intensieve zorgen. ‘De komende tijd wordt belangrijk’, zo zegt Hens. ‘Tegen de zomervakantie zouden de curves in alle scenario’s sterk moeten afnemen.’

Waar staan we vandaag dan, na een terugschroeving van enkele versoepelingen, door de regering een ‘paaspauze’ genoemd? Met een daggemiddelde van 245 ziekenhuisopnames vorige week volgt de werkelijkheid immers de voorspelling van Niel Hens, en meer bepaald het scenario waarin er wordt versoepeld vanaf 1 mei. Wil dat zeggen dat de regering dit scenario als beleid neemt? En betekent dat voor Hens dan niet dat de epidemie onder controle is, zoals in februari gezegd? Waarom dan versoepelingen terugdraaien?

Nooit unisono

‘Qua ziekenhuisopnames volgen we inderdaad de blauwe curve die uitgaat van een toegenomen besmettelijkheid van de Britse variant met 50%, zoals ik eind februari heb vooropgesteld’, zegt Niel Hens.

‘De politiek heeft echter nooit unisono aangekondigd of ze dit model als uitgangspunt zou nemen. Ikzelf spreek me daarover niet uit. Onze curves zijn een biostatistische ondersteuning voor het beleid. Of je een bepaald aantal ziekenhuisopnames of coviddoden accepteert, en hoeveel, dat is uiteindelijk een politieke beslissing.’

Inhoudelijk zegt Hens ook dat één aspect van de ‘derde golf’ anders loopt dan gepland. ‘Vanaf begin maart blijkt dat de Britse variant inderdaad besmettelijker was. Maar we hadden geen rekening gehouden met een versneld aantal opnames op intensieve zorg. Daarmee heeft de nieuwe variant iedereen verrast. De druk op het systeem wordt daardoor veel sneller groot. Daarop heeft men beseft dat er versneld iets moest gebeuren, en is er over het terugschroeven van enkele versoepelingen beslist.’

‘Hoge ziekenhuisopnames kan je misschien nog enigszins tolereren zonder te verstrengen. Bij een versnelde opname op intensieve zorgen zit je met een ander gegeven’, zegt Hens. ‘Ik heb het model dan ook geüpdatet met die parameters.’

‘Weet niet wat beleid is’

Waar wil Hens dat deze modellen de regering heen leiden? ‘Wat het beleid is, dat weet ik eigenlijk ook niet. Ik stel vast dat er geen duidelijke richting is waar men naartoe wil. In februari heb ik uitzonderlijk deelgenomen aan die persconferentie omdat ik duidelijkheid wilde scheppen in wat er met de Britse variant verwacht kon worden. We kunnen de derde golf beheersen, was de boodschap die ik wilde meegeven.’

‘Ik heb daarna echter nooit vernomen dat een van de scenario’s die ik had uitgetekend, een bepaalde strategie zou ondersteunen. Het is nu aanmodderen. Elke keer neemt men nu beslissingen zonder kompas, en vraagt men vervolgens aan ons experten wat de volgende stap is. Dat is niet verstandig, en dat is onze rol ook niet.’

‘Er moet een goede discussie komen over welke richting we uit willen. Wat willen we betalen als maatschappij? Dat gaat in twee richtingen: richting een zero-covidstrategie, of richting een verhaal waarbinnen met bepaalde goed nageleefde maatregelen de samenleving opnieuw open kan. Wat aanvaardbaar en goed is voor de samenleving, dat is een zeer moeilijke vraag, waarop ik niet alleen een antwoord kan geven.’

‘De snelheid van vaccinaties zal allesbepalend zijn. De exit zal georganiseerd worden naargelang de snelheid van de vaccinaties.’

Marge

Maar is Hens’ meiscenario op een gegeven moment regeringsbeleid geweest, of is het dat nu? Een politieke vraag, dus. Hoewel de versnelde opnames op intensieve zorgen wetenschappers in ons land heeft verbaasd, voorspelt Hens’ meiscenario zoals aangehaald wel netjes het aantal algemene ziekenhuisopnames. Is controle van de epidemie vanaf mei dan mogelijk? Die vraag leggen we voor aan Jan Eyckmans, woordvoerder van federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit).

‘Op dit moment heeft de Britse variant zich gestabiliseerd binnen de marge die Niel Hens had voorzien’, zegt Eyckmans. ‘Het aantal overlijdens blijft eveneens onder controle. Maar op intensieve zorg zien we een versnelde stijging. We zien ook een ander leeftijdsprofiel op intensieve zorgen.’

Gevraagd of er plannen zijn voor extra personeelscapaciteit op intensieve zorgen, het vaak aangehaalde probleem in de Belgische ziekenhuizen, zegt Eyckmans dat ‘er geen personeel kan tevoorschijn getoverd worden.’ Duidelijk is dat de regering eerder inzet op de vaccinatiecampagne. ‘We moeten naar de 100 000 vaccins per dag.’

Avondklok door politici teruggeschroefd

‘Als de wetenschappelijke experts dat in hun modellen goedkeuren, dan kunnen er openingen vanaf 1 mei komen’ geeft Eyckmans mee. ‘Maar dat is geen garantie. Tussen politiek en wetenschap zit de expertengroep GEMS, die het wetenschappelijke werk probeert te vertalen naar een werkbaar pakket.’

‘Een strengere avondklok werd zo bijvoorbeeld door de GEMS voorgesteld tijdens het jongste Overlegcomité, als oplossing om de contacten te beperken. Maar die verstrengde avondklok is door de politiek teruggeschroefd. In grote lijnen hebben ze het pakket maatregelen van de GEMS wel goed gevolgd. Niemand was er echter voorstander van de bewegingsvrijheid van burgers aan banden te leggen. Dat ligt moeilijk.’

‘De curves van Niel Hens spelen bij Frank Vandenbroucke alleszins een belangrijke rol’, zegt Eyckmans tenslotte. ‘Vandenbroucke is immers een cijferman.’

[ARForms id=103]

Christophe Degreef