De val van de koningen: 500 bladzijden tomeloos vertelplezier

Wie dacht dat hij met de tv-serie Vikings alles wel had vernomen over de bijzondere leef- en strijdwereld van de Vikingen is eraan voor de moeite. De Noor Bjørn Andreas Bull-Hansen zit momenteel aan het zesde deel van zijn Jomsvikingsaga en vijf ervan zijn ondertussen in het Nederlands vertaald.

‘Heidenkrijgers werden we genoemd. We waren krijgers van de oude goden en streden waarvoor onze voorvaderen ook hadden gestreden en geofferd.’ De val van de koningen is het vijfde deel in de cyclus van Bull-Hansen die focust op de lotgevallen van de Noorse huurling Torstein, die na de gruwelijke moord op zijn vader Jomsviking wordt. De Jomsvikingen vormden een onafhankelijke militie die in het legendarische Jomsborg in Noord-Duitsland een eigen vesting had.

Bull-Hansen laat in zijn feuilleton het hoofdpersonage Torstein van twaalfjarige jongen tot dertigjarige krijger evolueren vóór en vlak na het jaar 1000. Samen met zijn oudere broer en twee zoons vecht hij om zijn stukje van de macht, om zo de nalatenschap van zijn vader aan de Noorse kust in de buurt van Bergen in eer te herstellen.

Odin versus de Witte Christus

Bull-Hansen is een kenner van de Vikingentraditie, je zou bijna kunnen zeggen dat hij zelf een Viking is. Hij gebruikt bekende historische personages, zoals de Deense koning Sven Gaffelbaard en zijn zoon Knut, om het verhaal te brengen van een wereld op drift.

Hij zoomt daarbij in op de manier waarop lokale hoofdmannen, zoals Torstein, bleven zweren bij de voorouderlijke gebruiken en godenwereld en zo onzacht in aanraking kwamen met het oprukkende christendom van de Scandinavische en Saksische — lees: Engelse — koningen die onder de vlag van de ‘Witte Christus’ opereerden.

Dankzij Bull-Hansens wervelende vertelstijl kom je via Torsteins avonturen terecht in Groenland en Vinland (Canada), maar natuurlijk ook in Jorvik (York) en Lundenborg (Londen). Je verneemt alles over de wapens die Vikingen toen gebruikten maar ook over boten en hoe die te maken en te herstellen, drinkgelagen, huwelijken, communicatie via de ‘berichtenstok’, offerrituelen en natuurlijk ook de gevechten zelf.

Bersekerrazernij

Torstein ontpopt zich tot een berserker. De woede die zich opstapelde sinds zijn vaders afslachting zoekt een uitweg in berserkerrazernij, waarbij hij in vervoering met zijn Deense bijna manshoge bijl de tegenstanders te lijf gaat. Omringd door een kleine falanx van schildmannen laat hij de bijl ‘bijten’, maar incasseert ondertussen ook navenant.

Vooral allerlei wondinfecties blijken een probleem. De Noorse gebedsgenezers (de zogenaamde ‘seidmannen’) maar ook monniken wisten met kruidenmengsels en zakjes gevuld met messing die levensbedreigende kwetsuren soms te verhelpen.

Bull-Hansen evoceert op die manier bijna als een culturele antropoloog de wondere wereld van onze West- en Noord-Europese voorouders. Hij doet dat bovendien op een spannende manier die ook gesofisticeerd blijkt. Torstein is hier als verteller op oudere leeftijd aan het woord en wil de christelijke kronieken over zijn lotgevallen corrigeren.

Odinziekte

Meer dan eens wordt hij overvallen door de ‘Odinziekte’, een staat van zwaarmoedigheid die hij vaak met kroezen bier, mede of een schaal wijn te lijf gaat. Hij twijfelt op die momenten aan zijn lotsbestemming en hoopt op een hiernamaals in Walhalla waar hij met zijn vroegere gesneuvelde lotgenoten en zijn vader zal worden herenigd.

In het Noors heeft Bull-Hansen intussen al zes delen geschreven. Samen goed voor meer dan 2.500 pagina’s. In interviews geeft hij te kennen dat hij nog lang niet klaar is met zijn krachttoer.

Alles begint met De Viking waar de jonge Torstein als slaaf zich van zijn kluisters en demonen probeert te bevrijden. Na Vinland, Het leger van de Denen en Het land van Danelagh zoomt De val van de koningen dus in op de volwassen Torstein die uiteindelijk jarl (hertog) van zijn voorouderlijk gebied wordt.

Normandiërs

Maar donkere wolken pakken zich al samen want Knut heeft het niet zo begrepen op de eigenzinnige Jomsvikingen, zo blijkt. Benieuwd of deze cyclus uiteindelijk de slag bij Hastings haalt, waar in 1066 de Normandiërs de Scandinavische en Saksische overheersers uiteindelijk het nakijken gaven.