Geerten Meijsing schrijft meedogenloos in memoriam

Het is al een tijdje geleden dat de intussen 76-jarige Geerten Meijsing op dreef was. Gelukkig is zijn nieuwe werk ‘R.I.P. Gissing’ opnieuw een schot in de roos.

‘De meeste schrijvers blijken chagrijnige klootzakken of doodsaaie burgers, die alleen uit zijn op je centen of je vriendin.’ Als binnenkomer kan dit tellen en het is duidelijk dat Meijsing zich tot de eerste categorie rekent. Het zijn immers uitgerekend de onaangepasten, zo Meijsing met dank aan Ivan Toergenjev, van wie de kwaliteit van hun werk evenredig met hun onuitstaanbaarheid toeneemt.

George Gissing, de Britse tijdgenoot en vriend van de meer bekende H.G. Wells, was een van de idolen van de jonge Meijsing. Nu voor Meijsing het einde nabij lijkt, spit hij uit wat hem zo fascineerde in Gissing (die al op 46-jarige leeftijd in 1903 in een godvergeten dorpje in de Pyreneeën zijn laatste adem uitblies).

Via een omweg komt hij zo uiteindelijk tot een zelfanalyse die nu eens ironisch en dan weer pijnlijk precies de vinger op de wonde legt: ‘Je moet goed gek zijn om in deze tijden nog een schrijver met een eigen stem te willen worden die niet voortdurend naar de markt lonkt om succes te boeken.’

Verlost van alle sores

Meijsing herkent zich maar al te goed in het geplaagde leven van Gissing: diens verliefdheid op het klassieke Italië en zijn Ionische kust, zijn voorkeur voor seks met dames van de straat omdat ze beter neuken (tegenwoordig noemen we dat ook wel ‘downdaten’), zijn messiascomplex om die vrouwen te redden en zelfs met hen te huwen met alle complicaties van dien en uiteindelijk het constante denken aan zelfmoord om eindelijk verlost te zijn van alle sores.

Want ja, zo Meijsing, zoals Gissing voelde hij zich zijn leven lang een bijna geslaagd schrijver die eigenlijk nooit echt doorbrak. In de jaren 1980 en 1990 ging het Meijsing als bekroond auteur van ‘Veranderlijk en wisselvallig’ en ‘Dood meisje’ nochtans tamelijk voor de wind. ‘De grachtengordel’, zijn satirische afrekening met de Amsterdamse literaire slangenkuil in het algemeen en Jeroen Bierman Brouwers in het bijzonder, maakte van hem een literaire paria.

Laatste levensechte estheet

In ‘Tussen mes en keel’, een eveneens gelauwerd portret van zijn gevecht met suïcidale levensmoeheid, was zijn laatste spraakmakende literaire wapenfeit. Vanaf dan werd het meer en meer stil rond Meijsing, die zich in zijn Syracuse op een appartementje in het oude stadscentrum als een balling had verschanst. Ik bezocht hem er begin jaren 2000 en geraakte onder de indruk van deze laatste levensechte estheet: ‘De kunstenaar is de enige waarachtige mens. Het leven als de bron voor prachtige beelden en onuitputtelijk materiaal voor effecten, dát kan mij verzoenen met het bestaan.’

Ondertussen is hij na ziektes opnieuw in Nederland terechtgekomen, waar hij dus het bilan van zijn obsessieve schrijverij opmaakt. Knap hoe hij in R.I.P. Gissing achter het paravent van de levensbeschrijving van zijn getormenteerde dubbelganger geleidelijk aan zichzelf meedogenloos blootgeeft: ‘Ik ben de bezetenheid om in de letteren je brood te verdienen en met de letteren je leven te vervullen, gaan zien als een gevaarlijke ziekte.’

R.I.P. Meijsing

Maar zoals dat met gevaarlijke obsessies is, valt er niet aan te ontkomen. En dus gaat Meijsing, niet omdat hij dapper is maar omdat hij niet anders kan, gewoon door met boeken schrijven. R.I.P. Gissing is eigenlijk een ‘R.I.P. Meijsing’. Het is een beklijvend portret van de kunstenaar als oudere man die nog eens al zijn kaarten op tafel legt. Een zwanenzang voor gevorderden die graag onder de oppervlakte van het leven en de liefde kijken. Hopelijk niet voor de laatste keer.