Eind september nadert en dus gaat het politieke jaar zowel in Vlaanderen als op het federale niveau van start. We vragen aan politicologen Bart Maddens (KULeuven) en Nicolas Bouteca (UGent) wat we zoal mogen verwachten. ‘De N-VA laat toe dat Vooruit de grenzen opzoekt.’

Heeft de boycot van de Duits-Israëlische dirigent Lahav Shani op het Festival van Vlaanderen de relatie tussen Vooruit en de N-VA op scherp gesteld?

Bart Maddens: Ik denk dat we dat sterk moeten relativeren. Bart De Wever heeft opgemerkt dat er in de publieke opinie en de media overwegend negatief werd gereageerd op de annulatie van het concert van Shani en heeft niet geaarzeld om die bal stevig binnen te trappen door in Duitsland zijn excuses te gaan aanbieden. Binnen de Vlaamse regering is het stof snel gaan liggen. Noch Vlaams minister-president Diependaele, noch cultuurminister Gennez hebben het vuur opgepookt. Dat lijkt een bewuste strategie om de sfeer tijdens de begrotingsonderhandelingen niet te verzieken. Er lijkt overeenstemming tussen beide partijen te bestaan dat de Gazacrisis de Vlaamse regering niet uit elkaar mag spelen.

Uit een interne peiling zou blijken dat er onder de N-VA-kiezers veel potentiële Vooruit-kiezers zijn.

Nicolas Bouteca: Een echte deuk heeft de verstandhouding tussen Vooruit en de N-VA niet opgelopen, neen. Maar er zat de afgelopen weken wel wat meer spanning op de bromance. Uit een interne peiling zou blijken dat er onder de N-VA-kiezers veel potentiële Vooruit-kiezers zijn, waardoor de socialisten gerust een rechtsere koers kunnen varen. Dat wil niet zeggen dat Vooruit zijn linkerflank niet meer zal afdekken. De partij is binnen deze Vlaamse regering het linkse geweten en kan zich ook zo profileren, zoals we nu tijdens de gesprekken over de Gazaresolutie en tijdens het incident met Lahav Shani hebben gezien. Bovendien hebben ze door dat niet enkel op links, maar ook op rechts steun bestaat voor strengere maatregelen tegen Israël.

De N-VA laat eigenlijk toe dat Vooruit in het Gaza-dossier de grenzen heeft opgezocht. De roep om ontslag kwam uit Wallonië en Duitsland, maar niet van de N-VA. Beide partijen halen allebei nog voldoende uit hun verstandshuwelijk. De ambitie van Rousseau en De Wever om Vlaanderen netjes onder elkaar te verdelen in een links Vooruit-blok en een rechts N-VA-blok werkt als lijm.

Is Bart De Wever nog altijd heer en meester?

Bart Maddens: Ja, al vind ik vanuit een Vlaams-nationaal perspectief dat De Wever zich als Belgisch premier eigenlijk niet te moeien heeft met de annulering van dat concert in Gent. Dat is immers een pure Vlaamse bevoegdheid. Volgens het principe ‘in foro interno, in foro externo’ kwam het aan Vlaanderen toe om te reageren op de kritiek van de Duitse Bondskanselier. De Wevers demarche sluit aan bij de strategie van de N-VA om de Vlaamse regering helemaal in de schaduw te plaatsen van de Belgische. Tussen haakjes, en het spijt me dat ik dat moet zeggen: dat is een strategie die je moeilijk anders dan belgicistisch kunt noemen.

Nicolas Bouteca: We mogen niet onderschatten hoe belangrijk de figuur van Bart De Wever is, ook voor het succes van andere politieke partijen. Als De Wever iets zegt dan geloven de mensen dat. De Wever is de belangrijkste opiniemaker van Vlaanderen. Als De Wever dus zweert bij een entente met Conner Rousseau, dan zweren flink wat kiezers daar ook bij, zelfs De Wevers rechtse kiezers. De Wever maakt op die manier mee Conner Rousseaus carrière. Zoals hij ooit ook van Charles Michel de populairste politicus van Vlaanderen gemaakt heeft.

