Joseph Pearce: confidenties van een onbesneden Jood uit Vilvoorde

In het gelijknamige portret maakt de 73-jarige Joseph Pearce ‘Schoon schip’ met zijn eigen bestaan als ex-leraar en romanschrijver, maar vooral als homoseksuele niet-belijdende Jood. Hij heeft een hard hoofd in deze tijd waarin de barbaren weer voor de poorten staan: ‘Vooral jonge mensen lijken de neus op te halen voor een hybride identiteit. Emancipatie is passé, rigiditeit de nieuwe norm.’

Een gewone kroniek ambieert Joseph Pearce met zijn boek Schoon schip allesbehalve. Hij wil de betekenisvolle momenten uit zijn leven tegen het licht houden nu zijn beide ouders er allebei niet meer zijn. Kwestie van vaste voet onder de grond te krijgen na het overlijden van de stammoeder, maar ook om een pleidooi te houden voor meer schalkse zelfspot en torfsiaanse lankmoedigheid in deze hardleerse tijden vol antisemitisme en stoerdoenerij.

Papa Werner Peritz maakte zich in de jaren 1930 als Duitse Jood uit Breslau uit de voeten voor het naderende nazidom naar Engeland en kwam als Vernon Pearce tijdens de Tweede Wereldoorlog in Vilvoorde terecht, waar hij de liefde vond. Mama was een Vlaamse volksvrouw die samen met haar man een groothandel bestierde waar de jonge Joseph graag rondstruinde.

Perfecte gentleman

Hij schetst een voor de babyboomgeneratie zeer herkenbaar beeld van het Vilvoorde – excuseer: ‘Vuilvoorde’ want bedolven onder de dampen van de toenmalige cokesfabrieken – uit de jaren 1950 tot 1970 wanneer hij leraar Engels wordt aan het Onze-Lieve-Vrouwecollege in Antwerpen. In de knoop met zijn ontluikende homoseksualiteit verkast hij in de jaren 1980 naar Londen waar hij zichzelf leert aanvaarden en een kortstondige journalistieke loopbaan opnieuw inruilt voor het schoolbord en de schrijverij.

‘Joods én homoseksueel? (…) Je boft niet met deze dubbele beproeving.’ Als een perfecte Engelse gentleman draagt Joseph Pearce met stijl beide beproevingen. Hij komt via zijn kortstondige vlucht naar Engeland op zijn 35ste uit de kast zonder hoog op te lopen met de ‘gayscene’, integendeel. Wie op smeuïge details uit is, is hier aan het verkeerde adres.

Man en paard

Geleidelijk aan, en dan vooral via het portret van zijn Duits-Engels-Joodse vader, komt ook het jodendom in beeld. Zijn vader geloofde nooit dat de Arabische buren vrede zouden sluiten met een joodse staat. En zo denkt Pearce junior er vandaag ook over. Op het einde van zijn kroniek noemt hij man en paard: ‘Zoals het er nu naar uitziet, zullen de oorlogen in het Midden-Oosten tot het einde der tijden blijven duren.’

Pearce onderstreept hoe in 1947 de Verenigde Naties een ’tweestatenoplossing’ voorstelden waar de Joden akkoord mee gingen maar die de Arabieren weigerden. Na de onafhankelijksverklaring van Israël in 1948 vielen de Arabische buren de nieuwe staat binnen. Ze verloren de oorlog maar blijven die constant voeren tot vandaag.

Ondertussen, zo suggereert Pearce, is er een vijfde kolonne in België die met Free Palestine het conflict tot op de schoolbanken uitvecht: ‘Homofobie dringt de laatste tijd ook scholen binnen. Vooral jonge moslims vinden het vanuit hun religie normaal de draak te steken met homoseksuele leerkrachten, net zoals zij het normaal vinden om voor vrouwelijke leerkrachten geen respect op te brengen.’

Eeuwige buitenstaander

Pearce is geen zoveelste moslimbasher, maar beschikt wel over een hoogsensitieve radar om in de kleinste rimpelingen van het alledaagse leven de aanstormende wind van grotere evoluties te benoemen. Soms zou hij zelfs wat meer de trom mogen roeren voor zijn overtuigingen. Maar daarvoor is hij dan weer te veel ‘every inch a gentleman’.

Zijn Britse en Joodse roots leerden Pearce het belang van de monkellach en de zelfrelativering. Als eeuwige buitenstaander heeft hij des te scherper oog voor de vaak brutale realiteit.