Hoe staat het met de relatie tussen cd&v en de N-VA?

Bart Maddens: Als er bad blood is in de Vlaamse regering, dan is dat tussen de N-VA en cd&v. Bart De Wever en Sammy Mahdi komen niet overeen. Dat heeft te maken met de politieke strategie van cd&v, die niet langer de grote verzoener wil zijn en zich wil profileren op concrete dossiers. Tijdens de vorige legislatuur profileerde Sammy Mahdi zich heel erg op de discussie over de kinderbijslag en het stikstofdossier. Voormalig minister-president Jan Jambon heeft daardoor gezichtsverlies geleden en de N-VA heeft dat nog altijd niet verteerd.

Deze legislatuur houdt Mahdi zich niet in over de Gazacrisis. Daar komt nog eens bij dat Mahdi zich precies op dat dossier wilde profileren op hetzelfde ogenblik dat De Wever met persoonlijke problemen zat en met zijn gezin echt wel op vakantie wou, ook al bestond er in de Wetstraat een stilzwijgende overeenkomst om die wens te respecteren. Ik denk dat de brokken tussen cd&v en de N-VA dus allesbehalve gelijmd zijn.

Ik denk dat de brokken tussen cd&v en de N-VA dus allesbehalve gelijmd zijn.

Nicolas Bouteca: De animositeit tussen cd&v en de N-VA heeft een persoonlijke basis, maar komt toch ook door het feit dat beide partijen voor een deel in dezelfde vijver vissen. Cd&v zit eigenlijk zeer oncomfortabel. De partij verliest zowel op links als op rechts kiezers en blijft daardoor twijfelen tussen links en rechts. De ene keer profileert de partij zich als het sociale geweten van de regeringen waarin ze zit, de andere keer kiest Sammy Mahdi voor de harde lijn. Daarbij komt dat de rechtse noten voor mij ook wat vals blijven klinken omdat het kernelectoraat van de partij, degenen die cd&v nooit in de steek lijken te laten, vooral oude ACW’ers zijn.

Welke politieke discussies mogen we de komende weken verwachten?

Bart Maddens: De begroting vergt de volle aandacht van de regeringspartijen. Cd&v is binnen de Vlaamse regering de partij die het meest op zoek is naar zichzelf omdat ze op landbouw na geen ministerposten heeft die hen echt liggen. Welzijn zit bij Gennez en is dus een dossier waarop Vooruit zich zal profileren. Het is dus zoeken voor de christendemocraten. Vooruit daarentegen kan besparingen in de welzijnssector blokkeren, het zogenaamde ‘verruimde inkomensbegrip’ (een vermogenskadaster, red.) proberen in te voeren en ook wegen op de hervorming van de erfenisbelasting. Federaal daarentegen zal de begrotingsdiscussie volgens mij gaan over besparingen in de gezondheidszorg, want alleen daar valt nog structureel geld te rapen.

Nicolas Bouteca: Vooruit zal inderdaad alles op alles zetten om het ‘verruimde inkomensbegrip’ erdoor te duwen. Dat gaat radicaal in tegen wat de N-VA-kiezer wil. Zeker met een Open Vld die zich rechtser wil profileren is dat lastig. Maar Vooruit vindt dat de N-VA hen af en toe iets moet gunnen voor de steun aan Arizona. De onderhandelingen daarover beloven dus erg moeilijk te worden. Voorts vraag ik me ook wel af of de N-VA zijn belofte zal kunnen behouden om in 2027 een Vlaams begrotingsevenwicht te bereiken.

Diependaele

Een weekend doorvergaderen is geen garantie voor goed bestuur

‘De Wever zet Vlaanderen in de Belgische schaduw’